ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਲ ਘਰ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਨਾਈ ਨੂੰ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੀਚ ਤੇ ਪਾਪੀ ਨਾਈ ਨੂੰ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਘਸੀਟ ਕੇ ਉਸਦੇ ਬਿਸਤਰ ਤੋਂ ਉਠਾ ਲਿਆ। ਨਾਈ ਅਜੇ ਅੱਧੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਬੁੜਬੁੜ ਕਰਦਾ "ਕੀ ਹੋਇਆ, ਕੀ ਹੋਇਆ?" ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਤ ਦਾ ਪਾਪ ਯਾਦ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਚੁੱਪ ਚਾਪ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਯਮਰਾਜ ਖੜੇ ਹੋਣ। ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਲਿਆਂਦਾ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਹੱਤਿਆਰਾ ਨਾਈ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਹੁਕਮ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੰਤਰੀ ਜੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਇਹ ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਨਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਭ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਜੋ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਪਾਪੀ ਨਾਈ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਨਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਇਹ ਨਦੀ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਪੰਚਕੋਸ਼ਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਉਥੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕਾਂ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿਓ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਚੰਡਾਲਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਨਾਈ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿਉ। ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਨਾਈ ਨੂੰ ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਦੇ ਪਾਰ, ਦੋ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਲੈ ਗਏ ਤੇ ਉਥੇ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਮਹਾ-ਪਾਪੀ ਨੇ ਮਾਣਸ ਜਨਮ ਛੱਡ ਕੇ ਮਾਰਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਧਵਾ ਰੁੱਖ ਦੇ ਹੋਲ ਵਿੱਚ, ਜਹਿੜਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸੱਪ ਦੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਜਹਿੜੀਆਂ ਜ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਸਨ, ਉਹ ਭੜਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕਾ ਧਵਾ ਰੁੱਖ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਹਾੜਾ ਤਲਾਬ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਪਾਪੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਸਾਰੀਆਂ ਘਾਹ-ਬੂਟੀਆਂ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਪੌਦੇ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਾਰਵਾਂ ਉਥੇ ਆਇਆ। ਉਹ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ, ਬਦਰੀ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਲੱਕੜ ਦੇ ਇੱਕ ਬੰਦ ਬਕਸੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਛੇਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਸਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸਰਜਨ ਕਰਨ ਲਈ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਪਾਪੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਵੀ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੱਪ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਤਾ ਉਹ ਬਕਸਾ ਇੱਕ ਸੁੰਨ-ਸਥਾਨ ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਬਕਸੇ ਉੱਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਸਲਾਖਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਥੇ ਉਹ ਸੱਪ ਆ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਫਣ ਨਾਲ ਸਲਾਖ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਬਕਸਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਖੁਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸਲਾਖ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਆ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਸੱਪ ਅੰਦਰ ਹੀ, ਕੋਇਲ ਹੋ ਕੇ, ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ। ਸਵੇਰੇ ਜਦ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਥੋਂ ਚਲੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬਕਸੇ ਨੂੰ ਕੰਬਲ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕਾਰਵਾਂ ਯਾਤਰੀ-ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਕੋਸ਼ਲਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਦ ਠੰਢ ਕਾਰਨ ਕੰਬਲ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਤਟ ਉੱਤੇ ਬਕਸਾ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਉਥੋਂ ਉਹ ਸੱਪ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਕੇ ਸਿਰਫ ਹਵਾ ਖਾ ਕੇ ਜੀਉਂਦਾ ਸੀ, ਬਕਸੇ ਦੀ ਢੱਕਣ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚੱਕ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਚੀਕ ਮਾਰੀ, "ਸੱਪ! ਸੱਪ!" ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡੱਲੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਜਦ ਉਹ ਸੱਪ ਭੱਜਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡੱਲੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ, ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਸ ਸੱਪ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਸੱਪ ਦਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਿਆ, ਉਹ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਦੇਵਤਾ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਰੂਹਾਨੀ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ: "ਦੱਖਣ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਚੰਡਕ ਨਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮਹਾ-ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਲੱਖ ਸਾਲ ਤਕ ਕਲੇਸ਼ ਸਹਿਆ, ਫਿਰ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਸੱਪ ਦੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉੱਚੀ ਦੇਵ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਕੋਸ਼ਲਾ ਧਰਤੀ ਕਦੇ ਨਾ ਛੱਡੋ, ਇਹ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਪਾਪੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸਵਰਗ ਪਾਇਆ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਓ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪਾਪੀ ਨਾਈ, ਨਿੰਦਿਤ ਜਨਮ ਭੋਗ ਕੇ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਦੱਖਣ ਦੇ ਉਹ ਤਪਸੀ, ਹੁਣ ਸੰਨਿਆਸੀ ਬਣ ਕੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਟੱਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸਰਜਨ ਕਰਦੈ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਹੱਡੀਆਂ ਪਈਆਂ, ਉਸਦੇ ਮਾਪੇ ਤੁਰੰਤ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਜੀਵ, ਧਨ, ਅਨਾਜ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹੀ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇਗੀ—ਇਹ ਕੋਈ ਝੂਠ ਨਹੀਂ। ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਮਿਲਦਾ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿਸਰਜਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਕਥਾ' ਨਾਮਕ, ਯਮੁਨਾ ਮਹਾਤਮ ਵਿਚ, ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਦੇ ਦੋ ਸੌ ਗਿਆਰਾਂਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਸ਼ਿਬੀ ਰਾਜਨ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਮਹਿਮਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਪੁੰਨ, ਯਸ਼ ਤੇ ਆਯੁ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਰੁੱਖ ਸੀ...