ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਪਰਮ ਸੰਯਮੀ ਯਤੀ ਆਪਣੇ ਨਿੱਤ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਭੀਖ ਮੰਗਣ ਜਾਂਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰੀ “ਭੀਖਾ” ਆਖਦਾ ਤੇ ਚੁੱਪਚਾਪ, ਬਿਨਾਂ ਵਧੇਰੇ ਬੋਲਣ ਦੇ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਭੀਖ ਲੈ ਲੈਂਦਾ। ਭੀਖ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ। ਫਿਰ, ਉਹ ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵਿਖਾ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠਦਾ। ਪੰਜ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਸਿਰਫ਼ ਅੱਠ ਗੱਸੇ ਖਾਂਦਾ। ਜਲ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਭਾਂਡੇ, ਜੋ ਅਲਾਬੂ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ, ਉੱਤੇ ਮਨ ਲਾਉਂਦਾ। ਮਨੁ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮੁਲ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਯਤੀਆਂ ਲਈ ਚਾਰ ਭਾਂਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇੱਕ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ, ਇੱਕ ਮੱਧ, ਤੇ ਇੱਕ ਆਖਰੀ ਰਾਤ ਲਈ। ਸੰਧਿਆ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ “ਵਿਸ਼ਵ” ਆਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਲੈਂਦਾ। ਉਹ ਆਪਾ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਆਨੰਦਮਈ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਚਾਨਣ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਆਕਾਸ਼, ਅੱਗ, ਮੰਗਲਕਾਰੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤ, ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। “ਓਮ” ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਰਵ-ਸੰਚਾਲਕ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ। ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਆਦਿ ਪੁਰੁਸ਼, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਆਸਰੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਜਾਂ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪਰਮ ਆਕਾਸ਼, ਜਿੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਕਾਰਣ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸੁਖਮ ਆਨੰਦ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਗਿਆਨ, ਅਨੰਤ, ਸੱਚ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਯਤੀਆਂ ਲਈ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਦੀ ਜੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਆਤਮ-ਸਾਕਸ਼ਾਤਕਾਰ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ, ਕੇਵਲ ਆਨੰਦ, ਅਖੰਡਤਾ ਤੇ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਸਮਝ ਕੇ, ਫਿਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਹੁਣ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਤ, ਮੰਗਲਕਾਰੀ, ਅਖੰਡਤਾ ਵਾਲੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਾਜ਼ਰੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਯਤੀਆਂ ਲਈ ਜੋ ਵਰਤ ਆਖੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਲੰਘਣਾ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਤੇ ਸਾਂਤਪਨ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਚ੍ਰ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਮੁੜ ਯਤੀ ਦੇ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਝੂਠ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਨਤੀਜੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਯਤੀ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਝੂਠ ਬੋਲ ਬੈਠੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਸੌ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੋਰੀ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ। ਹਿੰਸਾ, ਵਧੀਕ ਲਾਲਚ ਤੇ ਮੰਗਣਾ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦ੍ਰਵਿੜ ਜਾਂ ਧਨ ਜੀਵਨ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਯੂਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਦੂਜੇ ਦਾ ਧਨ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲੈ ਲੈਂਦਾ; ਐਸਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਯਤੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਆਲਸੀਪਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਨਿਭਾਵੇ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਹ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਕਰ ਬੈਠੇ, ਤਾਂ—ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਕਠਿਨ ਤਪ ਜਾਂ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੇ। ਜੇਕਰ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਤਾਂ ਸੋਲਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਤਪ, ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਸੌ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅਕੇਲਾ, ਸ਼ਹਦ, ਮਾਸ ਜਾਂ ਨਵੇਂ ਸ਼ਰਾਧ ਤੇ ਖਾਂ ਲਵੇ, ਜਾਂ ਲੂਣ ਸਿੱਧਾ ਲੈ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤਿਆ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ। ਉਹ ਪਰਮ ਚਾਨਣ, ਜੋ ਅਖੰਡ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਅੰਦਰਲੇ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਹਾਨ ਦੇਵ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸ਼ਿਵ ਹੈ; ਉਹੀ ਅਖੰਡ ਅਦਵੈਤ, ਨਿਤ ਪਰਮ ਧਾਮ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਆਵਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਪਰਮ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਵ ਨੂੰ ਮਹਾਦੇਵ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਂਗ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਪਰਮ ਧਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਕੋ ਇਕ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਅਖੰਡ ਸੱਚ, ਜਾਣਨ ਜੋਗ ਹੈ; ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਮਹਾਦੇਵ ਹਨ—ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਬੰਦਾ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਯਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਤਨ ਕਰੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਜੋਗ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੇ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ ਯਤੀਆਂ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜਨੀਕ ਪਿਤਾ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਇਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਯਤੀਆਂ ਦਾ ਧਰਮ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਜੋ ਸਵੈ-ਭੂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ, ਇਹ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਚੇਲਿਆਂ ਜਾਂ ਜੋਗੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਤੀਆਂ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦਾ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਅਡੋਲ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਾ ਜਨਮ ਹੈ, ਨਾ ਮੌਤ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਵਰਤ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਪਦਮਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸਵਰਗ-ਖੰਡ ਦੇ ਸਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।