ਇੱਕ ਦਿਨ, ਇੱਕ ਦਾਸੀ ਨੇ ਆ ਕੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮੇਰੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੋਰ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਘਰ ਦੀ ਵਧੂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਵੀ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।" ਉਹ ਮਾਲਕ, ਮਹਿਲ ਦੀ ਉਪਰਲੀ ਮੰਜ਼ਲ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਪਿਆ ਸੀ—ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਸਭ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਦਾਸੀ ਕੀ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਤਪੱਸਵੀ ਮਹਿਲ ਦੀ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਜੋ ਨੇੜੇ ਹੀ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ। ਵੇਦਾਯਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਜੋ ਦੁੱਖ ਤੁਸੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਮਝਣ ਕਰਕੇ ਹੈ। ਮਾਂ, ਸੱਚ ਦੱਸੋ: ਇਹ ਦੁੱਖ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਤੱਤ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਹੋਣੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜਨਮ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਤੱਤ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੌਤ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਲੋਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਨਿਰਜੀਵ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਰੀਰ ਲਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਵਾਲਾ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। 'ਮੈਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਹਾਂ'—ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਮੋਹ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਨਿਰਾਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਆਪ ਹੀ ਚਾਨਣ ਵਾਲਾ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਭ ਚੱਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਅੱਖ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਕੰਨ ਸੁਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਨੱਕ ਸੁੰਘ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਚਮੜੀ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਉਹ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਦਰਸ਼ਕ, ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ, ਮਨ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਅਵਤਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਸਤਿਤਵ ਤੇ ਅਨਸਤਿਤਵ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕੌਣ ਮੂੜ੍ਹ ਮਨ ਵਾਲਾ ਉਸ ਅਸਲ ਆਤਮਾ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾ ਕੋਈ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਤ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਹੰਸ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪਰਮ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।" ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਗਿਆਨਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ, ਉਸ ਤਪੱਸਵੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਚੁੱਕੀਆਂ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਰਜਨ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਤਪੱਸਵੀ, ਰਾਜਨ, ਭਾਗ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ ਕੋਸ਼ਲਾ ਨਦੀ ਵੱਗਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਉਥੇ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੋ ਗਏ। ਉਹ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਗੰਢੀ ਆਪਣੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਕਰਕੇ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਯਾਤਰੀ ਸੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਕੁੱਤਾ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਲੱਭਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਿਆ, ਹੰਡੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁੰਘਦਾ, ਬਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਚੱਟਦਾ, ਅਤੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮਾਰੇ ਵੱਜਾ ਸਹਿੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੁੱਪਚਾਪ ਭੱਜ ਗਿਆ, ਬਿਨਾ ਵਾਪਸ ਮੋੜੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਮਨੁੱਖ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਲੱਕੜੀਆਂ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡਿੱਬੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਭੁੱਖ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਵੈਸ਼ਿਆ ਦੀ ਮੋਹ ਮਮਤਾ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ-ਉਥੇ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਲਏ। ਉਸ ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਕਪੜੇ ਦੀ ਗੰਢੀ ਚੁੱਕ ਲਈ ਤੇ ਕੁਝ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਗੰਢੀ ਖੋਲ੍ਹੀ, ਹੱਡੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ, ਜੋ ਮਾਸ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਦੀ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਹੱਡੀਆਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੀਆਂ, ਰਾਜਨ, ਓਸ ਵੇਲੇ ਮੁਕੁੰਦ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਦਿਵਯ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਸੁੱਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜਗਾਇਆ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਤਮਕ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਬੋਲਾ, "ਹੇ ਵੇਦਾਯਨ ਜੀ, ਆਦਰਯੋਗ ਆਚਾਰਯ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ। ਮੇਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਇੱਥੇ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਨਰਕ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗੇ, ਪਰ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦਿਵਯ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਖੁਦ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੇ ਸਰੂਪ ਹੋ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਵਿਮਾਨ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਆਗਿਆ ਦਿਉ, ਮੈਂ ਸੁੱਖ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਚਾਰਯ ਵੇਦਾਯਨ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, "ਮੁਕੁੰਦ, ਸੱਚ ਦੱਸ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੂੰ ਕਿਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਹੁਣ ਕਿੱਥੋਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਉੱਥੇ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕੌਣ ਹੈ, ਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਦਾ ਨਿਯਮ ਕੀ ਹੈ? ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ।" ਮੁਕੁੰਦ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਆਚਾਰਯ ਜੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਯਾਦ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਮੰਦੇ ਨਾਈ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤਾਂ ਯਮ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਦੂਤ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਗਏ।