ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਸਤਿਕਾਰੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਗੱਲਬਾਤ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਪਾਪੀ, ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਸਵੀਕਾਰਦੇ। ਜੋ ਮੂਰਖਤਾ ਕਰਕੇ ਐਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਹੇ ਦੁਜੀ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਪਾਣੀ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਹਰੀ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਧਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੁਧਾਰ ਹੈ।” “ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਖਰਕਾਰ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਧਨ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿਹਲਾ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਦਾਨ ਕਰਦੇ-ਕਰਦੇ ਸਦਾ ਗਰੀਬ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕ ਇਥੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਰੀਬ ਹੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ, ਸਯਾਮ, ਦਇਆ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨ ਹੋਵੇ ਪਰ ਨਾ ਆਪ ਖਰਚੇ, ਨਾ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਗਰੀਬ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਏ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” “ਸੱਚ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਾਨ ਤਪ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਦਾਨ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਰਹੋ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵਚਨ ਕਰਕੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਡਰਦੇ ਹਨ।” “ਦਾਨੀ ਜਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਦਾਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਾ ਕਰੇ ਜਾਂ ਮੰਗੇ ਨਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਚੰਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਰਹਿਣ ਤੱਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਪਾਪ ਵੀ ਦਾਨ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਖੰਡ ਵਿੱਚ ਆਮ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਨੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕਲਿਯੁਗ ਆਉਣ ਤੇ, ਕਿਹੜਾ ਐਸਾ ਕੰਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਮਿਲ ਸਕੇ? ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।” ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਸਭਾਸੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਇਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਦੇ ਜੈਮਿਨੀ ਨੇ ਵੀ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਆਓ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕੀ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।” ਜੈਮਿਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਛੋਟੀ ਤੇ ਪੂਣ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?” ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਤਸੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਹਰੀ ਭਗਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।” “ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾਵਾਂ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀਆਂ। ਐਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਵੈਸ਼ਣਵ ਹਨ, ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਝੂਠ ਬੋਲ ਕੇ ਕਥਾਵਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਹੈ।” “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿੱਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਕਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਕਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਮਨਵੰਤਰਾ ਤੱਕ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।” “ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਪੁਰਾਣਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਦੁੱਖਦਾਈ ਨਰਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਕਰ ਲਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” “ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਜਾਂ ਦੱਸੀਆਂ, ਉਸ ਦਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਭਾਗ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪਾਪ ਕਰ ਲਵੇ ਤੇ ਫਿਰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਪਾਪ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਰੂਈ ਵਾਂਗ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਸਤਕ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।” ਜੈਮਿਨੀ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਗੁਰੂ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਕੌਣ ਹਨ? ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਛਿੜਕ ਲਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਫਿਰ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਨਾ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਪਲ ਜਾਂ ਅੱਧ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵੀ, ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” “ਜਿਸ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਵੈਸ਼ਣਵ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਣਵ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਹਿੰਸਾ, ਝੂਠ, ਵਾਸਨਾ, ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਜੋ ਲਾਲਚ ਤੇ ਮੋਹ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।” “ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦਇਆਵਾਨ ਹਨ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਹਨ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ, ਪਰਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ, ਤੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਵੈਸ਼ਣਵ ਹਨ।” “ਜੋ ਹਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਗਾਉਂਦੇ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਦੇ, ਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਜਾਂ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੱਤਾ ਸਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਹਨ।” “ਜੋ ਕਪਟੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਛਿੜਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਵੈਸ਼ਣਵ ਹਨ। ਜੋ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ, ਤੁਲਸੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ, ਧੀ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਹਨ।” “ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ਿਲਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਹਨ। ਜੋ ਹਰੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਤਰਪਣ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਵੈਸ਼ਣਵ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਦਾਨ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸਤਸੰਗ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਬਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਧਰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਹੋਰ ਗਹਿਰੀ ਹੋ ਗਈ।