ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦੇ ਉੱਚ ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਸਿਖਲਾਈ ਆਦਰਸ਼ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ, ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਸadhna ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗ੍ਰਹਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਤੱਕ, ਹਰ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਤਕ ਕਿਸੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੈਦ ਦੇ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਲੰਘ ਕੇ ਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਲੱਤਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਗੋਡੇ ਉੱਚੇ ਕਰਕੇ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਵੀ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮਾਸ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ्ध ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਧੁੰਦ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਸੰਧੀਆਂ—ਸਵੇਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮ—ਵਿਚ ਵੀ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਅਮਾਵੱਸ, ਚੌਦਵੀ, ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਅਤੇ ਅਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ਼ ਨੂੰ, ਉਪਾਕਰਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਅੰਤ ‘ਤੇ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਪਾਠ ਰੋਕਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਹੈ। ਅਸ਼ਟਕਾ ਦਿਨਾਂ ‘ਤੇ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਲਈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿਚ, ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼, ਪੌਸ਼ ਅਤੇ ਮਾਘ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਤਿੰਨ ਅਸ਼ਟਕਾ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਖ਼ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਠ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਸਲੇਸ਼ਮਾਤਕ, ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਅਤੇ ਮਧੁਕਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਕੋਵਿਦਾਰ ਜਾਂ ਕਪਿੱਠ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਵੀ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਅਤੇ ਜਦ ਕੋਈ ਸਹਿਦਿਆਰਥੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਦ ਵੀ ਪਾਠ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਪਾਠ ਰੋਕਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਠ ਰੋਕਣ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਦੈਨੀਕ ਕਰਮ ਜਾਂ ਸੰਧਿਆ-ਪੂਜਾ ਲਈ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ। ਉਪਾਕਰਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਯਜਨਾ ਦੇ ਅੰਤ ਜਾਂ ਮੱਧ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਰਿਕ, ਇੱਕ ਯਜੁਸ ਜਾਂ ਇੱਕ ਸਾਮਨ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਸ਼ਟਕਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਦਿਨਾਂ ‘ਤੇ, ਜਾਂ ਜਦ ਤਕੜੀ ਹਵਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਰ ਵੈਦਾਂਗ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਲਈ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ। ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮ ਛੱਡਣ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸ਼ੁੱਧ-ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸੇ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦੋਵਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੈਦ ਪਾਠ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀ ਲਗਾਏ, ਉਹ ਮੂੜ੍ਹ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੈਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਠ ‘ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਾ ਰਹੇ। ਸਿਰਫ਼ ਪਾਠ ‘ਤੇ ਰੁਕਣ ਵਾਲਾ ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਮਿੱਟੀ ‘ਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਵੈਦ ਦਾ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ, ਉਹ ਮੂੜ੍ਹ ਹੈ, ਸ਼ੂਦਰ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜੋ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਤਕ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਹਵਨ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਵਿਦਿਆ ਪੜ੍ਹਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਰਹਿਣਾ, ਅਤੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਯ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸadhna ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਭਿਖਿਆ ਮੰਗ ਕੇ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਉੱਚਤ, ਪੁਰਾਤਨ ਆਦੇਸ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਵੈਦ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ; ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਦ ਮਨੁ, ਜੋ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: ਜਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਵੈਦ, ਦੋਵੇਂ ਵੈਦ ਅਤੇ ਵੈਦਾਂਗ ਪੜ੍ਹ ਲਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝ ਲਿਆ, ਤਦ ਉਹ ਸਰਵੋਤਮ ਦੋਵਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨਾਨ ਕਰੇ। ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰੇ; ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਸਵ-ਸੰਯਮ ਹੋ ਕੇ, ਜੇ ਯੋਗਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਸਨਾਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਂਸ ਦੀ ਲਾਠੀ, ਉਪਰਲਾ ਅਤੇ ਹੇਠਲਾ ਵਸਤ੍ਰ, ਦੋ ਜਨੇਊ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਲੈ ਕੇ ਚਲੇ। ਉਹ ਸਾਫ਼ ਛਤਰੀ, ਪੱਗ, ਚਪਲ, ਜੁੱਤੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੰਡੇ ਪਹਿਨੇ, ਵਾਲ ਅਤੇ ਨਖ਼ ਕਟੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ। ਸੋਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾ ਪਹਿਨੇ; ਸਦਾ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਅਤੇ ਸੁਹਣੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ। ਜੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਂ ਗੰਦੇ ਕੱਪੜੇ ਨਾ ਪਹਿਨੇ; ਲਾਲ, ਕਰੜੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਣਉਚਿਤ ਵਸਤ੍ਰ ਜਾਂ ਕੰਡੇ ਨਾ ਪਹਿਨੇ। ਜੁੱਤੇ, ਮਾਲਾ ਜਾਂ ਚਪਲ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਾ ਵਰਤੇ; ਜਨੇਊ ਨੂੰ ਗਹਿਣਾ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਏ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮ੍ਰਿਗ ਚਮੜੇ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕਰੇ। ਕੱਪੜਾ ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ ‘ਤੇ ਨਾ ਪਹਿਨੇ, ਨਾ ਹੀ ਵਿਅੰਗ (ਬੇੜੇ) ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ; ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਯੋਗ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਪਤਨੀ ਲਏ। ਪਤਨੀ ਸੁੰਦਰ ਹੋਵੇ, ਚੰਗੇ ਲਕੜ ਹੋਣ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਿਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਹੋਵੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਤਨੀ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲੀ ਲਏ; ਠੀਕ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਵੇ, ਜਦ ਤਕ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਛੇਵੀਂ, ਅਠਵੀਂ, ਪੰਦਰਵੀਂ, ਬਾਰਹਵੀਂ ਅਤੇ ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ਼ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚੇ। ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯਾ ਨਿਭਾਏ, ਜਨਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਵੀ; ਵਿਆਹ ਦੀ ਅੱਗ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਾਤਵੇਦਸ ਨੂੰ ਹਵਨ ਕਰੇ। ਵਿਦਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਹ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਮ ਸਦਾ ਕਰੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇ; ਵਿਦਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਿਭਾਏ। ਜੇ ਇਹ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕਾਂ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵਿਦਿਆ ਪੜ੍ਹੇ, ਮਹਾਨ ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੇ। ਘਰ ਦੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ-ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਉੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਸਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ। ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ; ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਨੇਕੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਾ ਕਰੇ, ਨਾ ਹੀ ਪਾਪ ਨੂੰ ਛੁਪਾਏ। ਉਹ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ‘ਤੇ ਦਇਆ ਕਰੇ, ਉਮਰ, ਕਰਮ, ਧਨ, ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੇ। ਸਥਾਨ, ਬੋਲ, ਅਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਵਰਤਾਵ ਕਰੇ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਨਿਭਾਏ। ਪਿਤਾ-ਪੁੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਦਾ-ਪੋਤਿਆਂ ਨੇ ਜਿਸ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ, ਉਹੀ ਰਾਹ ਨਿਭਾਏ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ ਕਦੇ ਭਟਕੇਗਾ ਨਹੀਂ; ਸਦਾ ਸਵ-ਅਧ੍ਯਯਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨੇਊ ਪਹਿਨੇ ਰੱਖੇ। ਸੱਚ ਬੋਲੇ, ਕ੍ਰੋਧ ‘ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰੇ, ਲੋਭ ਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹੇ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੇ, ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਨਿਭਾਏ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਹਸਥ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਦਾਨ ਕਰੇ, ਯਜਨਾ ਕਰੇ, ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰੇ—ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਇਹ ਨਿਯਮ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਸਥਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਹੀ ਰਾਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ‘ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਦਰ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।