ਇਸ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਕਥਾ ਅਜਿਹੀ ਹੈ: ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਯਾਤਰੀ ਮਣਿਨਾਗ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਣਿਨਾਗ 'ਤੇ ਨੈਤਿਕ ਭੋਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ੀਲੇ ਸੱਪ ਵੱਲੋਂ ਕੱਟਿਆ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਵਿਸ਼ ਉਸ 'ਤੇ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਇਕ ਰਾਤ ਰਹਿਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ ਗੌਤਮ ਦੇ ਜੰਗਲ 'ਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਅਹਲਿਆ ਦੇ ਕੂੰਡ 'ਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉੱਚਤਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਭਾਗ ਦੇ ਸੰਮੁਖ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਪੱਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਉਪਾਪਾਨਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਥੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੀ ਖੂਹ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੈ। ਉਸ ਖੂਹ 'ਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਅਵਿਨਾਸ਼ਨ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਮ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਗੰਡਕੀ ਨਦੀ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਨਦੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਧ੍ਰੁਵ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ 'ਚ ਜਾ ਕੇ, ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਕਰਮਦਾ ਨਦੀ 'ਤੇ, ਜੋ ਸਿਦਧ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਵਾਜਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪੁੰਡਰੀਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਮ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨਦੀ 'ਤੇ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਨਦੀ ਦੇ ਸਤਿ 'ਤੇ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤਲਾਬ 'ਤੇ, ਸ਼ੁਧ ਮਨੁੱਖ ਵਿਭਾਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਨਿਸ਼ਠ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਾ ਦੇ ਸਤਿ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਤਿ 'ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭੀੜ ਹੈ। ਕਛੂਏ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਅਸੁਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਬ ਸ਼ਕਤਿਸਾਲੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਥੇ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਭੀੜ 'ਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਪੁੰਡਰੀਕ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਨੁੱਖ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਜ਼ਦੀਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ। ਉਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ, ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਦਿਤਿਆ, ਵਸੁ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਥਾਨ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਉਪਸਥਿਤੀ 'ਚ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕ ਖੂਹ 'ਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ; ਉਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਨ, ਮਨੁੱਖ ਵਿਭਾਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮਹਾਦੇਵ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਮੁਖ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੋਮ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ। ਜਾਤਿਸਮਰਾ 'ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁਧ ਅਤੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਵਟੇਸ਼ਵਰਪੁਰ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਉਪਵਾਸ ਰਾਹੀਂ ਇੱਛਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ। ਫਿਰ, ਵਾਮਨ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਅਰਾਧਨ ਕਰਕੇ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ, ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਚੰਪਕ ਜੰਗਲ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਰਾਤ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਉੱਚਤਮ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਨਿਆ ਦੇ ਵਾਸ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਨਿਯਮਿਤ ਆਹਾਰ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਮਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਨਿਆ 'ਤੇ, ਭਾਰਤ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਚਨਬੱਧ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਦਾਨ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਠ 'ਤੇ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਠ ਦੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਉਥੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਕੂਟ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਨ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਤਲਾਬ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਉੱਚਤਮ ਸਿਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਕੌਸ਼ਿਕੀ 'ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡੇ ਤਲਾਬ 'ਤੇ, ਜੋ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ 'ਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ, ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵਿਭਾਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਸੋਨਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵੀਰ ਯੁਵਰਾਜ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ, ਹਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਸਨਾਨ, ਉਪਵਾਸ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੁਆਰਾ, ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ, ਪਾਪ ਮੁਕਤੀ, ਵੰਸ਼ ਉੱਤਮਤਾ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ, ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।