ਯਮੁਨਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਉਹ ਤੀਜੀ ਨਦੀ—ਸਰਸਵਤੀ—ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬੜੀ ਹੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਕੰਧਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਯਾਗਾ ਉਸ ਕੰਧੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਆਸਨ ਹੈ; ਇਹ ਪ੍ਰਯਾਗਾ, ਕੰਬਲਾ ਅਤੇ ਅਸ਼੍ਵਤਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਰ ਹੈ। ਉਥੇ ਭੋਗਵਤੀ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਯਗ-ਵੇਦਿਕ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਉਥੇ ਹੀ ਵੇਦ ਅਤੇ ਯਗ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਰਿਸ਼ੀ ਉਥੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਤੇ ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਲੋਕ ਵੀ ਉਥੇ ਯਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਯਾਗਾ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ। ਪ੍ਰਯਾਗਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਨ, ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਜਾਂ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਉਥੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਸੰਗਮ ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਸੂਯ ਅਤੇ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੂਣ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਯਗ ਭੂਮੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਕਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਯਾਗਾ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਤੋਂ ਹਟਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਇੱਥੇ ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਸੱਠ ਕਰੋੜ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਹੇ ਕੁਰੁਕੁਲ ਦੀ ਸ਼ਾਨ। ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੱਚਾਈ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਪੂਣ—ਉਹ ਸਭ ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਭੋਗਵਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਸੁਕੀ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਤੀਰਥ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੰਸ ਪ੍ਰਪਤਨ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਤੇ ਦਸ਼ਾਅਸ਼੍ਵਮੇਧਿਕਾ ਵੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਸਨਾਨ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧਾਈ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਯਾਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੌ ਪਾਪ ਵੀ ਕਰ ਲਏ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੰਗਾ ਦਾ ਜਲ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਸੁੱਕੀ ਘਾਸ ਨੂੰ। ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪੂਣ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਰ, ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ—ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਮਹਾਲਯਾ ਵਿੱਚ ਦਾਨ, ਮਲਯਾ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਭਰਿਗੁਤੁੰਗ ਵਿੱਚ ਅੰਤ ਤੱਕ ਉਪਵਾਸ। ਪੁਸ਼ਕਰ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ, ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਖੇਤਰ—ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਇੱਕ ਹੀ ਵਾਰੀ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਪਿਢੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਇਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੇਕਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੂਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਨਾਨ ਜਾਂ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਗੰਗਾ ਦਾ ਜਲ ਸੱਤ ਪਿਢੀਆਂ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਜਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਨੂੰ ਛੁਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇੰਨਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਧਰਮਕ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ। ਉਪਾਸਨਾ ਤੇ ਪੂਣ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਗੰਗਾ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ; ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਸਿੱਧੀ ਦਾ ਖੇਤ ਹੈ; ਇਹ ਗੱਲ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਧਰਮਾਤਮਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸੱਚ ਹੈ। ਮੁਕਤੀ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਅਤੇ ਭਗਤ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਧਰਮ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ, ਸਵਰਗ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਆਨੰਦਦਾਇਕ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਰਵੋਚ ਧਰਮ ਹੈ; ਇਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਮੋਤੀਆ, ਗੁਪਤ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਮਹਾਨ, ਸਵਰਗਦਾਇਕ, ਵੱਡੇ ਪੂਣ ਵਾਲਾ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਵੋਚ ਬੁੱਧੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਗਰੀਬ, ਉਹਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਸੁਖ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਕੇਵਲ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜਾਏ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਮਨੋਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਸੂ, ਆਦਿਤਯ, ਮਾਰੁਤ, ਅਸ਼ਵਿਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤੁਲ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨੇਕ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਕੌਰਵ, ਤੂੰ ਵੀ ਇਸ ਆਚਰਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਜਾ; ਪੂਣ ਪੂਣ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ, ਅਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਗੰਦਾ ਜਾਂ ਚੋਰ ਹੈ, ਹੇ ਕੌਰਵ, ਉਹ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਟੇਢਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ, ਜੋ ਸਹੀ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰ, ਪੂਰਵਜ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਆਗੂ ਦੇਵਤੇ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਗਰੁੱਪ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਸੀਠ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ; ਤੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦਿਲੀਪ ਵਰਗੀ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਖਿਆਤਿ ਮਿਲੇਗੀ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ ਅਤੇ ਆਗਿਆ ਦੇ ਕੇ, ਮਾਣਯੋਗ ਵਸੀਠ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਦਿਲੀਪ ਨੇ, ਹੇ ਕੁਰੁਕੁਲ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੇ ਤੱਤ ਤੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਅਤੇ ਵਸੀਠ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਫਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨ ਵਿਖੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ; ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਮਹਾਨ ਪੂਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।