ਸਵੇਰੇ, ਜਦ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਰਾਤ ਆਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਵਣ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ ਵੀ ਸਾਥ ਸੀ, ਉਹ ਔਰਤ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੀ। ਦੋ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਜੈਯੰਤੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੇਹ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਯਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣੇ ਦੂਤ, ਜੋ ਫਾਹੀਆਂ ਤੇ ਗਦਿਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਆਏ। ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਦੂਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਆ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਾਹੀ ਕੱਟੀ, ਤੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਇਕ ਦਿਵਯ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਲ ਲੈ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਅਮਰ ਲੋਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਹਰੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਇਕ ਦੀਵਾ ਵੀ ਬਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਮਨੋਂ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਹਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਕਦਮ ਦਰ ਕਦਮ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਦਿਨ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਅੱਖਰ ਦੇ ਬਦਲੇ ਕਪਿਲਾ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਜਿਤਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸ਼ੌਣਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਸੂਤ ਜੀ, ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਸ੍ਰੀ ਹਰੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਸ਼ੌਣਕ, ਮੈਂ ਉਹ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਦਿਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਗਤਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਰਮਣ ਜੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਐਵੇਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ, ਖੰਡ ਆਦਿ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਸ੍ਰੀ ਹਰੀ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸ੍ਰੀ ਹਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬਿਨਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫੁੱਲ ਪੱਥਰ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਤੇ ਦਾਨੀ ਨੀਵੇਂ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਅਰਥੀ ਰੂਪ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਾਨ ਜਾਂ ਮੂਰਖ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਾਨ ਵੀ ਪੱਥਰ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਮੂੜਤਾ ਕਰਕੇ ਦਾਨ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਬੁੱਢੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਰਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਦਾ ਹਾਥੀ ਜਾਂ ਕਪੜੇ ਦਾ ਹਿਰਣ ਸਿਰਫ ਨਾਮ ਦੇ ਹੀ ਹਨ, ਐਵੇਂ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਸਿਰਫ ਨਾਮ ਦੇ ਹੀ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਰਸਤੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹਵਾ ਤੇ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਐਵੇਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਕ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਹਰੀ ਨੂੰ ਘਿਉ ਮਿਲਿਆ ਭੁੰਨਿਆ ਚੌਲ ਤੇ ਇਕ ਸਿੱਕਾ ਖੇਡ ਵਾਸਤੇ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮੂੜਤਾ ਕਰਕੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਜਿੰਨੇ ਸਿੱਕੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਸ਼ਵਿਨ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਹਰੀ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਉਹ ਆਸ਼ਵਿਨ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਕਰਵੀਰ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰੂਰ ਸ਼ੂਦਰ, ਕਾਲਦਵਿਜਾ ਨਾਮ ਦਾ, ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਪਾਪੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਕੰਮ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਦੂਤ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਆਏ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਗਏ, ਤੇ ਯਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਸ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਹੇ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ।" ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਪਾਪੀ, ਮਾੜੀ ਚਾਲ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਕੰਮ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੋਲ ਇਕ ਰਤੀ ਪੁੰਨ ਵੀ ਨਹੀਂ—ਇਸ ਨੂੰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਕਾਉ।" ਯਮ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸੌ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਤੱਕ ਸੱਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣਗਾ, ਫਿਰ ਪੱਥਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਸੱਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣ ਲੱਗਾ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ, ਉਸ ਸੱਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਲ ਵਿੱਚੋਂ ਘਿਉ ਮਿਲਿਆ ਭੁੰਨਿਆ ਚੌਲ ਤੇ ਇਕ ਸਿੱਕਾ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟਿਆ। ਉਹ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਅੱਗੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਸਕ, ਦਇਆਲੁ ਹਰੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਕਈ ਦੂਤ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਆਏ। ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਦੂਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਸੀ, ਆ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਾਹੀ ਕੱਟੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਵਯ ਰਥ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਲਿਆ; ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਉੱਥੋਂ ਭੱਜ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਅੱਗੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ, ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਰੀ ਨੂੰ ਘਿਉ ਮਿਲਿਆ ਭੁੰਨਿਆ ਚੌਲ ਜਾਂ ਇਕ ਛੋਟਾ ਸਿੱਕਾ ਵੀ ਚੜ੍ਹਾਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਵੀ ਸ੍ਰੀ ਹਰੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਸ਼ੌਣਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਜਲ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਹੈ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਜਲ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ ਹੈ—ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਬੂੰਦ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਸਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਜਲ, ਸਿਰਫ਼ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਕੋਈ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।