ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਜੀਊਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਚਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸਿਖਾਏ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਬਲਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਂ।" ਪਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ, ਧਰਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਚਰਨ ਫੜ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਮੀ, ਚਾਚੀ, ਸਾਸ ਅਤੇ ਫੁਫੜ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਆਦਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਜਾਤੀ ਦੇ ਭਰਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮਿਲ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ, ਤਾਂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਦਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਭੈਣ, ਮਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਦੀ ਭੈਣ ਵਲ ਵੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵੇਦ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਪੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ। ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਰਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਉਸਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਗੁਰੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਧਰਮੀ, ਪਵਿੱਤਰ, ਯੋਗ, ਦਾਨੀ ਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਜਨੇਊ ਧਾਰੀ, ਬੇਇਮਾਨੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਮਝਦਾਰ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ, ਪ੍ਰੀਤਿਯੋਗ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਛੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗਿਆਨ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਵੀ। ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਸਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਚਰਨ ਛੂਹ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਕਹੋ, "ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਪੜ੍ਹਾਓ," ਅਤੇ ਪਾਠ ਮੁਕਣ ਤੇ ਕਹੋ, "ਹੁਣ ਠਹਿਰ ਜਾਵੇ।" ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤਾਂ ਤੇ ਅੱਗ ਕੋਲ ਬੈਠੋ, ਤਿੰਨ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਉਚਾਰਣ ਕਰੋ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਪੂਰੇ ਪਾਠ ਦੇ ਅੰਤ 'ਓਮ' ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੇ; ਪਾਠ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵੇਦ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਅਨਾਦਿ ਅੱਖ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਲੋਂ ਹੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਪਾਠ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਇੱਛਿਤ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਜੁਰਵੇਦ ਪਾਠ ਕਰਕੇ, ਦਹੀਂ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ, ਅਤੇ ਸਾਮਵੇਦ ਪਾਠ ਕਰਕੇ, ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਥਰਵਵੇਦ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਪਾਠ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਧਰਮ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਾਸ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ, ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਾਇਤ੍ਰੀ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਪਦਾਂ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੌ ਅਤੇ ਅੰਤ ਤੇ ਦਸ ਪਦ ਹਨ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਜਪ-ਯਜ੍ਯ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪੱਲੇ 'ਗਾਇਤ੍ਰੀ' ਤੇ ਦੂਜੇ ਪੱਲੇ ਚਾਰੇ ਵੇਦ ਰਖ ਕੇ ਤੌਲਿਆ; ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਇਕੱਲੀ ਚਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਗਈ। ਪਹਿਲਾਂ 'ਓਮ' ਉਚਾਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ ਲੜੀਵਾਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੂਃ, ਭੁਵਃ, ਸੁਵਃ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਵੱਡੀਆਂ, ਅਨਾਦਿ ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਤੱਤ—ਪੁਰੁਸ਼, ਕਾਲ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣ—ਸਤ, ਰਜ, ਤਮ—ਇਹ ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 'ਓਮ' ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਫਿਰ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਮਹਾਨ ਯੋਗ ਦਾ ਸਰ, ਸਾਰ ਦਾ ਸਾਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗਾਇਤ੍ਰੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਵਾਂਗ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੋਈ ਜਪ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਆਸ਼ਾਢੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਸ਼ਠਪਦੀ ਦਿਨਾਂ ਤੇ, ਵੇਦ-ਦੀਖਿਆ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਲਾ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਯ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਦਸ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਨਿਕਾਸੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਆਉਣ ਤੇ, ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ। ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਚੰਦਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂਗ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹ ਦਿਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਪਾਠ ਮਨਾਹੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਾਠ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੰਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ, ਜਾਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਧੂੜ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਚਮਕੇ, ਬਰਸਾਤ ਹੋਵੇ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਉਲਕਾਪਾਤ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਪਾਠ-ਨਿਵਾਰਨ ਸਮੇਂ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਘਟਨਾ ਆ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਯਗ੍ਯ-ਅੱਗ ਬੁਝ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੇਦ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਗਲਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਆਉਣ, ਬਿਜਲੀ-ਗੜਗੜਾਹਟ, ਭੂਚਾਲ ਜਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਆਉਣ ਤੇ ਵੀ ਪਾਠ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਨ ਅਸਮੇਂ ਪਾਠ-ਨਿਵਾਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਬੁਝੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ-ਗੜਗੜਾਹਟ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਚਮਕੇ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਪਾਠ ਰੋਕੋ ਜਿਵੇਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ; ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਠ ਨਿਵਾਰਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਪਾਠ ਸਦਾ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗੰਦੀ ਵਾਸ ਆਵੇ, ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲਾਸ਼ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚੁਟਕਾਰੇ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਬੱਦਲ ਚੜ੍ਹਨ, ਮੀਂਹ ਪੈਣ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ, ਜਾਂ ਪੇਸ਼ਾਬ-ਪਖਾਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਾਠ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਵੀ ਨਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮ ਦੀ ਦੱਖਣਾ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਪਾਠ ਨਾ ਕਰੇ। ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੱਕ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ; ਨਾ ਹੀ ਜਦੋਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਭੋਜਨ ਬਚਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਤੇਲ ਘੱਟ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਆਚਰਨ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਧਰਮਮਈ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।