ਕਦੇ ਕਦੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਮ ਦੀ ਬਾਤਾਂ ਵਿਚ, ਵੱਡੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਤੁੱਟ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਸੰਗਮ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਜਾਂ ਸਤਯਵਾਦੀ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਥੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਭੋਗਵਤੀ ਨਾਮ ਦਾ ਉੱਚਤਮ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਸੁਕੀ ਦੇ ਘਾਟ ਤੇ ਹੈ। ਉਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੰਸਪ੍ਰਪਤਨ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਤੇ ਦਸ਼-ਅਸ਼ਵਮੇਧਿਕਾ ਜ਼ਗਾ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਕਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਉਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਯਾਗ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ—even ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੌ ਉਕਰਤ (ਅਪਰਾਧ) ਕੀਤੇ ਹੋਣ—ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਭ ਕੁਝ ਸੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਤੂੜੀ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਸੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਵਿਚ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿਚ ਪੁਸ਼ਕਰ, ਦਵਾਪਰ ਵਿਚ ਕਰੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿਚ ਗੰਗਾ; ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿਚ ਤਪ ਕਰਨਾ, ਮਹਾਲਯਾ ਵਿਚ ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਮਲਯਾ ਵਿਚ ਅੱਗ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਭ੍ਰਗੁਤੁੰਗਾ ਵਿਚ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਤੇ ਮੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਸੱਤ ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਨ੍ਹਾਉਣ ਜਾਂ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਸੱਤ ਪੀੜੀਆਂ ਤਕ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਤਕ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੱਡੀਆਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਨੂੰ ਛੁਹ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਕ, ਰਾਜਾ, ਵਿਅਕਤੀ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗੰਗਾ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ, ਕੇਸ਼ਵ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ; ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ, ਉਥੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦਾ ਖੇਤਰ ਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਖੇਤ ਹੈ; ਇਹ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਸਤਕਾਰੀ, ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸੱਚ ਹੈ। ਮੁਕਤੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਯੋਗ ਅਤੇ ਭਗਤ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਧਰਮਿਕ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਵਰਗ-ਦਾਇਕ, ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਆਨੰਦਦਾਇਕ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਧਰਮ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਦਾ ਮੋਤੀਆਂ, ਗੁਪਤ, ਤੇ ਪਾਪ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ। ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ, ਸਵਰਗ-ਦਾਇਕ, ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ, ਦੁਸ਼ਮਨ ਨਾਸਕ, ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਚਤਮ ਬੁਧੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ; ਨਿਸ਼ੰਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ, ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਵਪਾਰੀ ਧਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਦਾਸ ਇੱਛਤ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉੱਚਤਮ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਉਲਲੇਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜਾਏ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਮਨ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸਭ ਤੀਰਥ ਪਹੁੰਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਾਸੁ, ਆਦਿਤ, ਮਰੁਤ, ਅਸ਼ਵਿਨ, ਤੇ ਦੇਵ-ਸਮਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰਤ-ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੌਰਵਿਆ, ਤੂੰ ਵੀ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਧਰਮ-ਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਜਾ; ਪੁੰਨ ਪੁੰਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਸ਼ੁੱਧ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਜਨ ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਅਸ਼ੁੱਧ, ਗੰਦੇ, ਜਾਂ ਚੋਰ ਹੋਵੇ, ਕੌਰਵਿਆ, ਉਹ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਟੇਢੇ ਮਨ ਵਾਲਾ। ਪਰ ਤੂੰ, ਜੋ ਸਹੀ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰ, ਪੂਰਵਜ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਗੂ ਦੇਵਤੇ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਵੀ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਅਮਰ ਦਿਲੀਪ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਤੇ ਆਗਿਆ ਦੇ ਕੇ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਆਨੰਦਿਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਉਥੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਦਿਲੀਪ ਨੇ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੇ ਸਾਰ ਤੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਭਾਗੀ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨ ਤੇ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ; ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੌ-ਇੱਕ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪਾਰਥ, ਤੂੰ ਅਠ-ਗੁਣਾ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁੰਨ ਪਾਵੇਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਦਿਲੀਪ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਤੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਗੂ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਅਠ-ਗੁਣਾ ਫਲ ਪਾਵੇਂਗਾ; ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਭਾਰਤਾ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਇਹ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਵਾਲਮੀਕਿ, ਕਸ਼ਯਪ, ਅਤ੍ਰਿ, ਕੌਂਡਿਨਯ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਗੌਤਮ, ਅਸੀਤ, ਦੇਵਲ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਗਾਲਵ, ਉਦਾਲਕ, ਭਰਦਵਾਜ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼, ਸ਼ੌਨਕ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਵਿਆਸ, ਜੋ ਤਪ-ਵਾਨ ਹੈ। ਦੁਰਵਾਸਾ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੇ ਜਾਬਾਲੀ, ਵੱਡਾ ਤਪਸਵੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਤਪ ਵਿਚ ਧਨ-ਵਾਨ, ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸਾਥ ਨਾਲ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ; ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਮਹਾਬੀਸ਼ਾ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਮਹਿਮਾ ਪਾਵੇਂਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਧਰਮਕ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਤੇ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਤੂੰ ਵੀ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਆਪਣੀ ਹੀਰੈਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਪਾਵੇਂਗਾ।