ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਥੇ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤਯ ਤੀਰਥ, ਸਵਰਗਦਵਾਰ ਤੀਰਥ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੰਬੁਕੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਧਰਮ ਤੀਰਥ ਵਰਗੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਇਥੇ ਗਯਾ ਤੀਰਥ, ਮਹਾਨ ਦਰਿਆ ਦਾ ਤੀਰਥ, ਨਾਰਾਇਣ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਅਤੁੱਲ ਵਾਯੂ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹਨ। ਗਿਆਨ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਟ, ਉੱਚਤਮ ਤੇ ਗੁਪਤ, ਵਧੀਆ ਵਾਰਾਹ ਤੀਰਥ, ਯਮ ਤੀਰਥ ਜੋ ਫਲ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਸਮੂਰਤਿਕਾ ਤੀਰਥ ਵੀ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ, ਅਗਨੀ ਤੀਰਥ, ਕਲਸ਼ੇਸ਼ਵਰ, ਨਾਗ ਤੀਰਥ, ਸੋਮ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਤੀਰਥ ਦੀ ਵੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ। ਪਰਵਤ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ, ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਘਟੋਤਕਚ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਤੀਰਥ ਵੀ ਉਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਉਥੇ ਗੰਗਾ ਤੀਰਥ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਯਯਾਤੀ ਦਾ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੀਰਥ, ਕਪਿਲ, ਸੋਮੇਸ਼ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆ ਕੇ ਇਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਉਥੇ ਵਿਧੀਵਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਥੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂ ਪੁੱਛਿਆ: “ਇਹ ਲਿੰਗ ਤਾਂ ਮੈਂ ਲਿਆ ਸੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਕਿਉਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ?” ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮੇਰਾ ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਅਟਲ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਲਿੰਗ ਇੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭੂਤੇਸ਼ਵਰ, ਧਰਮ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਤੀਰਥ, ਗੰਧਰਵ ਤੀਰਥ, ਵਹਨੇਯ ਤੀਰਥ, ਦੌਰਵਾਸਿਕਾ, ਵ੍ਯੋਮ ਤੀਰਥ, ਚੰਦ੍ਰ ਤੀਰਥ, ਚਿੰਤਾਂਗਦੇਸ਼ਵਰ, ਵਿਦ੍ਯਾਧਰ ਇਸ਼ਵਰ, ਉਗ੍ਰ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਕੇਦਾਰ ਤੀਰਥ, ਕਲੰਜਰ, ਸਰਸਵਤ, ਪ੍ਰਭਾਸ, ਰੁਦ੍ਰਕਰਨ ਸਰੋਵਰ, ਕੋਕਿਲ ਤੀਰਥ, ਮਹਾਲਯ ਤੀਰਥ, ਹਿਰਣ੍ਯਗਰਭ, ਗੋਪਰੇਖਾ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਤੀਰਥ ਉਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਉਪਸ਼ਾਂਤ, ਸ਼ਿਵ, ਵ੍ਯਾਘਰੇਸ਼ਵਰ, ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਤੀਰਥ, ਲੋਕਾਰਕ ਉੱਤਰਾ, ਕਪਾਲਮੋਚਨ ਤੀਰਥ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੁਪੁਣ੍ਯ ਸ਼ੁਕਰੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਵੀ ਉਥੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨਾ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਸੀਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।” ਫਿਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਦ੍ਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਗਯਾ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਸਮਾਨ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਕ ਅਮਰ ਵਟਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਭੀ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਮਰ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣਾ ਵੰਸ਼ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਸਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤਪਸਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਕਮਲ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਕ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਯਜਨ ਸਥੰਭ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਧੇਨੁਕਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਇਕ ਰਾਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਤਿਲਾਂ ਦੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ, ਉਥੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਪੀਲੀ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਛੜੇ ਸਮੇਤ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅੱਜ ਵੀ ਦਿੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਅਸ਼ੁਭ ਜਾਂ ਪਾਪੀ ਕਰਤੂਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਗ੍ਰਿਧਰਵਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਭਸਮ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਨੰਦੀਧਰਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਥੇ ਬਾਰ੍ਹ ਸਾਲ ਦੀ ਵ੍ਰਤ ਆਸਥਾ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਵਰਗਾਂ ਲਈ ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਹ ਉਗਮ ਪਹਾੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਪਗ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ, ਅਡੋਲ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਬਾਰ੍ਹ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਪੁਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯੋਨੀ-ਦਵਾਰ ਵੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੀ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ (ਸੁਕਲ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ) ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬੇਸ਼ਕ, ਵੱਡੀ ਸੰਤਾਨ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਗਯਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਨੀਲਾ ਬਲਦ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਕਰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰੀ ਫਲਗੂ ਨਦੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਧਰਮਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਮਦੇਵ ਜੀ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਵਾਜਿਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦੋਹਾਂ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜਾਂ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਾਨੋ ਪੁਰਾਣਾ ਕਪੜਾ ਉਤਾਰ ਕੇ ਨਵਾਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਯਕਸ਼ਣੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਹੋਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।