ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਤਰਪਣ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਕੋਸ਼ਲਾ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨੂੰ ਹਵਾ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਗੋਪ੍ਰਤਾਰਾ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਉਥੇ, ਮੈਂ ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਮਾਪਤੀ ਦੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਾਸ਼ੀ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਬਿੰਦੁਮਾਧਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਮਨਿਕਰਨਿਕਾ ਘਾਟ ਤੇ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਕੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਾਸ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਪ੍ਰਯਾਗ ਨਗਰੀ ਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਨ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਨੈਮਿਸ਼ਾਰਣਯ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਹੈ। ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਅਪਕ ਹਨ, ਮੈਂ ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਰਾਂਤੀ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਉੱਚਤਮ ਤੀਰਥ ਅਸੀਕੁੰਡਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਗੰਗਾ, ਧ੍ਰੁਵਾ, ਅਕ੍ਰੂਰ, ਕੇਸ਼ੀਕਾਲੀਆ ਆਦਿ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਉਥੇ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਭ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਦੋਵੇਂ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਵਣ ਹਨ, ਜੋ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਲਾਭ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਉਥੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਜਾਂ ਪੀੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਦੇ ਮਹਾਤੀਰਥ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਨਦੀ, ਜੋ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਸ੍ਰੀਪਤੀ ਦੇ ਚਰਨ ਕਮਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਧਾਮ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਮਾਧਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਕੇਦਾਰ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਥੇ, ਮੈਂ ਜਗਤਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੰਸਾ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਮਹਾਪਵਿੱਤਰ ਹਰਿਦੁਆਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਜਹਨਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਹੈ। ਉਥੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਵੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਵਿਮਲਾ, ਜੋ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਤੀਰਥ ਤੋਂ ਵ੍ਰਜ ਵੱਲ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਦੁਜਾਤੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਮੁੜ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਥੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਮੈਂ ਸ਼ਕ੍ਰਪ੍ਰਸਥ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੁਵਾਰਕਾ ਨਗਰੀ ਬਣਾਈ ਹੈ; ਉਥੇ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਉਥੇ, ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨ੍ਹਾਉਣ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਨੁ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਾਨੂੰ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ ਮੈਂ ਹਰੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਪਰ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਉਥੋਂ ਮੈਨੂੰ ਭਗਤੀ ਮਿਲੀ ਤੇ ਫਿਰ ਮੈਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦੁਵਾਰਕਾ ਦੇ ਜਲ—ਜੋ ਮੇਰੇ ਕਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਹੈ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਮੈਂ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੀ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ। ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਕਰਮ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਆਪਣੇ ਭਿਆਨਕ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਗਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਵਿਮਾਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਅਪਸਰਾ ਬਣ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਦੁਜਾਤੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ ਮਹਾਰਾਜ, ਦੁਵਾਰਕਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪਾ ਕੇ ਅਸੀਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਜਨਮ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ ਦੇਵਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਾਂ।" ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਇਹ ਦੁਵਾਰਕਾ, ਜੋ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ; ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਭ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰੇ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚਲ ਪਈਆਂ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਦੁਵਾਰਕਾ ਸਥਿਤ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਇਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਪੁੰਨ ਤੁਸੀਂ ਸੋ ਵੇਦ-ਪਾਠੀ ਸੌ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਹੋ ਪੁੰਨ ਇਸ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਸਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਸੁਖ ਇਸ ਦੁਵਾਰਕਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰ ਗ੍ਰਹਣ ਵਿੱਚ ਵੀਹ ਮਾਪ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਪੁੰਨ ਇਸ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਪੁੱਤਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਿਹੜੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਭਗਤੀ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਉਹ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਦੇਵਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੁਵਾਰਕਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਉੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਵਰਣਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕਿਹੜੀ ਉੱਚਤਮ ਮਹਿਮਾ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਵਾਂ? ਆਖੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਮ ਲਾਭ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰਾ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਮਹਾਤਮ ਦੇ ਅਧਿਆਇ 'ਦੁਵਾਰਕਾ ਮਹਾਤਮ ਕਥਾ' ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸ਼ਿਬੀ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ?" ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਗ੍ਰਹ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਿਬੀ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਦੇ ਧਰਮਮਈ ਸੰਵਾਦ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੱਸੋ।" ਸੌਭਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਧਰਮਰਾਜ, ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਬੀ ਨੇ, ਨਾਰਦ ਦੁਆਰਾ ਦੁਵਾਰਕਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਪੁੱਛਿਆ।" ਸ਼ਿਬੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਦੁਵਾਰਕਾ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਅਤਿ ਅਚੰਭਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।