ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ। ਇਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਦੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਸੀ, ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਜਿਸ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੋਚੋ, ਜੇ ਰਾਮ ਆਪ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ!" ਜਦ ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਇਉਂ ਬੋਲੇ, ਤਾਂ ਕੁੰਭ (ਘੜੇ) ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਤਲਵਾਰ ਫੜੀ ਤੇ ਛੂਹੀ, ਤਾਂ ਯਜਨਾ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣਾ ਪਸ਼ੂ-ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਘੋੜਾ ਸੋਹਣੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਉੱਤੇ ਵੱਸ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਖੜੀਆਂ ਸਨ, ਚੌਰਾਂ ਨਾਲ ਝਲ ਰਹੀਆਂ, ਤੇ ਵੈਜਯੰਤੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਘੋੜਾ ਥਾਂ ਛੱਡ ਗਿਆ ਤੇ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਉੱਥੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਯਜਮਾਨ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਤੇ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ-ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਜੀਵ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ? ਤੂੰ ਘੋੜੇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਕਿਉਂ ਛੱਡੀ? ਇਹ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਹਨ? ਤੇਰਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।" ਰਾਮ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹੱਸ ਕੇ, ਗੂੰਜਦਾਰੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇ, "ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰੋਂ ਪਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੱਚ ਸੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ।" "ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕੀਤੇ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਮੈਂ ਹੂਤਪਾਪਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਸੀ। ਉੱਥੇ, ਮੈਂ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਹਾਡੀ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ।" "ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਕਈ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੱਗਣ ਲਈ, ਮੈਂ ਪਖੰਡ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ ਇਕ ਸੋਹਣੀ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹਾਲੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਈ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ। ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਦੀ ਧੂੰਆ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਿਆ, ਅਸਮਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਥਾਂ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਕਲਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਪੀ।" "ਉੱਥੇ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ, ਜੋ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਯਜਨਾ ਦੀ ਲੱਕੜ ਫੜੀ ਸੀ—ਕੀ ਉਹ ਆਪ ਦੰਭ (ਪਖੰਡ) ਨਹੀਂ ਸੀ?" "ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਪਾਪ-ਹਰਨ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਪਖੰਡ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਚੁੱਪ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ, ਨਾ ਕੋਈ ਅਦਬ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।" "ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਵਾਂਗ ਭੜਕਦਿਆਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, 'ਜੇ ਤੂੰ, ਦੁਸ਼ਟ ਚਿੱਤ ਵਾਲਿਆ, ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਖੰਡ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਅਕਥਨੀ ਭਾਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ—ਹੇ ਨੀਚ ਤਪਸਵੀ, ਪਸ਼ੂ ਬਣ ਜਾ!'" "ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਬੜੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਯਜਨਾ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।'" "'ਫਿਰ, ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ, ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਪਖੰਡ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ।'" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਦਾ ਸੁਖਦਾਈ ਛੂਹਣ ਮਿਲਿਆ।" "'ਹੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਚੀਜ਼ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ—ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਦਾ ਵਿਰਲਾ ਛੂਹਣ—ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਮਿਲ ਗਿਆ।'" "'ਹੁਣ ਹੁਕਮ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ। ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਤੇ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਆਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।'" "'ਉਸ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖ, ਨਾ ਬੁਢ਼ਾਪਾ, ਨਾ ਮੌਤ, ਨਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਭਟਕਣਾ—ਉੱਥੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।'" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਜੀਵ ਰਾਮ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ ਸੋਹਣੇ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਵਾਲੇ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਪਸੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖ, ਨਾ ਭਟਕਣਾ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਰਾਮ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਹੈਰਾਨੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਉਲਾਸਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੇ ਪਖੰਡ ਕਰਕੇ ਵੀ ਹਰਿ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਜਦ ਪਖੰਡ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ!" "ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੀ ਰਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕਰਤਵ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿਕ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹੈ।" ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧੰਨ ਮੰਨਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਜਦ ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਘੋੜਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ? ਘੋੜਾ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਇਹ ਯਜਨਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ?" "ਤੁਸੀਂ ਰਿਸ਼ੀ ਲੋਕ ਐਸਾ ਕੁਝ ਕਰੋ ਕਿ ਦੇਵਤਾ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਣ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਯਜਨਾ ਵੀ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਝਲਦੀ ਕਪੂਰ ਲਿਆਓ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਮ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਸੀ; ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਗੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਕਪੂਰ ਲਿਆਇਆ, ਜੋ ਕਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।