ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾ ਕੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੀ, ਤਾਂ ਹਰ ਇਕ ਫੁੱਲ ਦੇ ਬਦਲੇ, ਉਸਨੂੰ ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਤਰਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦੇ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦੇ ਹੋਏ ਨਰਕਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦੇ। ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਕਦੇ ਵੀ ਛੱਡਣੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ, ਇਹ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਕਾਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਜਿੰਨੇ ਵਾਲ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਛੂਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾ ਹਰੇਕ ਵਾਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਮਾਲਾ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਆਪ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਦੂਤ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਦੂਰ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ ਤਰਪਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਦੇ ਪਿਤਰ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦਾ ਫਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥ, ਸਿਰ, ਗਲੇ, ਕੰਨ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਹਰੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਪੂਰਵਕ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਐਸਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਯਜਨ ਦੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਸਦਾ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ, ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਬਾਰ੍ਹਵੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਧਾਤ੍ਰੀ ਜਾਂ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੱਤਾ ਚੜ੍ਹਾ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਭਯਾਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਲ ਭਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਸੰਬੰਧੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਬਾਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਉੱਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵੈਕੁੰਠ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਪੀ ਵੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਲਵੇ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਹਰੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਆਦਿਤਿਆ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆਇਆ, ਜੋ ਮਾਰਤੰਡ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਗੁਣੀ ਸੀ, ਪਰ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤੜਪ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠਾਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਥੇ ਅਸੀਮਰਦਨ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਜਲਦੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਭੋਜਨ ਖਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਖਾ ਕੇ ਮੁੱਕ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਕੀ ਬਚਿਆ? ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਬਣਾਇਆ, ਹੇ ਕਠੋਰ!" ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਯਮ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਦੂਤ, ਫੰਦੇ ਤੇ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲੈ ਜਾਣ ਆਏ। ਜਦ ਉਹ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਦੂਤ ਆ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਫੰਦੇ ਕੱਟ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਲਿਆ। ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਧਰਮਵਾਨੋ, ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸ ਪੂਣ ਦੇ ਕਰਕੇ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?" ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਬਹੁਤ ਪੂਣ ਕੀਤੇ; ਇਕ ਸੋਹਣੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਪਾਪ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ; ਉਥੇ, ਯਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਤੂੰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਕੀਤਾ।" "ਇੱਕ ਤਮਬੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਤੇ ਸੁੱਤਿਆ; ਸੜਦੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗੇ। ਯਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਉਸਨੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸੜਦੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਥੰਮ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਲੰਮਾ ਦੁੱਖ ਸਹਾਰਿਆ। ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖਾਰਾ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹੋਰ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿਹੜੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਪੈਦੇ ਹੋਏ।" "ਜਨਮ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਲੰਮਾ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ; ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਦੂਤ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਜੋ ਕੋਈ ਉਸਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕੀ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਇਹ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ। ਫਿਰ ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਸੁਤ ਜੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਉਹ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਅੰਤਮ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।" ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸ਼ੌਨਕ, ਜਿਹੜੀ ਮਹਿਮਾ ਤੂੰ ਪੁੱਛੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਨਾਸਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਖਰੀ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।" "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਪੰਚਕਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਰਾਧਾ ਸਮੇਤ ਸ੍ਰੀ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਦੀਵਾ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਗ੍ਰਿਹਸਤ, ਵਾਨਪ੍ਰਸਥੀ ਜਾਂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋਵੇ—ਜੇ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਪੰਚਕਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਵਿਸ਼ਨੁ-ਪੰਚਕਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਜਲਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਸ੍ਰੀ ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਕੋਲ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਘੀ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਮਹਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਮੈਂ ਨਿਸਚਿਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ—even ਪਾਪੀ ਵੀ ਹਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਸ਼ਹਦ, ਦੁੱਧ, ਘੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਹਰੀ ਉਸਨੂੰ ਕੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ? ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਚੌਂਹ ਮੁੱਖ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਉਸਦੇ ਫਲ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਲਸੀ ਅਤੇ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਪੰਚਕਾ ਦੇ ਉਪਵਾਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਪਰਮ ਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ।