ਸੁਮਦਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਰਾਮ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਣਕਾ ਹਨ, ਸੁਖੀ ਹਨ? ਉਹੋ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" ਸੁਮਦਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਓਹ ਲੋਕ ਧੰਨ ਹਨ ਜੋ ਸਦਾ ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਖ, ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ, ਮੇਰੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਮਕਸਦ ਤੇ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਨਿਰਲੋਭਤਾ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਦਇਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਅੱਜ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਣ।" ਜਦੋਂ ਸੁਮਦਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਆਖ ਚੁੱਕਾ, ਉਸ ਨੇ ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਸੁਮਦਾ ਨੇ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਜ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਲ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਵੀ ਸੀ। ਸੁਮਦਾ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੌਲਤਮੰਦ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਉੱਤਮ ਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਧਨੁਧਾਰੀ ਸੁਮਦਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਰਘੁਨਾਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਤੁਰ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਯੋਸ਼ਣੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਘੋੜਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ ਤੇ ਘੋੜੇ-ਸਵਾਰ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ, ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖਦੇ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ ਸੁਣਦੇ। ਇਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਰੀ, ਹਰੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਹੇਠ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਨਰਾਂ, ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਚਾਰ ਪਾਸੋਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਮੰਗਲਮਈ ਬਚਨ ਸੁਣਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਹਰ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਅਸ਼ੁਭ ਭਾਵ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਯਜਨ ਦੀ ਧੂਆਂ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ sacrificial ਖੰਭ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਥੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਲੋਂ ਗਾਈਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਚੂਹੇ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਬਿੱਲ ਨਹੀਂ ਖੋਦਦੇ, ਬਿੱਲੀ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ। ਮੋਰ ਅਤੇ ਨੀਵਾਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਖੇਡਦੇ, ਸੱਪ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਖੇਡਦੇ; ਹਾਥੀ ਤੇ ਸਿੰਘ ਇੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ। ਉਥੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਮ੍ਰਿਗ, ਜੋ ਜੰਗਲੀ ਚਾਵਲ ਖਾਣ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਦੀਆਂ ਗਾਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥਣ ਘੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੰਦਿਨੀ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਦੇ ਉੱਤਮ ਤਪਸਵੀ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਸਮਿਧ ਲੈ ਕੇ, ਕਮਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਧਰਮ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੁਮਤੀ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰੀ ਸਨ, ਪੁੱਛੇ ਗਏ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਸੁਮਤੀ, ਇਹ ਕਿਹੜੇ ਤਪੋਵਨ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤਪਸਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਕਈ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ?" "ਮੈਂ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।" ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੁਮਤੀ ਬੋਲ ਪਏ: "ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਚ੍ਯਵਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਂਤ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹੀ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਵਯੰਭੂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯਜਨ ਵਿਚ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਸਰੂਪ ਹਨ।" ਚ੍ਯਵਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਸੁਮਤੀ ਤੋਂ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪੁੱਛੀਆਂ ਜੋ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਬਾਰੇ ਸਨ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਉਸ ਨੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਕਦੋਂ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਵਯੰਭੂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯਜਨ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?" ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਹੋਏ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਸਮਿਧ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਯਜਨ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਦਮਨ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੈਤ ਆਇਆ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, 'ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਸਬੰਧੀ? ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪਤਨੀ?' ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਇਹੀ ਬੋਲਿਆ।" ਫਿਰ ਅਗਨਿ ਨੇ, ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਦੈਤ ਤੋਂ ਡਰ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਗ ਵਿਚ ਸੀ, ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਦੈਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ ਫੜ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਜ਼ ਲਪਟ ਨੂੰ ਉੱਡ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੁਕਾਰ ਰਹੀ ਸੀ, 'ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੁ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਬਚਾਓ, ਬਚਾਓ, ਹੇ ਤਪ ਦਾ ਖਜਾਨਾ!' ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਦੇ ਹੋਏ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਿਆਂ ਬਾਹਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਇਕ ਬੱਚਾ ਜੰਮਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਦੈਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਨਾ ਜਾ, ਰਾਖ ਬਣ ਜਾ, ਹੇ ਕੁਕਰਮੀ! ਤੂੰ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਂਗਾ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੈਤ ਤੁਰੰਤ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਮਾਂ, ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਤ ਹੋਈ, ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਜਦ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਅਗਨਿ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਭਸਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣੇਂਗਾ, ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਵੈਰ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਵੇਂਗਾ।" ਫਿਰ, ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਗਨਿ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਚਰਨ ਫੜਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਾਲਕ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਮਹਾਨ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ!