ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵੱਡੇ ਭਗਤ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਗੋਬਰ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਜੋ ਵਰਤ ਧਾਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਗੋਮੂਤਰ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦਹੀਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਰ ਦਿਨ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣ ਲਈ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ, ਇਨਸਾਨ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਪੰਚਗਵਯ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਹ ਕਰਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਲ, ਕੁੰਦਰ, ਜਾਂ ਹਵਿਸ੍ਯ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀ ਦੀ ਪੰਚਕਾ ਤુલਸੀ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੂਦਰ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਦੰਡਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਦੋਸਤਾਂ ਦਾ ਘਾਤਕ, ਵਿਸ਼ਿਆਵ੍ਰਿਤਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਨਿਰਦਈ, ਅਤੇ ਪਰਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਦਾ, ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ, ਗੋਮਾਸ ਖਾਂਦਾ, ਮਦਿਰਾ ਪੀਦਾ ਅਤੇ ਸਦਾ ਚੁਗਲੀਆਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋੜਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਖਤਮ ਕਰਦਾ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਨਾਕ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਏ। ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਖੋ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੰਡਕਾ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੋਰ ਚੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਾੜੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਉਹ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪਦੇ, ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਖਾ ਨਾ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ—ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਖੜੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਚੋਰ, ਦੰਡਕਾ ਸਮੇਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਦੰਡਕਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਭੁੱਖਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ! ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਖਾਣ ਨੂੰ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਮ ਪਰਾਇਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਤੂੰ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਅੱਜ, ਹਰੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਤੂੰ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਸਾਫ ਦੱਸ।" ਦੰਡਕਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਦੰਡਕਾ ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਪੰਚਕਾ ਦਾ ਉੱਤਮ ਵਰਤ ਕਰ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਦੰਡਕਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਪੰਚਕਾ ਵਰਤ ਕੀਤਾ। ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਗਿਆ, ਸ਼੍ਰੀਹਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੇ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ 'ਤੇ ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।" ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਵੈਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਇਹ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਾਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਜੇ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਫਸਲਾਂ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਇੰਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਹਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਦੋਜਾਤੀ ਨੂੰ ਗੋਛਾਲੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਹਰੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸੌ ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਲਦ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਖੜੇ ਹੋ ਸਕਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਗੋਛਾਲੀ ਮਾਪ ਆਖਿਆ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਦੋਵੇਂ ਸਵਰਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਵਿਦਵਾਨ ਦੋਜਾਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਗਿਆਨਤਾ ਜਾਂ ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਜ਼ਮੀਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਸਹੇਗਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਲੈ ਕੇ ਦੋਜਾਤੀ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਤਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਸਰਵੋਤਮ ਲੋਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਦੋਜਾਤੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਦਿੱਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੜਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਕੁਟੰਬਾਂ ਸਮੇਤ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਲੱਖਾਂ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਰਾਜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਲੋਂ ਦੋਜਾਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਆਮ ਦਾਤਾ ਨਾਲੋਂ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸੱਤਾਂ ਦਵੀਪਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਜਿਤਨਾ ਪੁੰਨ ਹੈ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਮਰਿਆਦਾ ਵਾਲਾ ਦੋਜਾਤੀ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਨੂੰ ਬਲਦ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਤਿਲ ਦੇ ਦਾਣੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੋਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਕੁਟੰਬਾਂ ਸਮੇਤ ਹਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਯੋਗ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਸਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਮੂंगा, ਮੋਤੀ, ਹੀਰਾ ਜਾਂ ਰਤਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਕਥਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੁ ਪੰਚਕਾ ਵਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਕਿਵੇਂ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।