ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜੀਵ ਨੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਦੁੱਖ ਸਹੇ। ਉਹ ਉਥੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਮੁੜ ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਲਤ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤਾਂ ਬੜੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਾਰੀ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਧਨ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ, ਤੇ ਜੇ ਕੁਝ ਹੋਵੇ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਉਹ ਧਨ ਕਿਸ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ? ਇਸ ਵਾਸਤੇ, ਜੋ ਧਨ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਵਿਚ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁੱਖਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਦਾਨ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪੁੰਨ ਵਧਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਗਵਾਏ; ਉਸਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨੱਚੇ ਤੇ ਗਾਵੇ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰ ਦੇਵੇ; ਜੋ ਕੁਝ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਭਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਥੇ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਆਖਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ; ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਨਾਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣੇ। ਜਿਹੜਾ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਭ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸਵਾਦ ਲਏ, ਤੇ ਨੱਕ ਨਾਲ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਪੱਤੀ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਲਏ। ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਕਰੇ, ਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵ ਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਮਨ ਹਰੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਕਰੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਵੇ; ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਜੋ ਆਦਿ ਤੇ ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਸਦਾ ਸਥਿਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਉਸਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਸਤੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਗਹਿਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਹ ਹੈ ਉਸ ਪਰਮ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮ ਤੇ ਮਹਾਨ ਪਦਮ (ਪਦਮਾ) ਹੈ; ਇਸਦਾ ਸਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਤੇ ਦਿਲ ਪਦਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਜਾ ਬਾਂਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਹੈ, ਖੱਬਾ ਬਾਂਹ ਸ਼ੈਵ ਹੈ, ਜੋ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਹੈ; رانਾਂ ਭਗਵਤ ਕਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਨਾਭੀ ਨਾਰਦੀਆ ਹੈ। ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਸੱਜਾ ਪੈਰ ਹੈ, ਵਾਮਾ ਅੱਗੇਯਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸੱਜਾ ਘੁਟਨਾ ਹੈ। ਖੱਬਾ ਘੁਟਨਾ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਹੈ; ਸੱਜਾ ਟਖਣਾ ਲਿੰਗ ਹੈ, ਖੱਬਾ ਟਖਣਾ ਵਾਰਾਹ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਾਲ ਸਕੰਦਾ ਪੁਰਾਣ ਹਨ, ਚਮੜੀ ਵਾਮਨ ਹੈ; ਪਿੱਠ ਕੂਰਮ ਹੈ, ਤੇ ਚਰਬੀ ਮਤਸਯ ਹੈ। ਮੱਜਾ ਗਰੁੜ ਹੈ, ਹੱਡੀ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਪੁਰਾਣ-ਸਰੀਰ, ਹਰੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਵਿਚ ਦਿਲ ਪਦਮਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣਾ ਆਪ ਹੀ ਹਰੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਆਇ ਵੀ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਆਦਿ-ਸਵਰਗ ਹੈ, ਜੋ ਪਦਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਹਾਂ ਪਾਪੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ-ਖੰਡ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਖਾਲ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਮਾੜੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਆਦਿ-ਸਵਰਗ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਆਦਿ-ਸਵਰਗ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਉਸਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੇ ਨਿੱਤ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਪਾਪ ਮੁੱਕਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਤਰਾਜੂ ਤੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ। ਉਸਨੇ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਤਰਾਉਣ ਦਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਰਜ਼ਾ ਸੀ, ਉਹ ਚੁਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਮ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਉਚਾਰੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਾਨ, ਪਾਠ, ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਕਰਮ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਅਧਿਆਪਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ-ਜੀਵਿਕਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਨੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਹਨੇ ਡਰ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ; ਨੇਕ, ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਮੀਣ ਤੇ ਕਰਕ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚ, ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਵਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਵੀ ਉਸ ਗਿਆਨੀ ਨੇ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਦਿ-ਸਵਰਗ ਅੰਸ਼ ਨੂੰ ਸਭਾ ਵਿਚ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਸੁਣਾਇਆ। ਜਿਸ ਨੇ ਸਵਰਗ-ਖੰਡ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਉਹ ਅਨੇਕ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਜਾਗਦਾ ਹੈ। ਗੁੰਗਰੂਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਅਰਧ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਸੁਖ ਮਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਗਿਆਨ ਪਾ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰੇ, ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਨ੍ਹਾਏ, ਸਦਾ ਚੰਗੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰੇ, ਤੇ ਸੱਚੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸੁਣੇ। ਉਥੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰੰਥ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਸਵਰਗ-ਖੰਡ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰੋ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾਵੋਗੇ। ਸੁਣੋ, ਹੇ ਲੋਕੋ, ਹਰੀ ਦਾ ਅਤੁੱਲ ਨਾਮ ਉਚਾਰੋ; ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਨਰਕ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਵਰਗ-ਖੰਡ ਦੇ ਬਾਹਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਸੂਤ ਜੀ, ਐਸਾ ਕਿਹੜਾ ਕਰਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਸਕੇ? ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸੋ।