ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਅੰਗੂਠੀ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਕਾਸ਼ੀ ਵਰਨਾਸੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪੁੰਨ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਪ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗਾ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਲਸੀ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਾਲੇ ਤੁਲਸੀ ਵਰਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।” ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਵਰਤ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਕ ਕਲਪ ਦੇ ਰੈਭਯਾ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗੀ ਸੋਹਣੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਤੁਲਸੀ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼—ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਨਾਰਦ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਧੰਨ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਤੁਲਸੀ ਵਰਤ ਸੁਣਿਆ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪਕਸ਼ ਦੀ ਨੌਮੀ ਨੂੰ। ਜੋ ਵਰਤੀ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੋਦਾ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਸੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਦੀ ਜਾਂ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਨਾਰਦਨ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਹੋਣ। ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਧਨ ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਈ ਧੋਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਫਿਰ ਪੀਲੇ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ ਦੋ ਵਸਤ੍ਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੌ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ, ਭੋਜਨ ਪਕਾ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅੱਗ ਨੂੰ ਹੋਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਮਲ ਪਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਜੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਉੱਤੇ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਜਨਾਰਦਨ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਨੂੰ ਬਠਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ, ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਬਾਗ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਸੀੰਚਣਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪੰਜ ਅਮ੍ਰਿਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਉਣਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਜੋ ਅਨੰਤ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਜਗਤ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਊਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਰਚਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਕਿਰਪਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੀਦੀ ਹੈ: “ਆਓ, ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਧਕਾਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਬਚਾਓ।” ਫਿਰ ਆਵਾਹਨ ਮੰਤ੍ਰ: “ਪੰਜ ਅਮ੍ਰਿਤਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਜਲ, ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਅਨੰਤ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।” ਇਸ਼ਨਾਨ ਮੰਤ੍ਰ: “ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਕਪੂਰ, ਕੇਸਰ ਆਦਿ ਉੰਗਣੇ, ਜੋ ਮੈਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਸਮੇਤ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।” ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਮੰਤ੍ਰ: “ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਨਰਕ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਵਸਤ੍ਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” ਵਸਤ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰ: “ਹੇ ਦਾਮੋਦਰ, ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਬਚਾਓ, ਇਹ ਜਨੇਊ ਜੋ ਮੈਂ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।” ਜਨੇਊ ਮੰਤ੍ਰ: “ਫੁੱਲ, ਸੁਗੰਧਤ ਜੈਸਮਿਨ ਆਦਿ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” ਫੁੱਲ ਮੰਤ੍ਰ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ, ਸਾਰੇ ਰਸਾਂ ਸਮੇਤ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।” ਭੋਜਨ ਮੰਤ੍ਰ: “ਸੁਪਾਰੀ, ਪਾਨ, ਕਪੂਰ ਆਦਿ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਪਾਨ-ਭੇਟ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਧੂਪ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਗੁਗਲ ਅਤੇ ਘੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਧੂਪ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘੀ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮੁਨੀ, ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ-ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦੀਵੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਚਕਰਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦਿਓ, ਨੌਮੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਨਾਰੀਅਲ ਸਮੇਤ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਰਘਾ ਚੜ੍ਹਾਓ। ਦਸਮੀ ਨੂੰ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਲਈ ਬੀਜੌਰਾ ਚੜ੍ਹਾਓ ਅਤੇ ਗਿਆਰਵੀਂ ਨੂੰ ਗਰੀਬੀ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਨਾਰ ਚੜ੍ਹਾਓ। ਹੇ ਨਾਰਦ, ਸੱਤ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਨਾਜ, ਬਾਂਸ ਦੀ ਟੋکرੀ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਸੁਪਾਰੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰੋ। ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੋ। ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸੁਣੋ: “ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਤੁਲਸੀ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸ਼ੰਖ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਅਰਘਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ; ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਨਾਰਦਨ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਰਤ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਵਰਤ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਹੋ।” “ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਇਸ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ।” “ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਜਲ ਉੱਤੇ ਵਿਛੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭੂ; ਇਹ ਵਰਤ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ।” “ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਅੰਧਕਾਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇਸ ਵਰਤ ਰਾਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਿਓ।” ਫਿਰ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗ ਕੇ, ਭਗਤੀ, ਗੀਤ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਪਾਠ, ਸੰਗੀਤ, ਨਾਚ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰਾਤ ਬਿਤਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਰਾਤ ਲੰਘ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹੇ, ਤਾਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਓ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਸੰਬੰਧੀ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਵਾਓ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੀਰ, ਘੀ, ਪਾਨ, ਫੁੱਲ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨੇਊ, ਵਸਤ੍ਰ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਦਿਓ। ਤਿੰਨ ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਕਪੜੇ, ਗਹਣੇ ਅਤੇ ਕੇਸਰ ਸਮੇਤ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਾਲਾ ਤੁਲਸੀ ਵਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੀ ਅਸੀਸ ਸਦਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।