ਮੈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਭੂਮੀ 'ਤੇ, ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਪਿਆਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੀ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਦੋ ਜਨਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਪਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜਾ, ਸਗੋਂ ਦੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ; ਇਸ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਪ ਦਾ ਡਰ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਿਮਾਰ, ਮੂਰਖ, ਗਰੀਬ ਜਾਂ ਅੰਧਾ ਹੋਵੇ—ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਮਨ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡਣੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਪਾਪ, ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਦੇ ਫਲ, ਸਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਸ਼ਿਬੀ, ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰਪ੍ਰਸਥ ਨਹੀਂ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹਨ—ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇਕ ਬੂੰਦ ਡਿੱਗਿਆ, ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਨੇ ਉੱਚਾ ਸੁਰ ਉਠਾਇਆ; ਪਰ, ਮਨ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਾਸ-ਭਖਣ ਵਾਲੀ ਡਰਾਉਣੀ ਅਵਸਥਾ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ, ਫਿਰ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਵਿਆ ਔਰਤਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ੫੫,੦੦੦ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਮਹਾਤਮ ਦੇ ਅਧਿਆਇ 'ਚ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਹੁਣ ਨਾਰਦ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਲਿਆ ਕੇ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਆਏ; ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ; ਤਦ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ। ਉਸ ਆਕਾਸ਼-ਵਾਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੁਣੋ, ਇਹ ਹਰੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਮੋਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਉਹ ਆਕਾਸ਼-ਵਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਹਰੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੈ।" ਉੱਥੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਹਰੀ ਦੀ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਹੋਈ, ਇਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘਰ, ਪਤਨੀ ਆਦਿ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ, ਵਿਛੋੜਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਯਾਤਰੀ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਖੇਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ; ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਧਨਿਆ ਹੈ ਜੋ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਆਇਆ—ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦਾਸ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਇਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਣਾ ਹੈ," ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਣੋ, ਵਿਮਲਾ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋਇਆ। ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਾਣੀ-ਰਹਿਤ ਖੇਤਰ 'ਚ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉੱਥੇ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀਆਂ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਦੂਰੋਂ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਵੇਖ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ 'ਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਘੜਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੀ: "ਇਕ ਯਾਤਰੀ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੱਥ 'ਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਘੜਾ ਹੈ।" "ਸਾਡੀ ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮਿਟ ਜਾਵੇਗੀ; ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾ ਲਾਂਗੇ ਤੇ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ 'ਚ ਹੈ, ਪੀ ਲਾਂਗੇ।" "ਅਸੀਂ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਿਆਸ ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫ ਰਹੀਆਂ ਹਾਂ; ਘੜਾ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਸਾਡੀ ਪਿਆਸ—" ਨਾਰਦ ਕਹਿੰਦੇ: "ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੋਈ ਇਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮ ਮਾਸ ਖਾਏ," "ਫਿਰ, ਇਸ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੁੜ ਲੈ ਲਾਂਗਾ।" ਦੂਜੀ ਕਹਿੰਦੀ, "ਇਹ ਹਾਥੀ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ ਕਿੰਨਾ ਮਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇਗਾ?" "ਮੇਰੇ ਬਾਘ-ਚਿਹਰੇ ਲਈ ਵੀ ਪੀਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।" ਇੱਕ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰਥਚਕ੍ਰਾ ਸੀ, ਕਹਿੰਦੀ, "ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਆਂਤਾਂ ਤੋਂ ਕਣੀਆਂ ਤੇ ਕਮਰਬੰਦ ਬਣਾਵਾਂਗੀ।" ਦੂਜੀ ਕਹਿੰਦੀ, "ਮੈਂ ਇਸ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਤੋਂ ਜੂਆ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਸਿਆਂ ਬਣਾਵਾਂਗੀ।" "ਇਹ ਜੂਏ ਦੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਸੋਲਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਡੇ, ਜੀਭਾਂ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ, ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਖੰਭਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰ ਲਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ; ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ, ਕੁਝ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਖੜੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ: "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ।" "ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਡਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਚਰਨ ਛੁਹਣ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ? ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣਾ ਕਮਲ-ਵਾਂਗ ਚਰਨ ਸਾਡੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖ।" ਨਾਰਦ ਕਹਿੰਦੇ: ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰਿਦੱਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਹਿੰਦਾ: "ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਜੋ ਮੈਂ ਦੇ ਸਕਾਂ, ਮੰਗੋ।" ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਕਹਿੰਦੀ: "ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਉਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਮੰਦ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਹਿੰਦਾ: "ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ, ਮੈਂ ਹਰੀ ਦੀ ਨਗਰੀ ਗਿਆ; ਉੱਥੋਂ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਮ-ਜਲ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ।" "ਫਿਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਗਿਆ; ਉੱਥੋਂ, ਸੇਤੁ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।" "ਫਿਰ, ਮੈਂ ਮਹਾ-ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।" "ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਸਰਸਵਤੀ ਤੇ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਸ਼੍ਰਮ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਸਭ ਨੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।" "ਫਿਰ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਗ ਦੇ ਵੇਣੀ 'ਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ-ਕਾਂਚੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਕਾਂਚੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਖੇ।" "ਜਿੱਥੇ ਮਰਣ ਉਪਰੰਤ ਜੀਵ ਸ਼ਿਵ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉੱਥੋਂ, ਉਤਕਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਹਰੀ ਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਚਾਰ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਨਿਯਤ ਭੋਗ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਮਿਲੀ।" "ਫਿਰ, ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ ਗਿਆ; ਉੱਥੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ।" "ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਸੌ ਮੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਫਿਰ, ਗਯਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਨਿਯਤ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਕੀਤਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ, ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਸਮਝ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।