ਰਾਜਾ ਜੀ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬੜੀ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ, ਅਗਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ। ਇਥੇ ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਇੱਥੇ ਕੁਬੇਰ, ਜੋ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਦਾ ਮਿਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਕ੍ਰਤੁ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਲਖਿਲਯ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇ, ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਆਦਿ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਕਪਿਲਾ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ, ਕੇਦਾਰ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਆਦਿ—ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਸਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਇ enna ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਮੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੌਭਾਰੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮਹਾਨ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਸਨ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸੀ ਸਮੇਂ, ਉਸ਼ੀਨਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਬੀ ਨੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਨਿਆ ਸਮਝਿਆ। ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਕਲਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਣਗੇ, ਹੇ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਮੋਤੀ ਹੈ। ਅਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਭਾਰਤ ਸੁਣਨ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਚ੍ਰ, ਅਤਿਕ੍ਰਿਚ੍ਰ, ਪਾਰਾਕ ਆਦਿ ਕਠਿਨ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਆਦਿ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸ਼ੌਨਕ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੌਭਾਰੀ ਤੋਂ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਦਿ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਗਿਆ, ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਦਵਾਰਕਾ ਤੋਂ ਆ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੇਵਤਾ, ਦੀ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਲਾਭ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਇਥੇ ਸ਼ਿਸੁਪਾਲ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਿਸੁਪਾਲ ਨੇ ਵੀ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਮਰ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਦਾਤਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਿਸੁਪਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਦੁੰਦ ਹੋਈ, ਉਥੇ ਭੀਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਖੁਲਾ ਕੁੰਡ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਭੀਮ-ਕੁੰਡ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਕੰਢੇ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਆਧਾ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਦੂਰੀ 'ਤੇ। ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਕਾਲਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੀਮ-ਕੁੰਡ 'ਤੇ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਮਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਸਾਲ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਦਾਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੋ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਣ। ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਅਟੱਲ ਮਨ ਨਾਲ ਜਪਦੇ ਹੋਏ, ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨ ਸਮੇਂ, ਹਰ ਕਦਮ 'ਤੇ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪਕਸ਼ ਦੀ ਚੌਦਵੀ ਨੂੰ ਸ਼ਕ੍ਰਪ੍ਰਸਥ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਉੱਤਰ-ਖੰਡ ਦੇ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ 55,000 ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ, "ਸੱਤ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ—ਕਾਸ਼ੀ, ਗੋਕਰਣ, ਸ਼ਿਵ, ਕਾਂਚੀ ਅਤੇ ਭੀਮ-ਕੁੰਡ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ" ਦਾ 222ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚਾਹੇ ਸੇਵਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਪਾਸਨਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਹੀ ਮੰਤਰ ਤੇ ਆਧਾਰ ਰਖੇ। ਜੋ ਮੰਤਰ ਗੈਰ-ਵੈਸ਼ਣਵ ਤੋਂ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗੈਰ-ਵੈਸ਼ਣਵ ਤੋਂ ਮੰਤਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਵੈਸ਼ਣਵ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਦੋ ਮੰਤਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਬਾਰਾ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਹਜ਼ਾਰ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਖਸ਼ਾ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਗੈਰ-ਵੈਸ਼ਣਵ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ। ਪਰ, ਵੈਸ਼ਣਵ ਗੁਰੂ ਜੋ ਦੋ ਮੰਤਰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਿਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਚਾਰਯ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਕੱਟਦਾ ਹੈ। ਆਚਾਰਯ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ, ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮਿਆ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਸਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ; ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਮੰਤਰ ਸਿਖਾਵੇ। ਤਾਪ ਆਦਿ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਣ ਕਰੇ; ਤਾਪ, ਪੁੰਡ੍ਰ, ਅਤੇ ਨਾਮ-ਕਰਨ ਵੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਗੁਰੂ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਸਿਖਾਵੇ; ਚਕ੍ਰ ਦੀ ਮੋਹਰ ਲਾਉਣ, ਜੋ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਧਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪੁੰਡ੍ਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਨਾਮ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਮੰਤਰ ਸਿਖਾਵੇ। ਅੱਠ-ਅੱਖਰੀ ਨਿਆਸ ਮੰਤਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੈਸ਼ਣਵ ਮੰਤਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ; ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਆਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਥੇ ਨਿਆਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੀ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ; ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਿਆਸ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਕੋਈ ਮੰਤਰ ਨਿਆਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸਮਝੋ ਕਿ ਨਿਆਸ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਨਾਗਤੀ ਉਸ ਦੀ ਹੋਰ ਰੂਪ ਹੈ।