ਇਸ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ: “ਤੂੰ ਸਮਯਮਨੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈਂ, ਅਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ।” ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ, “ਹਰ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਨ, ਚੰਢਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਉਣਹੱਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਦੋ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਹਨ। ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦੇ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਜਿੰਨੇ ਦਸ-ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੇ। ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਪਾਪੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਦਇਆ ਨਾ ਕਰ।” ਯਮराज ਨੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, “ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰੇ ਜਾਂ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਉਣਹੱਤ ਕਰੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਸ਼੍ਰਾਦ ਧਰਮ ਕਰਦਾ ਨਹੀਂ।” ਯਮ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਧੋਖਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਮੇਰੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆ ਕੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ।” ਯਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਲਈ ਪਾ ਦਿਓ; ਫਿਰ, ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿਓ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਪਾਪੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਉਣਹੱਤ ਕੀਤੀ, ਹਰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹੇ।” ਮੁਕੁੰਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵੇਦਾਯਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਯਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਥੇ, ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਝਲੀ; ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਸਦੀ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਤੀਹ ਦਿਨ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਰਿਹਾ, ਇਕਤੀਵੇਂ ਦਿਨ ਉਥੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਮੈਂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ‘ਕੋਸ਼ਲਾ’ ਵਿੱਚ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਉਣਹੱਤ ਦਾ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।” ਮੁਕੁੰਦ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਪਾ ਲਿਆ; ਚੌਦਾਂ ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਤਕ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗਾ। ਯਮ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਜੇੜੇ ਜੀਵ ਹਨ, ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣੇ, ਪਰ ਧਰਮੀਆਂ ਲਈ ਮਨਮੋਹਣੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਿੰਘ, ਹਾਥੀ, ਸੂਅਰ, ਬਿੱਲੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਦੰਦਾਂ, ਫੂਲੇ ਹੋਏ ਪੇਟ, ਪੀਲੇ ਵਾਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਲੰਬੇ ਹੱਥ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਦ ਮੈਂ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਦ ਮੈਂ ਯਮ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ।” “ਉਹ ਸਭ ਸਚ ਬੋਲਦੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵਾਲੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਣਿਆਂ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਜੋ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ।” ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਸਮਾਨੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਵੇਦਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆ, ਸ਼ਬਦ-ਵਿਗਿਆਨ, ਤੇ ਪੂਰਾ ਵੇਦ ਸਿੱਖਿਆ। ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕੀਤੀ; ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀਆਂ ਗੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸਵ-ਨਿਯੰਤਰਣ, ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਉਣਹੱਤ ਦਾ ਪਾਪ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ? ਇਹ ਦੱਸ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਸੱਚ ਜਾਣ ਸਕਾਂ।” ਮੁਕੁੰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਜਨੇਉ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਵੇਦ, ਜਾਂ ਜਨੇਉ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਉਣਹੱਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸੱਸ-ਸਸੁਰ ਦੀ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ, ਮੇਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਉਣਹੱਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਪਰ, ਜੋ ਕੁਲ-ਪੁਜਾਰੀ, ਵੇਦ-ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਆਚਾਰਿਆ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕੁਝ ਉਣਹੱਤ ਹੋਈ; ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ।” “ਜੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ-ਕੁਸ਼ਲ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਵੇ, ਤਾਂ ਕੁਲ-ਪੁਜਾਰੀ ਨੂੰ ਗਾਂ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੁਝ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਣ ਨਾਲ ਕੁਲ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਜਦ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਮੂਰਖਤਾ ਕਰਕੇ ਕੁਲ-ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ; ਇਸ ਉਣਹੱਤ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕੁਲ ਦੀ ਹਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਕਿ ਪਾਪ ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ; ਹੁਣ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂ।” ਵੇਦਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇੰਦ੍ਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕੋਸ਼ਲਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਹੱਡੀਆਂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ‘ਕੋਸ਼ਲਾ’ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਰੀਆਂ? ਦੱਸ, ਮੁਕੁੰਦ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੋਵੇ।” ਮੁਕੁੰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆਇਆ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਠਿਕਾਣਾ ਤੇ ਖਾਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਖਾਇਆ ਤੇ ਵਧੀਆ ਪਲੰਗ ਤੇ ਸੋਇਆ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਸਵੇਰੇ, ਮੌਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ।” “ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਕ੍ਰਿਆ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਸ ਧਰਮ ਨਾਲ, ਮੇਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ‘ਕੋਸ਼ਲਾ’ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਰੀਆਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵ ਨੇ ਬਣਾਈ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।” ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਤੁਰੰਤ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਚੋਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਰਿਆ, ਪਰ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਪਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਕਥਾ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਦੇ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ 210ਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: “ਹੇ ਸ਼ੁਭ-ਵਤੀ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਂ ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਹੁਣ ਚੰਢਕਾ ਨਾਈ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ।” ਜਿਸ ਦਿਨ ਮੁਕੁੰਦ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਚੰਢਕਾ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਘਟਨਾ ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁਣੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਰਾਜਾ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਕੇ ਸਪਸ਼ਟ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, “ਚੰਢਕਾ ਨੇ ਮੁਕੁੰਦ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ।