ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨ ਹਨ, ਉਹ ਮਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ। ਇਹ ਚਰਨ ਸਤਕਰਮੀ ਲੋਕ ਵਾਰ ਵਾਰ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹੀ ਚਰਨ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਲਈ ਅਸਲੀ ਆਸਰਾ ਹਨ। ਹੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਭੋਗਾਂ ਵਲ ਲਾਲਚੀ, ਨੀਚ ਤੇ ਕਠੋਰ ਮਨੁੱਖੋ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਨੂੰ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਸੁੱਟ ਰਹੇ ਹੋ? ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਔਖੇ ਪਾਰ ਲੰਘਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਸੁਮੀਧੁਰ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਦੇ ਨਾ ਜਾਓ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ। ਸੋਚੋ—ਇਹ ਨਾਸਵੰਤ ਮਨੁੱਖ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ, ਤੇ ਮੁੜ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਗਾ? ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਮ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਵੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੌਦੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਚਲ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਤੇ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਜੂਨੀਆਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਚਪਨ ਆਦਿ ਬਹੁਤੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਵਾਨੀ ਆਉਣ 'ਤੇ ਕਦੇ ਕੰਗਾਲੀ, ਕਦੇ ਭਾਰੀ ਰੋਗ ਜਾਂ ਸੁੱਕਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੁਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਢੇਪੇ ਵਿੱਚ ਅਣਕਹੀ ਪੀੜਾ ਸਹਿਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ; ਮਨ ਦੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਾਰਨ ਰੋਗ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੌਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਜੀਵ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੜਫਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਭਾਰੀ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਮਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅੱਖਰ ਮੌਤ ਤੇ ਜਨਮ ਦਾ ਚੱਕਰ। ਜੇਕਰ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਇਹੀ ਹਾਲਤ ਬਣਦੀ ਹੈ—ਆਸਾਨ ਮੌਤ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਚਰਨ ਨਹੀਂ ਪੂਜੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਤੇ ਜੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਵੀ, ਉਦੋਂ ਕੀ ਲਾਭ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ? ਜਦੋਂ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਆ ਕੇ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਓਦੋਂ ਧਨ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ? ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਧਨ ਦੋਜਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਤੇ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦਾਨ—ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸੀੜ੍ਹੀ ਹੈ; ਦਾਨ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਬਹੁਤ ਪੂਣ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਗਵਾਏ; ਉਹ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰੀ ਅੱਗੇ ਨੱਚੇ ਤੇ ਗਾਵੇ। ਜੋ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦੇਵੇ; ਜੋ ਕੁਝ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਭਲਾਈ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਦਿੱਤਾ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰੋ; ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਗੁਣ ਤੇ ਨਾਮ ਸਦਾ ਸੁਣੋ। ਜੀਭ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਚਰਨਾਮ੍ਰਿਤ ਚੱਖੋ; ਨੱਕ ਨਾਲ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਤੂਲਸੀ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਲਓ। ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਛੂਹੋ, ਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵ ਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੜ ਹੋਰ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣਾ ਮਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਲੈਣ, ਨਿਸ਼ਚੈ ਉਸ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਲੈਣ; ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ—ਉਹ ਜੋ ਆਦਿ ਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ? ਮਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਭਗਤੀ ਸਦਾ ਭਾਵ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰੋ; ਦੋਵੇਂ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ—ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ—ਉਸ ਪਰਮ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮ ਤੇ ਮਹਾਨ ਪਦਮ ਹੈ; ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਦਿਲ ਪਦਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਜਾ ਬਾਂਹ ਵੈਸ਼ਨਵ ਹੈ, ਖੱਬਾ ਬਾਂਹ ਸ਼ਿਵ ਦਾ, ਜੋ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਹੈ; رانਾਂ ਭਗਵਤ ਹਨ, ਤੇ ਨਾਭੀ ਨਾਰਦੀਆ ਹੈ। ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਉਸ ਦਾ ਸੱਜਾ ਪੈਰ ਹੈ, ਵਾਮਾ ਅਗਨਿਆ ਪੈਰ ਹੈ; ਭਵਿੱਸ਼ਯ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਸੱਜਾ ਘੁਟਣਾ ਹੈ। ਖੱਬਾ ਘੁਟਣਾ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਹੈ; ਸੱਜਾ ਟਖਣਾ ਲਿੰਗ ਹੈ, ਤੇ ਖੱਬਾ ਟਖਣਾ ਵਾਰਾਹਾ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਾਲ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਹਨ, ਚਮੜੀ ਵਾਮਨ ਹੈ; ਪਿੱਠ ਕੂਰਮ ਹੈ, ਤੇ ਚਰਬੀ ਮਤਸਯ ਹੈ। ਹੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪੁਰਾਣ-ਸਰੀਰ ਹਰੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਦਿਲ ਪਦਮ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣਾ ਆਪ ਹੀ ਹਰੀ, ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਦਾ ਇਕ ਅਧਿਆਇ ਵੀ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਮੂਲ ਸਵਰਗ ਹੈ, ਜੋ ਪਦਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਸਵਰਗ ਖੰਡ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਪ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਚਮੜਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਮਾੜੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਮੂਲ ਸਵਰਗ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੂਲ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਤਰਾਜੂ ਤੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਰਜ਼ਾ ਸੀ ਉਹ ਚੁਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਮ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜਪੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਾਨ, ਪਾਠ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਜੋ ਰੋਜ਼ੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ, ਇਹ ਸਭ ਹੋ ਗਏ। ਡਰ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ; ਨੇਕ, ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮੀਣ ਤੇ ਕਰਕ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚਕਾਰ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਵਾਰ ਦਿੱਤੀ।