ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਪੁਰਾਣਾ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਜਯੰਤੀ ਵਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਵਾਰ ਸ਼ੌਣਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਸੂਤ ਜੀ, ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਜਾਂ ਉਪਾਏ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?” ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸੁਣੋ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕੀ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।” ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਹੇ ਮਹਾਤਮਾ, ਸਭ ਸੱਚਾਈਆਂ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ?” “ਕਿਹੜੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਕੋਈ ਔਰਤ ਬਾਂਝ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ, ਦੱਸੋ।” “ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਧੀ ਪੈਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਅਸਮਰਥ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਮਰਾ ਹੋਇਆ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਦੁਖ ਸਹਿੰਦੀ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਮੁੜ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੱਸੋ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਤੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।” “ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਛੀਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਛਿਨਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਵਾਂਝਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” “ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,” “ਜਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੋਨੇ ਦੀ, ਵਧੀਆ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ, ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਵਿਧੀ ਸਹਿਤ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।” “ਜੋ ਔਰਤ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਬੱਚਾ ਮਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਵਾਂਝੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।” “ਜੋ ਔਰਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਉਂਦੀ ਹੈ,” “ਜਾਂ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸੁਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੀ, ਜੀਉਂਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” “ਜੋ ਔਰਤ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਬਚਾਉਂਦੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਵਾਂਝੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।” “ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬਲਦ, ਕੋਹੜਾ, ਸੋਨਾ, ਕੱਪੜਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ,” “ਜਾਂ ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਕੁਆਰੀ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” “ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾਉਂਦਾ ਜਾਂ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਵਾਂਝਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” “ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ,” “ਜੋ ਔਰਤ ਜਾਂ ਪੁਰੁੱਖ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਹੋਏ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਬਣਦੇ ਹਨ।” “ਜੋ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਰਿ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁਖੀ ਪਤੀ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।” “ਜੋ ਪੁਰੁੱਖ ਗਾਵਾਂ ਜਾਂ ਧਨ ਬੇਇਮਾਨੀ ਨਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” “ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਪਾਪ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਪੁੰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਪੁੰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।” “ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਸੀ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ; ਉਹ ਧਨਵਾਨ ਸੀ ਪਰ ਵਾਂਝਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੇਮਪ੍ਰਭਾਵਤੀ ਸੀ।” “ਉਹ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, ‘ਮੈਂ ਵਾਂਝਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?’” “ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਿਮਰ ਬੋਲ ਸੁਣਕੇ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ; ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਅਸਥਾਨੀ ਦਿੱਤੀ।” “ਰਾਜਾ ਤੇ ਰਾਣੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਏ ਅਤੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।” ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸੁਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ—ਤੁਸੀਂ ਵਾਂਝੇ ਕਿਉਂ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਬੱਚਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਪਤਨੀ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਕਿਉਂ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।” “ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਚੰਦ੍ਰ ਨਾਮਕ ਸੀ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ੁਭਰਾਂਗੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ੰਕਰੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।” “ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਨੀਚ ਜਾਤ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਬੇਪ੍ਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਲੰਘ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ।” “ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਡੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ-ਰਾਣੀ ਬਣੇ, ਪਰ ਉਸ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਤੁਸੀਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ।” ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੁਣ ਕਿਹੜੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਂਝੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਿਰਾਰਥਕ ਹੈ।” ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕੱਪੜਾ, ਕੋਹੜਾ, ਬਲਦ ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰੋ; ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਿਲਾਉਣ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰੋ।” “ਗੌਰੀ ਨਾਮ ਦੀ ਕੁਆਰੀ ਦਾਨ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੁਣੋ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਉਤਮ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।” “ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਭ ਵਲੋਂ ਆਦਰਤ ਸੀ; ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਮਹਾਨ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਅਗੂ ਬਣਿਆ।” ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਉਤਮ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।” “ਜੇ ਕੋਈ ਔਰਤ ਇਹ ਕਥਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਦਾ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ।” “ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਕੱਪੜਾ, ਫੁੱਲ, ਮਾਲਾ ਜਾਂ ਚੰਦਨ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” “ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੂਰਖਤਾ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੌਜਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਬਾਅਦ ਕਠੋਰ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਮਾਪੇ ਬਣਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਸ਼ੌਣਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਸੂਤ ਜੀ, ਕਿਹੜੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਵੈਕੁੰਠ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਲਈ ਨੌਕਾ ਹਨ।