ਇਸ ਮਹਾਨ ਯਜਨ ਸਮੇਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਉਰਮਿਲਾ ਸਮੇਤ, ਰਾਜਾ ਮਾਂਡਵਯ, ਭਰਤ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੁਤਕੀਰਤੀ ਤੇ ਕਾਂਤਿਮਤੀ, ਪੁਸ਼ਕਲ—all ਇਕੱਠੇ ਆਏ। ਉਥੇ ਸੁਬਾਹੂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨਾਲ, ਸਤ੍ਯਵਾਨ ਵੀਰਭੂਸ਼ਾ ਨਾਲ, ਸੁਮਦਾ ਸਤਕੀਰਤੀ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵਿਮਲ ਆਪਣੀ ਰਾਣੀ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਵੀਰਮਣੀ ਸੁੰਦਰ ਸ਼੍ਰੁਤਵਤੀ ਨਾਲ, ਲਕਸ਼ਮੀਨਿਧਿ ਕੋਮਲਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਰਿਪੁਤਾਪ ਓਂਗਸੇਨਾ ਨਾਲ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ, ਪ੍ਰਤੀਤਾ ਨਾਲ, ਉਗ੍ਰਾਸ਼ਵ ਕਾਮਗਮਾ ਨਾਲ, ਨੀਲਰਤਨੋਧਿ ਰਮਿਆ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸੁਰਥ ਸੁਮਨੋਹਾਰਿਆ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਾਨਰ ਮੋਹਨ ਵੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਮਹਿਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਫਿਰ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸਨ, ਸਰੀਯੂ ਨਦੀ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਈ ਸੀ, ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਵੇਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ: "ਇਹ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਐਸਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵਿਧੀਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰੋ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ, ਦੇ ਯਜਨ ਲਈ ਹੈ।" ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਜੋ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਛੂਹਿਆ ਸੀ, ਯਜਨ ਮੰਡਪ ਉੱਤੇ ਲੈ ਆਏ, ਜਦੋਂ ਉੱਚ ਕੋਟੀਆਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁੰਭ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਸਫੈਦ ਦੁੱਧ ਵਰਗੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ: "ਹੇ ਮਹਾਨ ਘੋੜੇ, ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ, ਤੇਰੇ ਯਜਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਸਮੇਤ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਇਆ। ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਮ ਜੀ ਆਪ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ!" ਜਦੋਂ ਰਾਮ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਮਹਿਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਰਾਮ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਤੇ ਛੂਹਿਆ, ਤੁਰੰਤ ਘੋੜਾ ਆਪਣਾ ਪਸ਼ੂ ਰੂਪ ਛੱਡਕੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਾਮਰ ਝਲ ਰਹੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੈਜਯੰਤੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਘੋੜਾ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਉੱਥੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਮੂਹ ਯਜਨ-ਸਭਾ ਚਕਿਤ ਰਹਿ ਗਈ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਜੀ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਜੀਵ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਪਾ ਗਿਆ? ਘੋੜਾ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ? ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਕਿਵੇਂ ਹਨ? ਤੇਰਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀ ਹੈ? ਦੱਸ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਹੱਸ ਕੇ, ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਮਧੁਰ ਵਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇ: "ਤੈਨੂੰ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਦੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਸੱਚਾਈ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਉੱਚ ਧਰਮੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਵੇਦ ਦੇ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕੀਤੇ।" "ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਮੈਂ ਹੁਤਪਾਪਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਿਆ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉੱਥੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦਿੱਤਾ, ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਪਰ, ਰਾਜਨ, ਜਦ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਆਏ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੱਗਣ ਲਈ ਪਖੰਡ ਕਰਮ ਕੀਤੇ।" "ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਾਲ ਸੀ, ਜੋ ਕਈ ਯਜਨਾਂ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਰਸੋਈਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਅੱਗ ਦੇ ਹਵਨ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਿਆ, ਆਸਮਾਨ ਤੱਕ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਉਹ ਥਾਂ ਅਜੋਬਾ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਲੱਗਣ ਲੱਗੀ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਦੀਆਂ ਲਕੜੀਆਂ ਫੜੀ ਹੋਈਆਂ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ—ਮਾਨੋ ਪਖੰਡ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਰੂਪ!" "ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਘੁੰਮਦੇ, ਉਸ ਪਾਪ-ਨਾਸ਼ਕ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਪਖੰਡੀ ਸੀ, ਚੁੱਪ ਖੜਾ, ਬੇਸਮਝ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਕੋਈ ਆਦਰ ਨਾ ਦਿੰਦਾ ਵੇਖਿਆ। ਇਹ ਵੇਖਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨੀ ਰਾਤ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਭਾਰੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ:" "ਜੇ ਤੂੰ, ਦੁਸ਼ਟ-ਚਿੱਤ ਵਾਲਿਆ, ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਖੰਡ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਅਣਕਹੀ ਯਾਤਨਾ ਭੋਗ—ਹੇ ਨੀਚ ਤਪਸਵੀ, ਪਸ਼ੂ ਬਣ ਜਾ!" ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਸੁਣਕੇ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਵੇਂਗਾ।'" "ਤਦ, ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਪਖੰਡ ਰਹਿਤ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉੱਚ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਂਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲੀ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਦੇ ਸੁਖਮਈ ਛੂਹਣ ਦਾ ਅਨੰਦ ਮਿਲਿਆ।" "ਹੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਚੀਜ਼ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਣਗਿਣਤ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਦਾ ਛੂਹਣ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਆਗਿਆ ਦੇ, ਰਾਜਨ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਦਾ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਦੁੱਖ, ਬੁਢਾਪਾ, ਮੌਤ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਭਟਕਣਾ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਦੱਖਿਣਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਦੁੱਖ ਤੇ ਭ੍ਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।