ਇਕ ਵਾਰ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਉਪੇक्षा ਕਰਕੇ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਕਮਾਇਆ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। "ਮੁਕੁੰਦ," ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਜਨੇਉ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼, ਨਾ ਹੀ ਵੇਦ, ਨਾ ਹੀ ਜਨੇਉ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸੱਸ ਤੇ ਸਸੁਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨੌਕਰ ਵਾਂਗ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ—ਗੁਰੂ ਜੀ—ਕਦੇ ਉਲੰਘਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਜੋ ਸਾਡੇ ਘਰ ਦਾ ਪੁਜਾਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਸੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕੁਝ ਉਲੰਘਣ ਕਰ ਬੈਠਾ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਧਰਮਨੁਸ਼ੀਲ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਘਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਨੂੰ ਗਾਂ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੁਝ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵੰਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਮੈਂ ਮੂਰਖਤਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਉਪੇक्षा ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਪੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਕਿਵੇਂ ਪਾਪ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਵੇਦਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇੰਦ੍ਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕੋਸ਼ਲਾ ਹੈ; ਇਥੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਹੱਡੀਆਂ ਇਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਈਆਂ, ਕਿਸ ਭਲੇ ਕੰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ? ਦੱਸ, ਜੇ ਯਾਦ ਹੋਵੇ।" ਮੁਕੁੰਦ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਠਿਕਾਣਾ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਸਰੀਕ ਰਸਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹਿਆ, ਖਾਧਾ ਤੇ ਸੁਹਣੇ ਵਿਛੋਣੇ 'ਤੇ ਸੋ ਗਿਆ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਬੁਖਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਤੜਫਿਆ, ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਮੌਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਵਾਈ, ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਖੇ। ਇਸ ਭਲੇ ਕੰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੇਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕੋਸ਼ਲਾ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵ ਨੇ ਬਣਾਈ, ਤੇ ਜੋ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।" ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸਭ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਤੁਰੰਤ ਦੇਵਯਾਨ ਰਥ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਚੋਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਰਿਆ, ਪਰ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਕਥਾ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰਖੰਡ ਦੀ ਦੋ ਸੌ ਦਸਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" ਨਾਰਦ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸ਼ੁਭਵਤੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ; ਹੁਣ ਚੰਡਕਾ, ਨਾਈ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ। ਜਦੋਂ ਮੁਕੁੰਦ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਨੂੰ ਚੰਡਕਾ ਨੇ ਮਾਰਿਆ, ਇਹ ਘਟਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁਣੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸਿਆ, 'ਚੰਡਕਾ ਨੇ ਮੁਕੁੰਦ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਧਨ ਲੈ ਲਿਆ; ਜੇ ਠੀਕ ਸਮਝੋ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਕਰਵਾਓ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹੋ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਹੋ।' ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, 'ਲੋਕ ਕੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਸੁਣੋ। ਜਲਦੀ, ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਲਿਆਓ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਕਰਵਾਂਗਾ। ਉਠੋ, ਉਠੋ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ; ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ। ਜਿਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਚੋਰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।' ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜੇ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸੈਂਕੜੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਲ, ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਮਾਰਿਆ? ਸੱਚ ਦੱਸੋ।' 'ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ।' ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਨਾਈ ਨੇ ਮਾਰਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪੱਗ ਡਿੱਗ ਗਈ। ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਜੁਰਮ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ, ਉਹ ਪਾਪੀ, ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ 'ਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।' ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੰਤਰੀ, ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨਾਈ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ। ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਉਤਰੀਆ, ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਤੇ ਨਾਈ ਨੂੰ ਵਿਛੋਣੇ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।" "ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਦੇ ਹੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ, ਵਿਛੋਣੇ 'ਤੇੋਂ ਉਠਾ ਲਿਆ। ਨਾਈ ਨੇ, 'ਕੀ, ਕੀ?' ਕਹਿ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲੀਆਂ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਪਾਪੀ ਨਾਈ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖਿਆ, ਆਪਣੇ ਕਿਰਤ ਨੂੰ, ਰਾਤ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਯਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ। "ਮੰਤਰੀ ਨੇ, ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਲਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਹੱਤਿਆਰਾ, ਭਿਆਨਕ ਨਾਈ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਆਦੇਸ਼ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਕਰਾਂਗਾ।' "ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਗਿਆਨੀ ਮੰਤਰੀ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਇਹ ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਨਦੀ, ਨਦੀਆਂ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਇਥੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਪਾਪੀ ਨਾਈ ਨੂੰ ਇਥੇ ਨਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਇਹ ਨਦੀ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਪੰਚਕੋਸ਼ਾ ਖੇਤਰ 'ਚ ਲੰਘ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਹੱਤਿਆਰੇ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕਾਂ 'ਚ ਭੇਜੋ।' "ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਚੰਡਕਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਨੀਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।'" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਮੁਕੁੰਦ ਤੇ ਚੰਡਕਾ ਦੀ, ਪਿਆਰ, ਪਾਪ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।