ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਚਮਕਦੇ ਪੱਖਵਾ਼ੜੇ ਵਿੱਚ, ਦਿਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਹਰ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਚਲਣ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਕਰਕੇ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰੇ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ੁੱਧ ਫਲ ਅਤੇ ਕੁੰਦ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹੀ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਲੈਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਭੋਜਨ ਮਿਲੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਹਰ ਰੋਜ਼, ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਆਦਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੇ, ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਘਰੋਂ ਲਿਆ ਭੋਜਨ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਸਿਰਫ਼ ਅੱਠ ਗੰਢਾਂ ਖਾਏ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਟਾ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਖ ਜਾਂ ਵਾਲ ਨਾ ਵੱਢੇ, ਨਿਤ ਨਿਯਮ ਅਧ੍ਯਯਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਰੱਖੇ। ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪੰਜ ਮਹਾ-ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਕੁੰਦ ਜਾਂ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਛਾਲ ਦੀ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿਣਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਰੱਖਣੀ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਦੱਖਣਾ ਨਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੇ ਯਜਨ, ਰੁਤੂ-ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਚਤੁਰਮਾਸ ਯਜਨ ਵੀ ਨਿਯਮਤ ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸੂਰਜ ਚਲਣ ਵਿੱਚ, ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰਦ ਰੁਤੂ ਵਿੱਚ ਉਗੇ, ਖੁਦ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੁੱਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ, ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਸ਼ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਬਚ ਜਾਏ, ਉਹ ਆਪ ਖਾਏ ਅਤੇ ਲੂਣ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਵਰਤੇ। ਸ਼ਰਾਬ, ਮਾਸ, ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਉਗਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੁੰਭੀਆਂ–ਇਹ ਸਭ ਤਿਆਗ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਿੱਟੀ, ਘਾਹ ਜਾਂ ਕਾਈ, ਜਾਂ ਸ਼ਲੇਸ਼ਮਾਤਕ ਦੇ ਫਲ, ਜਾਂ ਹਲ ਚਲਾਈ ਹੋਈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲੋਂ ਛੱਡੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਖਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਤਕਲੀਫ ਹੋਵੇ, ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਗੇ ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਫਲ ਨਹੀਂ ਖਾਣੇ; ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਣੀ, ਦੁਵੈਤ ਅਤੇ ਡਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿਣਾ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਸੰਯਮ ਰੱਖੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿਣਾ, ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ ਲਗੇ ਰਹਿਣਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣਾ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਮਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਵਰਤ ਤੂਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਜਨਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵੈਦਿਕ ਅਧ੍ਯਯਨ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਸੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣਨਾ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਹੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਝੂਠ, ਨਿੰਦਾ, ਅਲੱਸ ਅਤੇ ਆਲਸੀਪਨ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਹੀ ਅੱਗ ਰੱਖਣੀ, ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਵਾਸ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਕੰਕੜ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਧੋਣ ਵਾਲਾ, ਜਾਂ ਮਹੀਨੇ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਸਾਲ ਭਰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ ਧੋਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰੇ ਜਾਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕੱਠਾ ਕਰੇ; ਚੌਥੀ ਜਾਂ ਅੱਠਵੀਂ ਵਾਰੀ ਭੋਜਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੁਕਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ ਅਤੇ ਹਰ ਪੱਖ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰੀ ਜੌ ਦਾ ਮਾੜਾ ਭੋਜਨ ਕਰੇ। ਉਹ ਸਦਾ ਫੁੱਲ, ਕੁੰਦ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ ਹਨ, ਵੈਖਾਨਸ ਪੱਧਤੀ ਅਨੁਸਾਰ। ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਲੁੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਖੜਾ ਜਾਂ ਬੈਠਾ ਰਹਿ ਕੇ ਘੁੰਮ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਧੀਰਜ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਅੱਗ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰੇ, ਵਧੀਰ ਵਿੱਚ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਗਿੱਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਅਹਿਸਤਾਹਿਸਤਾ ਤਪੱਸਿਆ ਵਧਾਏ। ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾਏ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਵਨ ਕਰੇ; ਇੱਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਰਹੇ ਜਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪੀਵੇ। ਉਹ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਗਰਮ ਭੋਜਨ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੋਮਾ ਪੀ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਗੋਬਰ ਪੀ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੁੱਕੀ ਪੱਤੀਆਂ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਸੁਕਤ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੇ। ਉਹ ਅਥਰਵਸ਼ੀਰਸ ਦਾ ਅਧ੍ਯਯਨ ਕਰੇ, ਵੇਦਾਂਤ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ। ਫਿਰ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਜਾਂ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਵਾਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਅਨਾਸਕਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਭਿੱਖ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਵਾਨਪ੍ਰਸਥਾਂ ਕੋਲੋਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਠ ਗੰਢਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੱਤੇ, ਹੱਥ ਜਾਂ ਟੁਕੜੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੇ, ਆਪਣੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ। ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਿਆਨ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਸੁਕਤ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੇ; ਮਹਾਪ੍ਰਸਥਾਨ, ਉਪਵਾਸ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਰਮ, ਬ੍ਰਹਮਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਸੁਰਗ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਤੀਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੰਨਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਨੂੰ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰੇ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵੈਰਾਗ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਦ ਸੰਨਿਆਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਉਲਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਥ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਜਾਪਤਯ ਜਾਂ ਅਗਨੀਯ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਅਤੇ ਮਨ-ਸ਼ਰੀਰ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਗਿਆਨ ਸੰਨਿਆਸੀ, ਕੁਝ ਵੇਦ ਸੰਨਿਆਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਰਮ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।