ਹਨੁਮਾਨ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪੱਥਰ ਫੜਿਆ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਏ, ਇੰਨੇ ਤੇਜ਼ ਕਿ ਅੱਖੋਂ ਓਝਲ ਹੋ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ, ਚੰਪਕਾ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰੀ ਮੁੱਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਚੰਪਕਾ ਨੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ। ਪਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਚੰਪਕਾ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਚੰਪਕਾ, ਜੋ ਹਨੁਮਾਨ ਵਲੋਂ ਵੱਜੇ ਸਨ, ਫ਼ੌਰਨ ਉੱਠੇ, ਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਪੂੰਛ ਫੜ ਲਈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਇਹ ਤਾਕਤ ਵੇਖ ਕੇ ਹੱਸ ਪਏ, ਫੇਰ ਚੰਪਕਾ ਨੂੰ ਫੜਿਆ, ਸੌ ਵਾਰੀ ਘੁੰਮਾਇਆ ਅਤੇ ਇਕ ਹਾਥੀ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਤਾਕਤਵਰ ਯੋਧਾ ਚੰਪਕਾ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਗਹਿਣੇ ਰਣਭੂਮੀ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਚੰਪਕਾ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ "ਹਾਏ! ਹਾਏ!" ਕਰਕੇ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰੀਆਂ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੰਪਕਾ ਨੇ ਫਾਹੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਤ੍ਸਿਆਯਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਜਨਕੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ? ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮੇਰਾ ਮਨ ਚੰਗੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਵੇ, ਤੇਰਾ ਮਿੱਠਾ ਬਚਨ ਮੇਰੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸਰੀਰ ਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਫਿਰ ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਨਕ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਜੋਤ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਤਦ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਲੀਕ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਅਸਧਾਰਣ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜੋ ਸੀਰਧਵਜ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਸੀਰਕੇਤੂ ਨੇ ਅਤਿਅੰਤ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀਤਾ ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮੋਹਕ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਦ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਤੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਨਰ ਤੇ ਮਾਦਾ—ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਲੱਗੇ।" "ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਤੋਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਜੋੜਾ ਖ਼ੁਸ਼ੀ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਆਖ ਰਹੇ ਸਨ, 'ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਮ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਅਸਧਾਰਣ ਰਾਜਾ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ।'" "ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ, ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ। ਧੰਨ ਹੈ ਉਹ ਜਾਨਕੀ ਤੇ ਧੰਨ ਹੈ ਉਹ ਰਾਮ, ਦੋਵੇਂ ਇਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣਗੇ।" "ਮੈਥਿਲੀ ਨੇ ਇਹ ਤੋਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਜੋੜਾ ਕੋਈ ਦਿਵਿਆ ਜੋੜਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਚਾਲ ਵੇਖ ਕੇ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ ਹਨ; ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਸੱਚ ਪੁੱਛਾਂਗੀ, ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਾਂਗੀ।'" "ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਸੋਹਣੇ ਤੋਤੇ ਨਰਮਤਾ ਨਾਲ ਫੜ ਲਵੋ।' ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਦਰਖ਼ਤ ਕੋਲ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਤੋਤੇ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਸਖੀ ਕੋਲ ਲਿਆ ਆਈਆਂ।" "ਉਹ ਜੋੜਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ ਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਡਰੋ ਨਾ, ਸੋਹਣੇ ਤੋਤਿਆਂ। ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹੋ? ਰਾਮ ਕੌਣ ਹੈ, ਤੇ ਸੀਤਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਹ ਗਿਆਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲਿਆ?'" "ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਸਭ ਕੁਝ ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।' ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੋਤਿਆਂ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।" "ਤੋਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਵਾਲਮੀਕਿ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ।'" "ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਸਮੇਤ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਰਾਮਾਯਣ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਿਆ, ਜੋ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ, ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।" "ਅਸੀਂ ਸੁਣਦੇ ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਕਿ ਰਾਮ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਾਨਕੀ ਕੌਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਖੇਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਕਰਵਾਏ ਯਗ੍ਯ ਰਾਹੀਂ, ਹਰਿ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਚੰਗੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਥਿਲਾ ਆਵੇਗਾ; ਉੱਥੇ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਵੇਖੇਗਾ, ਜੋ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ।" "ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜ ਕੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇਗਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮੋਹਕ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।" "ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਅਸੀਂ ਸੁਣੀਆਂ; ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ—ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।" "ਇਹ ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਮੁੜ ਤੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਉਹ ਰਾਮ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਿਆਹੇਗਾ? ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਸ਼ ਕਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ?'" "ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ—ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੋਗੇ, ਕਰਾਂਗੀ।" "ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਾਦਾ ਤੋਤੇ, ਜੋ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਉਚਾਰਣ ਲੱਗ ਪਈ।" "ਇੱਕ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਗੌਰਵ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪੰਕਤਿਰਥ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪਤਨੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਭਰਤ, ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ (ਜੋ ਮਹਾਨ ਹੈ), ਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋਵੇਗਾ।