ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੁਝ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ ਤੇ ਪਾਪੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੋਚਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪੀੜਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ।" ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਚਲ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰੀ ਦੀ ਨਗਰੀ ਗਿਆ। ਉਥੋਂ, ਮੈਂ ਦੁਆਰਕਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਮ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਇਸਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਾ ਨਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੋਂ ਸੇਤੁ ਤੇ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸੜਕ ਹੈ। ਉਥੋਂ ਮੈਂ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਆਇਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।" "ਫਿਰ ਮੈਂ ਸਰਸਵਤੀ ਤੇ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਮਠ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਸਭ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵੇਣੀ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ-ਕਾਂਚੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ-ਕਾਂਚੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਖੇ। ਉਥੇ, ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਜੀਵ ਸ਼ਿਵ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਣੁ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੋਂ ਮੈਂ ਉਤਕਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਹਰੀ ਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।" "ਉਥੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਚਾਰ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਸਿੱਧਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਭਗਤਾਂ ਵਲੋਂ ਚਾਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਚਿਤ ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਤੇ ਭੋਜਨ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਮਿਲੀ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਦਾਨੁਸਾਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ। ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਸੌ ਮੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗਯਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦਿੱਤਾ।" "ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੁਲਸੀ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਕੋਸ਼ਲਾ ਅਤੇ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਜਲ ਹਵਾ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਗੋਪ੍ਰਤਾਰਾ ਨਾਂ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ। ਉਥੇ ਮੈਂ ਇਸਨਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਕਾਸ਼ੀ, ਉਮਾਪਤੀ ਦੇ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਪਹੁੰਚਿਆ।" "ਉਥੇ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਬਿੰਦੁਮਾਧਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਤੇ ਗਿਆਨ ਕੁਆਂ ਉੱਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇਸਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੁੜ ਪ੍ਰਯਾਗ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੌਦਵੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਸਵੇਰੇ ਇਸਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਥੋਂ ਫਿਰ ਨੈਮਿਸ਼ ਜਾਂ ਗਿਆ, ਜੋ ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਹੈ। ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੋਂ ਮਥੁਰਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਰਾਂਤੀ ਨਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ।" "ਉਸ ਕੋਲ ਹੀ ਆਸੀਕੁੰਡ ਨਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਉਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਗੰਗਾ, ਧ੍ਰੁਵਾ, ਅਕਰੂਰ, ਕੇਸ਼ਿਕਾਲੀਆ ਤੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਉਥੇ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਦੋਵੇਂ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਵਨ ਹਨ, ਜੋ ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਤੁਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਥੇ ਇਸਨਾਨ ਜਾਂ ਪਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।" "ਫਿਰ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ, ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਸ੍ਰੀਪਤੀ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ। ਉਥੋਂ ਮੈਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਮਾਧਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਕੇਦਾਰ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਥੇ, ਜਗਤਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਤੇ ਹੰਸਾ ਨਦੀ ਦਾ ਜਲ ਪੀ ਕੇ, ਮੈਂ ਜਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹਰਿਦੁਆਰ ਆਇਆ। ਉਥੇ ਇਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਪੂਰਬੀ ਸਰਸਵਤੀ ਵਗਦੀ ਹੈ।" "ਉਥੇ ਵੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਸ੍ਰੀਪਤੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਰਾਹ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਵਿਮਲਾ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਤੋਂ ਵ੍ਰਜ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੁਜਾਤੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਥੋਂ ਮੁੜ ਕੇ, ਮੈਂ ਸ਼ਕ੍ਰਪ੍ਰਸਥ ਆਇਆ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦੁਆਰਕਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਆਪ ਬਣਾਇਆ। ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਮੈਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਮੈਂ ਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ਣੁ ਭਗਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਇਸਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਭਗਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ। ਉਥੇ ਮੈਂ ਹਰੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਪਰ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਉਥੋਂ ਮੈਨੂੰ ਭਗਤੀ ਮਿਲੀ ਤੇ ਫਿਰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।" "ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਦੁਆਰਕਾ ਦਾ ਇਹ ਜਲ—ਜੋ ਮੇਰੇ ਕਮੰਡਲ ਵਿਚ ਹੈ—ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਮੈਂ, ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਦਇਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੱਸੋ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕ ਦਿੱਤਾ।" ਉਸ ਜਲ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਮ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸੱਤਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਬਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੁਜਾਤੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ ਮਹਾਨ, ਦੁਆਰਕਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪਾ ਕੇ ਅਸੀਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ, ਇਹ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਦੁਆਰਕਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰੇ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚਲ ਪਈਆਂ।" "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੁਆਰਕਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਲੋੜੀਂਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸੌ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।