ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰਾ, ਸੁਣੋ, ਵਰਨਾਸੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬੜੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੌਰਵਾਸਿਕਾ, ਵ੍ਯੋਮ ਤੀਰਥ, ਚੰਦ੍ਰਾ ਤੀਰਥ, ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੰਤਾਂਗਦੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰ ਇਸ਼ਵਰ ਵਰਗੇ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਉਗ੍ਰ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਕੇਦਾਰ ਤੀਰਥ, ਅਤੁੱਲ ਕਾਲੰਜਰ, ਸਰਸਵਤਾ, ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਰੁਦ੍ਰਕਰਨ ਝੀਲ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਕੋਕਿਲਾ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ, ਮਹਾਲਯਾ ਤੀਰਥ, ਹਿਰਣਯਗਰਭ, ਗੋਪਰੇਖਸ਼ ਅਤੇ ਅਤੁੱਲ ਤੀਰਥ ਵੀ ਵਰਨਾਸੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਉਪਸ਼ਾਂਤ, ਸ਼ਿਵ, ਅਤੁੱਲ ਵ੍ਯਾਘਰੇਸ਼ਵਰ, ਮਹਾਨ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਤੀਰਥ, ਲੋਕਰਕਾ (ਉੱਤਰ) — ਇਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਕਪਾਲਮੋਚਨ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੁਕਰੇਸ਼ਵਰ, ਅਤੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਆਨੰਦਪੁਰਾ ਵੀ ਵਰਨਾਸੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨਾ ਕਰਨਾ, ਸੈਂਕੜੇ ਲੱਖਾਂ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਇਥੇ ਚੈਪਟਰ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵਰਨਾਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਵਿਭਾਗ 'ਚ, ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸਵਰਗ-ਖੰਡ ਵਿੱਚ। ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਰਨਾਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਸੁਣੋ।” ਗਯਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜੋ ਵਿਦ੍ਯਾਰਥੀ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬਰਗਦ ਦਾ ਵ੍ਰਿਖ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਭੋਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇਣ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਥਾਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਸਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤਪस्वੀਆਂ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਵੇਰ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗੇ, ਲੋਟਸ (ਪਦਮ) ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਯਜ੍ਯ-ਸੰਕਟ ਸਥਿਤ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ੍ਯ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ, ਉਹ ਧੇਨੁਕਾ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਤਿਲਾਂ ਦੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੋਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅੱਜ ਵੀ, ਰਾਜਾ, ਇਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਪੀਲੀ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਝੇ ਨਾਲ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ; ਅੱਜ ਵੀ, ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਉਸ ਗਾਂ ਅਤੇ ਬੱਝੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ 'ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਅਸ਼ੁਭ ਜਾਂ ਪਾਪ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਗ੍ਰਿਧਰਵਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ; ਇੱਥੇ, ਭਸਮ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਨंदी-ਧਾਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇੱਥੇ ਬਾਰ੍ਹ ਸਾਲ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖੇ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਵਰਗਾਂ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਹ ਉਗਮ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੈ; ਇੱਥੇ, ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਪਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੰਧਿਆ-ਵੰਦਨ ਕਰੇ; ਉਸ ਸੰਧਿਆ-ਵੰਦਨ ਨਾਲ, ਬਾਰ੍ਹ ਸਾਲ ਦਾ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਯੋਨੀ-ਦੁਆਰ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਦੇ ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਪਖਵਾਡਿਆਂ (ਸ਼ੁਕਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ) ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸੱਤਵੀਂ ਪੀੜੀ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਕਈ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਗਯਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਨੀਲੇ ਬਲਦ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰੀਤ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਫਲਗੂ ਨਦੀ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਧਰਮਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰਾ, ਸਦਾ ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਵਾਜਿਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਰਾਜਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ, ਰਾਜਸੂਯ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦੋਵੇਂ ਯਜ੍ਯਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਐਸਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਗੰਦੇ ਕਪੜੇ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਕੇ। ਉੱਥੇ, ਯਕਸ਼ੀਣੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮਣਿਨਾਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਣਿਨਾਗ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਭੋਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਵਿਸ਼ੀਲੇ ਸੱਪ ਵਲੋਂ ਡੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ ਉਸ 'ਤੇ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ ਗੌਤਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਹਲਿਆ ਦੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਰਾਜਾ, ਭਾਗ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸੰਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਉਪਾਪਾਨਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਘੋੜੇ ਦੇ ਯਜ੍ਯ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੀ ਕੁਏਂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਅਵਿਨਾਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜਾਂ ਕੇ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਗੰਡਕੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜਿੱਥੋਂ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ੍ਯ ਦਾ ਫਲ ਲੈ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਧਰੂਵ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ, ਕ੍ਰਮਦਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜੋ ਸਿੱਧਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੰਡਰੀਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ...