ਇੱਕ ਦਿਨ, ਦਯਾਲੂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਇਸ ਦੁਖਦਾਇਕ ਜਨਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਂਗਾ।" ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਰੁਣਾ ਭਰੀ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਿਸ਼ਾਚ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਨੈਤ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਦਿਵਯ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਧਿਆਨ ਧਰਿਆ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਪਿਸ਼ਾਚ ਨੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਮਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦਿਵਯ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਚੰਦ ਦੀ ਖੋਪ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਰਥ 'ਤੇ, ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਦਿਵਯ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਵਿਆਪਕ ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ, ਵਾਲਖਿਲਯਾਦੀ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਗਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਾਂਗ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਸੁੰਦਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਨਾਚਿਆ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ, ਕਿਨਰਾਂ ਆਦਿ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਅਤੇ ਭੂਤ ਦੇ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ, ਰੁਦ੍ਰ—ਜਟਾਧਾਰੀ, ਅਗਨਿ, ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਕਵੀ—ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੀ। ਸ਼ੰਕੁਕਰਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਜਟਾਧਾਰੀ, ਤੂੰ ਪਰਮ ਪਰਮ ਹੈਂ, ਇੱਕੋ ਰੱਖਵਾਲੀ, ਆਦਿ ਪੁਰਖ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਯੋਗ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ, ਚਾਹੀਦਾ, ਸੂਰਜ, ਅਗਨਿ, ਪਿੰਗਲ ਰਥ 'ਤੇ ਸਵਾਰ, ਸਦੈਵ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈਂ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ, ਆਦਿ ਯੋਗੀ। ਮੈਂ ਰੁਦ੍ਰ, ਆਸਰਾ, ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਸਰੂਪ, ਪਵਿੱਤਰ, ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰ, ਅੱਖਾਂ, ਸਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ—ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸੀਮਾ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਗਰਭ ਵਾਲਾ, ਤ੍ਰਿਨੈਤ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਜਿੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਲੈ ਹੋਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ—ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸੀਮਾ, ਭਗਵਾਨ, ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।" "ਜੋ ਨਿਰਾਕਾਰ, ਰੂਪ ਰਹਿਤ, ਸਵੈ-ਸਥਿਤ, ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇੱਕ ਰੂਪ—ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸੀਮਾ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਬੀਜ-ਯੋਗ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਮਾਧੀ ਪਾਈ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋ ਗਏ—ਉਸ ਪਰਮ ਰੂਪ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸੀਮਾ, ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਜਿੱਥੇ ਨਾਂ-ਰੂਪ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਭਿੰਨਤਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ—ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸੀਮਾ, ਸਵੈ-ਜਨਮ, ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।" "ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਦੇਹ, ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਅਭਿੰਨਤਾ ਪਾਈ, ਤੇਰੇ ਅਨੇਕ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਦਿਸਦੇ ਹਨ—ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸੀਮਾ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਜਿਸ ਤੋਂ ਆਦਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਤੇਜ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਤੇਰੇ ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਸਦਾ ਗੁਫਾ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਅਡੋਲ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਆਦਿ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ਿਵ, ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਚੰਦ-ਖੋਪ ਵਾਲਾ, ਧਨੁਧਾਰੀ—ਤੈਨੂੰ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੰਕੁਕਰਨ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਤੇ ਪਰਮ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪਰਮ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰकट ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਰੂਪਤਾ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਅਖੰਡ ਰੂਪ, ਲੱਖਾਂ ਅਗਨੀਆਂ ਦੀ ਲਉ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਫਿਰ, ਸ਼ੰਕੁਕਰਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਮੁਕਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਭ-ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਉਸ ਨਿਰਮਲ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਜੋ ਅਦਭੁਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਗੁਪਤ ਮਹਿਮਾ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ, ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ ਇੱਥੇ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨ ਹਨ। ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸੀਮਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਵੇਰੇ, ਦੁਪਹਿਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮਧ੍ਯਮੇਸ਼ ਹੈ; ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।" "ਭਗਵਾਨ ਉਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ, ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼ਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਪੁੱਤ—" "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਉਥੇ ਵੱਸਿਆ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਭਸਮ ਲਗਾਈ ਹੋਈ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਸ਼ਾ ਲਈ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ।" "ਹਰੀ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਦਾ ਵਰਤ ਲਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।" "ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ; ਉਸ ਨੂੰ, ਮਹਾਦੇਵ, ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਸਿੱਧੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।" "ਭਗਵਾਨ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ: 'ਜੋ ਮੇਰੇ ਭਗਤ, ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਰੀਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ—'" "'ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਉਹ ਦਿਵਯ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸੰਸਾ, ਉਪਾਸਨਾ, ਤੇ ਧਿਆਨਯੋਗ ਹਾਂ।'" "'ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਜੇਹੜੇ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਇੱਥੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪਿਨਾਕੀਨ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ—'" "'ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਸਮੇਤ, ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਪਾਪ-ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦੇਣ—'" "'ਉਹ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਮੰਡਾਕਿਨੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧਨਿਆ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ।'" "ਇੱਥੇ, ਮਹਾਦੇਵ, ਮਧ੍ਯ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਪਿਤਰ-ਕਰਮ, ਤੇ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ—" "ਇੱਥੇ ਕੀਤੀ ਹਰ ਕਿਰਿਆ ਸੱਤ ਪੀੜੀਆਂ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਰਾਹੂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਛੁਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ—" "ਜੋ ਫਲ ਇੱਥੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ; ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮਧ੍ਯਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਜੋ ਵੀ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰੀਕੇ, 'ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਦਾ ਛਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਸਵਰਗ-ਖੰਡ, ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।" "ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸੋਭਾਵਾਨ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਤੀਰਥ, ਅਦਵਿੱਤੀਆ ਤਾਲਾ ਤੀਰਥ—" "ਵੱਡਾ ਆਕਾਸ਼ ਤੀਰਥ, ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ਭ ਤੀਰਥ, ਮਹਾਨ ਸੁਨੀਲ ਤੀਰਥ, ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਗੌਰੀ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹਨ।