ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਸ਼ੀਘਰਤਾ ਨਾਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡੋ।” ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਜਿਸ ਨੇ ਯੋਧਾ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡੋ, ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਂਵੀਰ ਹੋ। ਜੰਗ ਵਿਚ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ?” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਆਖਦਾ, “ਜੇਹੋ ਹੋਵੇ,” ਤੇ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਚੰਪਕਾ ਦੇ ਯੋਧੇ ਦੀ ਪਕੜ ਤੋਂ ਛੱਡਣ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਹਨੂਮਾਨ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਛੁੱਡਣ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹਨੂਮਾਨ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹ ਤੀਰ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੋਰ ਤੀਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਨੂਮਾਨ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਾਣ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਰੁੱਖ ਫੜ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਵੱਜਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਰੁੱਖ ਵੱਜਦਾ, ਉਹ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਹਾਥੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਵੱਜਦਾ ਹੈ। ਚੰਪਕਾ ਵਲੋਂ ਵੱਜ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਮਰ ਗਿਆ ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ; ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਅਤਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਮਾਹਰ ਹੈ, ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ। ਚੰਪਕਾ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਤੀਰ-ਯੰਤਰ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੱਥਰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ—ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਸੀ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਸੁੱਟੇ ਪੱਥਰ ਟੁੱਟੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਗੁੱਸਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਨੂਮਾਨ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ, ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਫੜਦਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਜਾਂਦਾ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਚੰਪਕਾ ਹਨੂਮਾਨ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮਹਾਂਵੀਰ ਬਾਂਦਰ-ਸਰਦਾਰ ਹੱਥੋਂ-ਹੱਥੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਜਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਯੋਧਾ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚੰਪਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੱਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਂਦਰ-ਲੌਰਡ ਵਲੋਂ ਵੱਜ ਕੇ, ਚੰਪਕਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਠਦਾ, ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਪੂੰਛ ਫੜਦਾ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਕਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਹੱਸਦਾ, ਚੰਪਕਾ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਫੜਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੌ ਵਾਰੀ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਤੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ। ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਚੰਪਕਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ, ਆਪਣੇ ਮਹਾਂਵੀਰ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਸਜਾ ਦਿੰਦਾ। ਫਿਰ ਚੰਪਕਾ ਦੇ ਸਾਥੀ “ਹਾਏ! ਹਾਏ!” ਕਰਦੇ ਚੀਕ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਨੂਮਾਨ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ, ਜੋ ਚੰਪਕਾ ਦੀ ਫਾਂਸ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਾਤ੍ਸਿਆਯਨ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: “ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਜਾਨਕੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਬੋਲਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ? ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ? ਦੱਸੋ।” “ਮੇਰਾ ਮਨ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੁਖ ਪਾਏ, ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਧਾਰ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ ਦਿਓ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਸਰੀਰ ਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ।” ਸ਼ੇਸ਼ਾ ਆਖਦਾ ਹੈ: “ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਜਨਕ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ; ਉਹ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਹਲ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਲੰਮੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀਤਾ ਮੁੱਖ ਸੀ, ਉੱਥੋਂ ਹਲ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜੋ ਸੀਰਧਵਜਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਸੀਰਕੇਤੂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀਤਾ ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮੋਹਕ ਲਕshmi ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਸੀਤਾ ਸੁਹਾਵਣੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਨੇ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਤੋਤੇ—ਨਰ ਤੇ ਮਾਦਾ—ਦੇਖੇ, ਜੋ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿੱਠੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਜੋੜਾ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਰਮਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਗਿਆ, ਤੇ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਦੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ: “ਇਕ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਨਮ ਲਏਗਾ, ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਬੁਧੀਮਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਤ ਕੇ। ਧਨਵੰਤ ਹੈ ਉਹ ਦੇਵੀ ਜਾਨਕੀ, ਤੇ ਧਨਵੰਤ ਹੈ ਉਹ ਰਾਮ; ਦੋਵੇਂ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਏਗੇ।” ਇਹ ਜੋੜਾ ਤੋਤੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਥਿਲੀ ਸਮਝ ਗਈ ਕਿ ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਜੋੜਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਤੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ। ਉਹ ਸੋਚਦੀ, “ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮੋਹਕ ਹਨ; ਮੈਂ ਇਹ ਜੋੜਾ ਤੋਤੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂਗੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਰਥਪੂਰਨ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੈ ਲਾਂਗੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਦੀ: “ਇਹ ਸੋਹਣਾ ਜੋੜਾ ਤੋਤੇ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਫੜੋ।” ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ, ਉਸ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਜੋੜਾ ਤੋਤੇ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਥੀ ਕੋਲ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੋੜਾ ਤੋਤੇ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ ਤੇ ਮੋਹਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪੁੱਛਦੀ: “ਡਰੋ ਨਾ, ਸੋਹਣੇ ਜੋੜੇ। ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਤੇ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੇ ਹੋ? ਰਾਮ ਕੌਣ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸੀਤਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਹ ਗਿਆਨ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲਿਆ?” “ਇਹ ਸਭ ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।” ਸੀਤਾ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਜੋੜਾ ਤੋਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ: “ਵਾਲਮੀਕਿ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ, ਉਸ ਦੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ। ਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ, ਭਵਿੱਖ ਵਾਲੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਿਰਤ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਭਵਿੱਖ ਵਾਲੀ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਪੂਰੀ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਗਾਈ ਤੇ ਪਾਠ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ। ਆਓ, ਅਸੀਂ ਸੁਣੀਏ ਤੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਕਿ ਰਾਮ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਾਨਕੀ ਕੌਣ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਖੇਡ-ਕਰਤਬਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਵਲੋਂ ਕੀਤੇ ਯਜਨ ਰਾਹੀਂ, ਹਰੀ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ, ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਤਕਾਰੀ, ਜੋ ਦਿਵਿਆ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।