ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ: “ਕੋਸਲ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਿਵ੍ਯ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਥਾਂ ਕਦੇ ਛੱਡਣੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਮੈਂ—ਪਾਪੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ—ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।” ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪਾਪੀ ਨਾਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਨਿੰਦਿਤ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਤੇ ਦੇਵ ਚੜ੍ਹਤ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਗਿਆ। ਦੱਖਣ ਦੇ ਤਪस्वੀ, ਜੋ ਭਿਖਾਰੀ ਬਣ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਰਹੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਕੰਵਲ-ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇਖਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਇੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਿਚ ਸੁੱਟੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਹੱਡੀਆਂ ਜਲ ਵਿਚ ਸੁੱਟੀਆਂ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਦੇਵ ਚੜ੍ਹਤ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉੱਥੇ ਆ ਗਏ। ਜੋ ਲੋਕ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਧਨ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵੀਂ।” “ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਤੂੰ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ—ਇਹ ਝੂਠ ਨਹੀਂ। ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਉੱਥੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੱਡੀਆਂ ਸੁੱਟਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ “ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਕਥਾ” ਖਤਮ ਹੋਈ, ਜੋ ਯਮੁਨਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਵਿਚ, ਪਚਵਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪਚਵੀਂ ਅਧਿਆਇ। ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਬੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਾਸੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਪੂਣ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਸਿੰਸ਼ਪਾ ਰੁੱਖ ਸੀ। ਉਸ ਰੁੱਖ ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਘੋਂਸਲਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ; ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਇੱਕ ਖੋਹ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੱਪ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਕਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਘੋਂਸਲੇ ਵਿਚ ਦੋ ਅੰਡੇ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਕਿਤੇ ਚਲੀ ਗਈ, ਪਰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਈ। ਕਾਂ ਨੇ ਆਪ ਉਹ ਦੋ ਅੰਡਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ, ਰੁੱਖ ਦੀ ਉੱਚੀ ਟਾਹਣੀ ਤੇ ਬੈਠਾ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਰਾਤ, ਵੱਡਾ ਤੂਫਾਨ ਆਇਆ, ਤੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਉਖਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਰੁੱਖ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਾਂ ਤੇ ਸੱਪ, ਦੋਵੇਂ, ਉਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਬ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾ ਬੈਠੇ। ਉਹ ਤਿੰਨ—ਰੁੱਖ, ਕਾਂ, ਤੇ ਸੱਪ—ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਦੇਵ ਚੜ੍ਹਤਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸ੍ਰੀਪਤੀ ਦੇ ਧਾਮ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਬੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: “ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਕਿਹੜੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਤਿੰਨ ਮੁਕਤੀ ਵਾਲੀ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ? ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕੌਣ ਸਨ? ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ, ਨਾਰਦ ਜੀ।” ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: “ਕੁਰੂਜੰਗਲ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼੍ਰਵਣ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੁੰਡਾ ਸੀ, ਤੇ ਭਰਾ-ਵਿਆਹੀ ਕੁਰੰਟਕਾ ਸੀ। ਜੋ ਬੰਦਾ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਨਾ ਖਾਂਦਾ, ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ, ਉਹ ਇਸ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ, ਪਿੰਡ ਦਾ ਕਾਂ ਬਣ ਗਿਆ। ਕੁਰੰਟਕਾ, ਉਸਦਾ ਭਰਾ, ਨਾਸਤਿਕ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਤੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿੰਦਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ, ਕਾਲਾ ਸੱਪ ਬਣਿਆ; ਉਹ ਸੱਪ ਕੁੰਡਾ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼੍ਰਵਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਗਲਤੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਅਚਲ ਅਵਸਥਾ ਤੇ ਦੁਹਾਂਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੀ; ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਕਿਰਪਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਕਾਸੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਨਗਰੀ, ਵਿਸ਼ਵੈਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਨਗਰੀ, ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਦੂਜੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਉਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਯਾਤਰੀ ਦੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਕੂਏ ਵਿਚ ਡਿੱਗੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਉਕਸਾਏ ਬਿਨਾਂ, ਗਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ; ਕੁੰਡਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਜਤਾਈ। ਉਸ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਰਲੇ ਮਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿਚ, ਕਾਸੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਇਹ ਕਾਸੀ ਮਹੇਸ਼ ਦੀ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਰਾਜਾ; ਫਿਰ ਵੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿਚ, ਹਰੀ ਦੇ ਧਾਮ ਵਿਚ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਾਸੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਦੱਸੋ, ਜੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੈ। ਸ਼ਿਬੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ—ਕਾਸੀ, ਸ਼ਿਵਕਾਂਚੀ, ਤੇ ਗੋਕਰਣ—ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੱਸ ਚੁੱਕੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ, ਕਾਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੀ; ਹੁਣ ਗੋਕਰਣ ਤੇ ਸ਼ਿਵਕਾਂਚੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੀ ਦੱਸੋ, ਜੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੈ।” ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਗੋਕਰਣ ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ; ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਰਾਜਾ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਚਾਹੇ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ, ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਜਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ, ਜੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਇੱਥੇ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਦੇ ਸ਼ਿਵ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗੋਕਰਣ ਦੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਗੋਕਰਣ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣੀ। ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਇੱਕ ਗਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਵਿਚ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੇ ਪਾਸ, ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਉਥੇ, ਇੱਕ ਭਿੱਲਾ, ਕਰਕਟਾ, ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਕਰੂ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜਰਾ, ਪੰਜ ਪਤੀ ਮਾਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਬੁੱਢੀ ਔਰਤ ਨੇ, ਵਿਸ਼ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਛੇਵਾਂ ਮਿੱਠਾ ਬਣਾਇਆ, ਮਾਰਨ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਰਾਜਾ, ਵੱਡੇ-ਮਨ ਵਾਲਾ ਭਿੱਲਾ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ; ਕਰਕਟਾ ਕ੍ਰੈਬ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਭਿੱਲਾ, ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੇ, ਉਸ ਦੀ ਨੀਅਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਡਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੱਜੀ, ਤੇ ਕਰਕਟਾ ਕ੍ਰੈਬ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਿਆ, ਰਾਜਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ।