ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਗੂੜ੍ਹ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀ ਕਾਲੀ ਰੰਗਤ ਵਾਲੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਰਸ ਵਿੱਚ ਮਸਤ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵਾਂਸਲੀ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਨੌਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖਿੱਚਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੇ। ਸੌ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਇਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਗੋਪਾਲਕ ਸੁਨੰਦ ਦੇ ਘਰ ਕੁੜੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਏ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੁਨੰਦਾ ਪਿਆ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵੀਣਾ ਫੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਇਕ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਵਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਤਪਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ, ਸਿਰਫ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਜੀਉਂਦੇ, ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਹ ਦਸ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਦੀ ਬੀਜ ਮੰਤ੍ਰਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੀ ਧੁਨ ਵਿੱਚ ਹਰਿ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਸਜਾਵਟ ਵਾਲੀ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ। ਰਮਾ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕੰਗਣ, ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਵਾਰੀ ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਉਂਦੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਹੱਸਦੇ, ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਵਾਂਸਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘੁੱਟ ਤੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ, ਵੈਜਯੰਤੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਈ ਵਾਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦੇ ਗਏ। ਦਸ ਕਲਪਾਂ ਪਿੱਛੋਂ, ਉਹ ਨੰਦਵਨ ਵਿੱਚ ਗੋਪ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਦੀ ਧੀ ਭਦਰਾ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਏ। ਇਕ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਚਮਚਮਾਤਾ ਪੱਖਾ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਹਰਿਧਾਮਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵੀ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਸਿਰਫ ਪੱਤੇ ਖਾਂਦਾ, ਵੀਹ ਦਿਨ ਤਕ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦਾ, ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਸਿੱਧੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਸਨੇ ਇੱਛਾ ਦੀ ਬੀਜ ਮੰਤ੍ਰਾ ਜਪਿਆ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ, ਹੰਸ, ਲਹੂ, ਚਮਕ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਸੁੰਦਰ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ, ਮਾਧਵੀ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦਸ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਨਰਮ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਪਿੱਠ ਦੇ ਕੇ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਗੋਪ ਕੁੜੀ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਕੁੜੀ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਢੱਕਦੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲ ਤੇ ਹੋਠਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਚੁੰਮਦੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਸ਼ਨ ਮੁਖ ਦੇ ਸੁਆਦ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ, ਮਿਲ ਕੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਅਚੰਭਤ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਤਿੰਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਸਾਰੰਗਾ ਗੋਪਾਲਕ ਦੀ ਧੀ ਰੰਗਵੇਣੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਏ, ਜੋ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਦੰਦਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸੀ। ਇਕ ਹੋਰ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਜਾਬਾਲੀ ਨਾਮਕ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ। ਉਹ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ, ਸੰਯਮੀ, ਯੋਗੀ ਬਣ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦੇ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸਰੋਵਰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਕੰਢੇ ਸਫੈਦ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠਾ ਪਾਣੀ ਸੀ। ਸਰੋਵਰ ਉੱਤੇ ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਇਕ ਵੱਡਾ ਬਰਗਦ ਦਾ ਰੁੱਖ ਸੀ। ਉੱਥੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਤਪਸਵਿਨੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਨੌਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸੋਹਣੀ ਅਕਰਸ਼ਕ ਆਕৃতি ਸੀ। ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਸੁੰਦਰ, ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਕਮਰ ਉੱਤੇ ਤੇ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਪਾਸੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੀ ਮুদ্রਾ ਵਿਚ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਝਪਕਾਉਂਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਵਿਹਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਅਡੋਲ ਖੜੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੌ ਸਾਲ ਉੱਥੇ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਜਦ ਉਹ ਕੁੜੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਿਲੀ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਹੇ ਅਦਭੁਤ ਸੋਹਣੀ? ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਜੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਦੱਸ।" ਉਹ ਕੁੜੀ, ਜੋ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਹੌਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ, "ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਹਾਂ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਹਰਿ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਸ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ, ਪੁੰਨ ਲਈ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।" ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਵਿਧੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਉਪਾਏ ਛੱਡ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿੱਖਿਆ, ਫਿਰ ਮਨ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਨਾ ਝਪਕਦੇ ਹੋਏ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ। ਉਹ ਪਚੀਸ ਅੱਖਰੀ ਉੱਚਤਮ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਸਰੂਪ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ। ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੂੰ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤ ਚਾਲ ਨਾਲ ਤੁਰਦੇ, ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਰੁਣਕ ਸੁਣਾਉਂਦੇ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਮੱਝਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅਦਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਹਾਵ-ਭਾਵ, ਤਿਰਛੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟਾਂ ਨਾਲ, ਸਭ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਪੰਜ ਲਾਲ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਸੰਮੋਹਨ ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੇ ਬਿੰਬਾ ਫਲ ਵਰਗੇ ਲਾਲ ਹੋਠ, ਵਾਂਸਲੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਚੁੰਮਦੇ, ਮਧੁਰ ਧੁਨੀਆਂ ਬਜਾਉਂਦੇ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ। ਉਹ ਖੁੱਲੀਆਂ ਕਮਰਬੰਦ ਵਾਲੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਅਚਾਨਕ ਗਲੇ ਲਗਦੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਵਸਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਕਾਲੀ ਚਮਕਦਾਰ ਦੇਹ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪੂਰਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜਗਤਪਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਗੋਕੁਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੰਡ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਗੋਪ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਕੁੜੀ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।