ਜਿੱਥੇ ਭਾਈ-ਪਿਆਰ ਵਾਲਾ ਭਰਤ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਵਿਛੋੜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਉਹ ਪਿੰਡ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਗਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫਿਰ ਇੱਕ ਰਾਛਸ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਭਿਆਨਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਯਕਸ਼ ਆਦਿ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਦਾ ਭਰਾ ਕੁਬੇਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਤੋਂ ਬੇਦਖਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਵੀ ਛੀਣ ਲੈ ਗਈ। ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਈ, ਦੇਵਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੜ ਤੋਂ ਉਖਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ, ਮਹਾਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਹਮਣੇ ਦਸ-ਮੁਹਾਂ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਹੋਈ ਤਕਲੀਫ਼ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗਏ। ਪਹਾੜ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਉਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਚੰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਥੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ, "ਭਵ, ਸ਼ਰਵ, ਨੀਲੇ ਕੰਠ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਜੋ ਸਥੂਲ ਵੀ ਹੋ, ਸੁਕਸ਼ਮ ਵੀ, ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣ।" ਨੰਦੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ। ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਜੋ ਜਗਤ ਦੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਹਨ, ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਗਣਾਂ ਦੀ ਅਣਗਿਣਤ ਟੋਲੀ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕੁਝ ਨੰਗੇ, ਕੁਝ ਵਿਲੱਖਣ, ਕੁਝ ਟੇੜੇ-ਮੇੜੇ, ਕੁਝ ਸੁਆਹ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ। ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸੁਰਲੋਕ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖੋ।" "ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਸ਼ਰਣ ਆਏ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਪਾਪੀ ਰਾਛਸ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰੋ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਵੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਹਰੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤਾ, ਸੱਪ, ਅਤੇ ਕਿੰਨਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, "ਜੈ ਹੋ ਮਾਧਵ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ!" "ਸਾਡੀ ਵੱਲ ਵੇਖੋ, ਮਹਾਦੇਵ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸੇਵਕ ਹਾਂ!" ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਸ਼ਰਵ ਦੇ ਆਗੂਪਣ ਵਿੱਚ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਣੂ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਰਸਾਤ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਰਵ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਮੈਂ ਦਸ-ਮੁਹਾਂ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਹੋਈ ਭੀੜ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਅਵਤਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਅੱਜ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦਾਨ, ਯਜਨਾ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਉਥੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰੇਸ਼ਟੀ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਪਤਨੀਆਂ ਲਈ, ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਿਆ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ।" "ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਅਤੇ ਭਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਤੁਸੀਂ ਵੀ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਾਲੂਆਂ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵੋ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਆਪਕ ਬੋਧ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਇਹ ਵੱਡੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਾਨਰ ਤੇ ਭਾਲੂਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈ ਲਏ। ਉਹ ਵਿਣੂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਨਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਇਹ ਭਰਤ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਤੇਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਹਨ। ਅਤੇ ਦਸ-ਮੁਹਾਂ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਪੁਰਾਣੀ ਵੈਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਚੁਰਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਰਾਛਸ ਜਾਤੀ ਦਾ ਰਾਛਸ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਪੁਲਸਤਿਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਾਂਟਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਧਰਤੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਗਈ। ਹੁਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖੁਸ਼ ਹਨ, ਤਪस्वੀ ਤਾਕਤਵਾਨ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਯਜਨ ਸ਼ੁਭ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ, ਚਾਹੇ ਦੇਵ, ਅਸੁਰ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ, ਖੁਸ਼ੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਤਪੱਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਾਸ ਤੱਕ, ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਦੈਤ ਰਾਜਾ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਅਤੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ, ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਜੂ ਭਰਕੇ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਚਹੁੰਦੇਸ਼ ਫੈਲ ਗਈ। ਫਿਰ, ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ, ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਣ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਰਘੁਨਾਥ ਜੀ ਦੀ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣ ਲਈ ਆਖਿਆ।