ਰਾਜਨ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ, ਆਪਣੇ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ, ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਕਾਲਾ ਸੱਪ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੱਪ, ਕੁੰਡਾ, ਸ਼੍ਰਵਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਅਤੇ ਦੁਹਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਉਪਕਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਸੁੰਦਰ ਕਾਸ਼ੀ ਨਗਰੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਦੀ ਸੀ ਤੇ ਕੂਏਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਕੁੰਡਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨੇਕ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਵਿਰਲੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਕਾਸ਼ੀ ਮਹੇਸ਼ ਦੀ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਰਾਜਨ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹਰ ਕੋਈ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਸੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਜੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਦੱਸੋ। ਸ਼ਿਬਿਰੂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੁਨਿਵਰ, ਤੁਸੀਂ ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਖੇਤਰ—ਕਾਸ਼ੀ, ਸ਼ਿਵਕਾਂਚੀ, ਤੇ ਗੋਕਰਣ—ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਤੁਸੀਂ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੱਸੀ, ਹੁਣ ਗੋਕਰਣ ਤੇ ਸ਼ਿਵਕਾਂਚੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸੋ, ਜੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੈ।” ਨਾਰਦ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਗੋਕਰਣ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੈਵ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ। ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਰਾਜਨ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਚਾਹੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਇੱਥੇ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਆਪ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗੋਕਰਣ ਧਾਮ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਉਸਦਾ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਨ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਗੋਕਰਣ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਇੱਕ ਗਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਮਹਾਨ ਧਾਮ ਦੇ ਕੋਲ, ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਕਰਕਟਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਭਿੱਲਾ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਬੜਾ ਹੀ ਨਿਰਦਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜਰਾ ਨਾਮ, ਪੰਜ ਪਤੀ ਮਾਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਬੁੱਢੀ ਔਰਤ ਨੇ ਜ਼ਹਿਰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਛੇਵੀਂ ਮਿਠਾਈ ਬਣਾਈ, ਤਾਂ ਜੋ, ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਸਕੇ। ਰਾਜਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਭਿੱਲਾ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਨਿਕਲਿਆ। ਕਰਕਟਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਯਾਨਕ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਭਿੱਲਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਣ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮੰਨਸ਼ਾ ਸਮਝ ਕੇ ਜਲਦੀ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਡਰ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਈ, ਤੇ ਕਰਕਟਾ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਗਿਆ। ਗੋਕਰਣ ਧਾਮ ਉੱਤੇ, ਤਲਵਾਰ ਵਾਲੇ ਭਿੱਲੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ; ਉਸਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸੀਸ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਥਾਂ, ਗੋਕਰਣ ਧਾਮ, ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਬੁੱਢੀ ਔਰਤ, ਭਾਵੇਂ ਪਾਪੀ ਸੀ, ਪਰ ਗੋਕਰਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ। ਰਾਜਨ, ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ, ਮੈਂ ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਸਾਥੀ ਬਣ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੋਕਰਣ ਦੀ ਇਹ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਿਵਕਾਂਚੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਾਨਤਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵਸਦੀ ਹੈ। ਗੋਕਰਣ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਮੈਂ ਦੱਸੀ, ਇੱਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਣੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਇੱਥੇ, ਰਾਜਨ, ਬਾਣਾ ਦੈਤ ਨੇ ਵੀ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਸੋ ਸਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੇਵਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੇਵਕ ਬਣਨ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ, ਮੈਂ ਆਪ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਨਗਰੀ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਰਾਜਨ, ਇਹ ਨਗਰੀ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਣੂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸੀ। ਵਿਣੂ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਨਗਰੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਗਿਆ—ਇੱਕ ਧਰਮੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹੇਰੰਬ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ, ਮਨ ਤੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਥੇ ਸ਼ਿਵਕਾਂਚੀ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਨੇ ਇਸ ਮਨੋਹਰ ਥਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ ਹੀ, ਉਸਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਥੇ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਲੈ ਆਏ ਤੇ ਉਸਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲਿਜਾ ਰਹੇ। ਫਿਰ, ਵੈਕੁੰਠ ਤੋਂ ਹਰੀ ਦੇ ਗਣ ਵੀ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਨੀਤ ਨਾਲ, ਹਰੀ ਦੇ ਗਣਾਂ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਜੰਗ ਹੋਈ। ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਵਿਣੂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਦੀ ਨਾ ਜਿੱਤ ਹੋਈ, ਨਾ ਹਾਰ। ਫਿਰ, ਵਿਣੂ ਆਪ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਵੈਕੁੰਠ ਤੋਂ ਆਏ। ਕੈਲਾਸ ਤੋਂ ਮਹੇਸ਼, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਹਨ, ਬੈਲ ਉੱਤੇ ਆਏ। ਦੋਵੇਂ ਸਰਵ-ਪ੍ਰਭੂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੁਸਕਰਾਏ। ਜਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਵਿਣੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਉਸ ਦੋ-ਜਨਮੇ ਨੂੰ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਰੋਕ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਸ਼ਿਵ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਤੇ ਮਾਧਵ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਨ, ਇਹ ਤੀਨੋ ਧਾਮਾਂ—ਕਾਸ਼ੀ, ਗੋਕਰਣ ਤੇ ਸ਼ਿਵਕਾਂਚੀ—ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੌਤ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।