ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਮਸਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਸਮਝਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਕਮਸਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਪੂਤਨਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਨੰਦ ਦੇ ਘਰ ਜਾ; ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ, ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਮਨ ਚਾਹੇ ਹੋਰ ਲਾਭ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ।” ਕਮਸਾ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵੈਰੀ ਮਾਰਣ ਲਈ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ; ਜਲਦੀ ਜਾ, ਹੇ ਸ਼ੁਭਾ!” ਪੂਤਨਾ ਨੇ ਇਹ ਹੁਕਮ ਮਿਲਦੇ ਹੀ ਗੋਕੁਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ। ਉਹ ਜਾਦੂ ਦੇ ਜਰੀਏ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਗੋਕੁਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬਚੇ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ‘ਚ ਜ਼ਹਿਰ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਸੀ। ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ‘ਤੇ ਚੁਪ ਚਾਪ ਅੰਦਰ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਬੱਚਾ ਰਥ ਨੂੰ ਉਲਟਣ, ਤ੍ਰਿਨਾਵਰਤ ਆਦਿ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਣ, ਤੇ ਕਾਲੀਆ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਥੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਕਮਸਾ—ਜੋ ਬੜਾ ਕਰੂੜ ਸੀ—ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਹਲਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੀ ਵ੍ਰਤ ਕਥਾ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਰਨਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ? ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ—ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ—ਹਰੀ ਦਾ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵ੍ਰਤ ਨਾਲ ਅਤੁੱਲ ਨਿਧੀ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਜੀਵਨ ‘ਚ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਤੋੜੇ ਹੋਏ ਦਿਨ, ਤੇ ਤੀਜਾ ਜਾਂ ਛੇਵਾਂ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਮਨਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਅਠਵਾਂ ਤੇ ਗਿਆਰਵਾਂ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧਰਮ, ਸੁਖ, ਜਾਂ ਧਨ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਠਵਾਂ ਜੇ ਸਤਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਵੀ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਅਠਵਾਂ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨੌਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਉਗਣ ਵੇਲੇ ਅਠਵਾਂ ਹੋਵੇ ਤੇ ਨੌਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਅਠਵਾਂ ਪੂਰੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਹਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਆਵੇ, ਜਾਂ ਅਠਵਾਂ ਬੁਧਵਾਰ ਨੂੰ ਰੋਹਣੀ ਨਾਲ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਵ੍ਰਤਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਸੂਰਜ ਉਗਣ ਵੇਲੇ ਨੌਵਾਂ ਦਿਨ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਸੋਮਵਾਰ ਜਾਂ ਬੁਧਵਾਰ ਨੂੰ, ਤਾਂ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲੇ ਜਾਂ ਨਾ ਮਿਲੇ। ਅਠਵਾਂ ਨੌਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਸਤਵਾਂ pierced ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਅਠਵਾਂ ਰੋਹਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਨਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪਕਸ਼ ਦੀ ਅਠਵੀਂ ਦਿਨ ਆਵੇ—even ਇਕ ਪਲ ਲਈ—ਉਹ ਮਨਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਅਠਵਾਂ ਨੌਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਲੈ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਤਵਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਬੁਧਵਾਰ ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਨੌਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਹ ਅਣਗਿਣਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੀ ਗਲਤੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਠਵਾਂ ਸਤਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਮਟਕਾ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਇਕ ਬੂੰਦ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਜਲ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਇਹ ਹੈ। ਦਿਲੀਪ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ? ਇਸ ਦਾ ਕਿਆ ਪੂਣ ਤੇ ਫਲ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੱਸੋ।” ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚਿਤ੍ਰਸੇਣ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਪਰ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਅਨੁਚਿਤ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਸੋਨਾ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ, ਬਿਨਾਂ ਲੋੜ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ; ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈਣ ‘ਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੁਟਕੜੇ ਤੇ ਗਿਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ; ਐਸਾ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ‘ਚ ਮਨ ਲਾ ਲੈਦਾ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਿਆ ਕਿ ਜੰਗਲ ‘ਚ ਇੱਕ ਬਾਘ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹ ਬਾਘ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਮਾਰਾਂਗਾ; ਜੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਵੱਜਿਆ, ਉਹ ਮਾਰੀ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਸ ‘ਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।” ਬਾਘ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਸ਼ਰਮ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਾਜਾ ਬਾਘ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈਂਦਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਠਾਨੀ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੇ ਤਕਲੀਫ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ। ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਅਠਵੀਂ ਰੋਹਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ—ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੱਕ ਕੁੱਤੀ ਨਾਲ ਵ੍ਰਤ ਕੀਤਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੇਟਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵੇ ਲਗਾ ਕੇ। ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲ, ਕੇਸਰ ਵਰਗੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਭੋਜਨ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਜਲਦੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੈ।” ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਰਾਜਾ, ਹਰੀ ਦੇ ਜਨਮ-ਅਠਵੀਂ ‘ਤੇ ਤੂੰ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾ ਸਕਦਾ।” ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ‘ਤੇ ਗੀਧ, ਗਧਾ, ਕਾਂ, ਗਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ‘ਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦਾ? ਜਦ ਤੱਕ ਜਿੰਦਗੀ ਸਰੀਰ ‘ਚ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਜਿਹੜਾ ਉਥੇ ਉਪਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਆਦੇਸ਼ ਯਮ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਭੇਟ ਕਰੀਦਾ, ਪਿਤਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਜਨਮ-ਅਠਵੀਂ ‘ਤੇ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਿਤਰ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਫਿਰ ਵ੍ਰਤ ਕੀਤਾ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਫੁੱਲ, ਕੁਝ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਕਪੜਾ ਲੈ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਵ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਖੋਲਿਆ; ਇਸ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਚਿਤ੍ਰਸੇਣਾ ਹਰੀ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਵਿਮਾਨ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਗਿਆ; ਮਥੁਰਾ ਜਾ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕਵਲ-ਮੁਖ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵ੍ਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਫਲ ਦਵਾਰਕਾ ਜਾ ਕੇ ਹਰੀ, ਜਗਤ-ਪਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਨਮ-ਅਠਵੀਂ ਵ੍ਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਰੀਬ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਸਭ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।” ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਵਰਗਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਆਪ ਹੀ ਜਾਣੋ।” ਜੋ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇਵਤਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਮਨ ਹਰੀ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਦਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵਧੀਕ ਤਰੱਕੀ ਤੇ ਸਭ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮੰਦ-ਮਨ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਗਲਤੀ ਕਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ—ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਰੀ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।