ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਚਾਰਿਆਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਧੀਆਂ ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਹਿਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੇ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ ਪਾਠ ਜਾਂ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਜਾਂ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਧੂੜ ਉੱਡ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਬਿਜਲੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਗੱਜਣ ਵਾਲੀ ਗਰਜਣ ਹੋਵੇ, ਮੀਂਹ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਉਲਕਾਪਾਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ 'ਚ ਵੀ ਪਾਠ ਰੋਕ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਵੀ ਆ ਜਾਣ, ਚਾਹੇ ਕਦੇ ਵੀ ਹੋਣ, ਪਾਠ ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਬੁਝ ਚੁਕੀ ਹੋਵੇ। ਗਲਤ ਰੁੱਤ ਵਿਚ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਆਉਣ, ਗਰਜਣ, ਭੂਚਾਲ ਜਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਵੇਖਣ 'ਤੇ ਵੀ ਪਾਠ ਰੋਕ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੇਂ ਅਣਉਚਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਬੁਝੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ-ਗਰਜਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਵੇ, ਤਦ ਵੀ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਬਿਜਲੀ ਚਮਕਣ 'ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਠ ਰੋਕ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਪਾਠ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰੁਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਪਾਠ ਉਸ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜਿੱਥੇ ਮਾੜੀ ਵਾਸ ਆ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲਾਸ਼ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚੁਟਕਾਰੇ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ। ਬੱਦਲ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ, ਮੀਂਹ ਪੈਣ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸਰਾਵ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਜੋ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ੍ਰਾਧ ਦੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਾਠ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਵੀ ਨਾ ਕਰੇ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮ ਦੀ ਦੱਖਣਾ ਲੈ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਨਵੇਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਜਨਮ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਭੋਜਨ ਬਚਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਤੇਲ ਖਤਮ ਹੋਵੇ, ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੱਕ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜਦ ਤੱਕ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਾਠ ਨਾ ਕਰੇ; ਨਾਂ ਹੀ ਲੰਬੇ ਹੋਏ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਲੇਟ ਕੇ ਜਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਰਾਨਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮਾਸ ਖਾਣ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਦੇ ਸ੍ਰਾਧ ਦੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਧੁੰਦ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਜਾਂ ਦੋਹਾਂ ਸਮਿਆਂ (ਸੰਧਿਆ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਅਮਾਵੱਸ, ਚੌਦਵੀਂ, ਪੂਰਨਮਾਸੀ, ਅੱਠਵੀਂ ਤਿੱਥੀਆਂ ਅਤੇ ਉਪਾਕਰਮ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਪਾਠ ਰੋਕ ਹੈ। ਅਸ਼ਟਕਾ ਦੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼, ਪੌਸ਼ ਅਤੇ ਮਾਘ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਤਿੰਨ ਅਸ਼ਟਕਾਵਾਂ ਕਾਲੀ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਲੇਸ਼ਮਾਤਕ, ਸ਼ਾਲਮਲੀ, ਮਧੂਕ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਕੋਵਿਦਾਰ ਜਾਂ ਕਪਿੱਠ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠਾਂ ਵੀ ਕਦੇ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਜਦੋਂ ਸਾਥੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਦ ਵੀ ਪਾਠ ਰੋਕ ਦੇਣਾ। ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਮਰਨ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਪਾਠ ਰੋਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਮੇਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਲੋਂ ਹਾਨੀ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕਰਮ ਜਾਂ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ। ਉਪਾਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਯਜਨਾ ਦੇ ਅੰਤ ਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਕ ਰਿਕ, ਇਕ ਯਜੁਸ ਜਾਂ ਇਕ ਸਾਮਨ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਸ਼ਟਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਪਰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ, ਇਤਿਹਾਸ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣਾ ਲਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ। ਧਰਮ ਦੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਸਭ ਨਾ ਛੱਡੋ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਧਰਮ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵੇਦ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਪਾਠ 'ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਕੇਵਲ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿਕੜ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵੀ ਅਰਥ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਨਾ ਮਿਲੇ। ਫਿਰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਹਵਨ ਕਰੇ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਾਂਗ ਅਧਿਐਨ ਕਰੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਰਹੇ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਯ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਭਿਆਸ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਮੰਗੀ ਹੋਈ ਭਿਖਿਆ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ ਰਹੇ। ਇਹ ਉੱਚਾ, ਪੁਰਾਣਾ ਆਦੇਸ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਮਨੁ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਸ੍ਵਾਯੰਭੂਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਨੇ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਜਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਵੇਦ, ਦੋਵੇਂ ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗ ਪੜ੍ਹ ਲਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨਾਨ ਕਰੇ। ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਧਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸੰਯਮ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਜੇ ਯੋਗਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਨਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਾਂਸ ਦੀ ਲਾਠੀ, ਉਪਰਲਾ ਅਤੇ ਹੇਠਲਾ ਵਸਤ੍ਰ, ਦੋ ਜਨੇਊ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਲੈ ਕੇ ਚਲੇ। ਸਾਫ਼ ਛਤਰੀ, ਪੱਗ, ਜੁੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਚਪਲ ਪਹਿਨੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਬਾਲੀਆਂ ਪਾਏ, ਵਾਲ ਅਤੇ ਨਖ ਕੱਟੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੋਵੇ। ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਲਾਲ ਮਾਲਾ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨਣੀ; ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਂ ਗੰਦੇ ਕੱਪੜੇ ਨਾ ਪਹਿਨੇ; ਨਾ ਹੀ ਲਾਲ, ਕਰੜੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਣਉਚਿਤ ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਬਾਲੀਆਂ ਪਹਿਨੇ। ਜੁੱਤੀਆਂ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਜਾਂ ਚਪਲ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਾ ਪਹਿਨੇ; ਜਨੇਊ ਨੂੰ ਗਹਿਣੇ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਏ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮ੍ਰਿਗ ਚਮੜੀ ਪਹਿਨੇ। ਕੱਪੜਾ ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਨਾ ਪਾਏ, ਨਾਂ ਹੀ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ; ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸੁਭਾਗਣ ਅਤੇ ਯੋਗ ਪਤਨੀ ਲਏ। ਉਹ ਪਤਨੀ ਸੁੰਦਰ, ਚੰਗੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੁਸ਼ਕਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਇਕੋ ਪਿਤਾ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਹੋਵੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਢੰਗ ਨਾਲ, ਢੁਕਵੇਂ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾਵੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੇ ਦਿਨਾਂ—ਛੇਵੀਂ, ਅੱਠਵੀਂ, ਪੰਦਰਵੀਂ, ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਅਤੇ ਚੌਦਵੀਂ ਤਿੱਥੀ—ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਟਾਲੇ। ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਨਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਵਿਆਹ ਦੀ ਅੱਗ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਾਤਵੇਦਸ ਨੂੰ ਹਵਨ ਦੇਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਆਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੀਤਿ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।