ਇਹ ਕਥਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਨ, ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੀ ਮੁਕਤੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਾਰੇ ਉਚਾਰਣ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜੋ ਦਾਨ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋ ਦਾਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਾਨ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਨਾ ਹੀ ਮੁੜ ਮੰਗੇ; ਜੇ ਉਹ ਐਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਰਹਿਣ ਤੱਕ ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਖੰਡ ਵਿੱਚ ਅੰਬ ਦੀ ਵਾਟ ਬਾਰੇ ਕਥਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ੌਣਕ ਆਦਿ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਕਲੀ ਯੁਗ ਆਉਣ ’ਤੇ, ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਉੱਪਰ ਉਠ ਸਕਦੇ ਹਨ?" ਇਸ ਉੱਤੇ ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੋ, ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਜੈਮਿਨੀ ਨੇ ਇਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਜੈਮਿਨੀ ਨੇ ਪੂਰੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਮਰ ਛੋਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਘੱਟ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?" ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤੋ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਪਾਪੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ; ਐਸਾ ਬੰਦਾ ਭਾਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਅਨੰਦਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਝੂਠ ਬੋਲ ਕੇ ਕਥਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਜਾਣੋ। ਜਿੱਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਕਥਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਥੋਂ ਭਗਵਾਨ ਕਦੇ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਾਘਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਨਵ ਯੁੱਗਾਂ ਤੱਕ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਜੋ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਰਕਾਂ ਨੂੰ ਫੜੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਅਕਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਥਾ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਭਾਗ ਅਸੀਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ, ਅਕਾਲ ਮੌਤ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ, ਚੋਰੀ—ਇਹ ਸਭ ਪਾਪ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਰੂਈ ਵਾਂਗ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਪਈ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਫਿਰ ਜੈਮਿਨੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੁਣ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਹੜੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕਿਰਪਾਵਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ?" ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਜਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ, ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਪਾਪ—even ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ—ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ, ਭਾਵੇਂ ਪਾਪੀ ਹੋਵੇ, ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਿੰਸਾ, ਕਪਟ, ਵਾਸਨਾ, ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਲੋਭ ਤੇ ਮੋਹ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਹਨ। ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦਇਆਵਾਨ ਹਨ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸੱਚੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਹਨ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰਾਈਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ, ਤੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਹਨ। ਜੋ ਹਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਜਲ ਲਗਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਹਨ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਜਾਂ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੱਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਹਨ। ਜੋ ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਹਨ। ਜੋ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੁਲਸੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਧੀਆਂ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਹਨ।" "ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਹਨ। ਜੋ ਹਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਨਾਲ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਹਨ। ਜੋ ਪਰਾਏ ਧਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਾਇਆ ਖਾਣਾ ਹੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਹਨ। ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਬਾਗ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਰਾਧਾਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਹਨ। ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅੱਗੇ ਦੀਵਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਹਨ।" ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੈਮਿਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਸ਼ੌਣਕ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਰਤਵ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਵਿਆਸ ਤੇ ਜੈਮਿਨੀ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।" ਜੈਮਿਨੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿਹੜਾ ਐਸਾ ਕਰਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਪੀ ਵੀ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ?" ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਲੇਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਹਰੀ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਲੇਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੇਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਦਾਨ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਬੜੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ।