ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਮਹਾਦੇਵ—ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਨੇ ਹਾਥੀ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੈਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਤਿਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ। ਉਸ ਦੈਤ ਦੀ ਖਾਲ ਨੂੰ ਹੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਸਤ੍ਰ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕ੍ਰਿਤਿਵਾਸੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਓ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਓਥੇ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਇਸੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਜਾਨਕਤਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਕ੍ਰਿਤਿਵਾਸੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਲੋਕ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਵੀ ਕ੍ਰਿਤਿਵਾਸਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ। ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਜਨਮ ਲੱਗ ਜਾਣ ਜਾਂ ਮੋਖਸ਼ ਮਿਲੇ ਜਾਂ ਨਾ ਮਿਲੇ। ਪਰ ਇੱਥੇ, ਕ੍ਰਿਤਿਵਾਸਾ ਥਾਂ ਤੇ, ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੋਖਸ਼ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਥਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਦੇਵ ਸ਼ੰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਨੇ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਇਥੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਦਾ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਯ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤ੍ਰਯੰਬਕ, ਕ੍ਰਿਤਿਵਾਸਾ ਦੀ ਸਤਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਣੂ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧਿਆਨ ਧਾਰਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸਿੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਤਤ ਭਜਨ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ, ਜੇ ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਤਿਵਾਸਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਖਸ਼ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਾਂਛਿਤ ਤੇ ਦੁਲੱਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਨਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਨਿਆਸੀ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਾਰਦੇ ਹਨ। ਕਾਸੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਿਃਸਵਾਰਥ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਵ, ਜੋ ਯੋਗ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਮੈਂ ਸਥਾਣੂ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸਵਰਗ ਖੰਡ ਦੇ ਚੌਂਤੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਥੇ ਇਕ ਹੋਰ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਲਿੰਗ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਪਰਦਿਸ਼ਵਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਉਥੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ ਇਕ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਿਸ਼ਾਚਮੋਚਨ ਤੀਰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਅਦਭੁਤ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਮੋਖਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਹਨ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਉਥੇ ਇਕ ਦੈਤ ਆਇਆ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਬਾਘ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਹਰਣੀ ਨੂੰ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਡਰੀ ਹੋਈ ਉਹ ਹਰਣੀ ਕਪਰਦਿਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ। ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਭੱਜਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਬਾਘ ਦੇ ਹੱਥ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਬਾਘ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਘ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੁੰਨੇ ਥਾਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਵੀਂ ਮਰੀ ਹੋਈ ਹਰਣੀ ਕਪਰਦਿਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਈ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਚਾਨਕ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਜੋਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ—ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਨੀਲੇ ਗਲੇ ਵਾਲਾ, ਜਿਸਦੇ ਜਟਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਨੰਦੀ ਬੈਲ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਉਸੇ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਹਨ। ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਜੀਵ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਰਣੀ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਟੋਲੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਪਿੱਛੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ। ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਚਮਤਕਾਰ ਦੇਖ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਮਹੇਸ਼ਾ ਦਾ ਇਹ ਕਪਰਦਿਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ, ਜੇ ਕੋਈ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਆਦਿ ਦੋਸ਼, ਜੋ ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕਪਰਦਿਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਸਭ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਕਪਰਦਿਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਖਣਾ, ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਯੋਗੀ ਉਥੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਯੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਮਹਾਪਾਪ ਵੀ ਕਰ ਲਏ ਹੋਣ, ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਸ਼ਾਚਮੋਚਨ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਇਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਪਸਵੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੰਕੁਕਰਨ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਦਾ ਰੁਦ੍ਰ ਸੂਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ, ਪ੍ਰਣਵ (ਓਮ) ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ, ਨਮਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੱਖਿਣਾ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਯੋਗੀ, ਉਮਰ ਭਰ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਲੈ ਕੇ ਉਥੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਪਿਸ਼ਾਚ, ਜੋ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਉਸ ਪਿਸ਼ਾਚ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਹਾਫ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ?' ਤਦ ਪਿਸ਼ਾਚ, ਜੋ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: 'ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਨਾ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ, ਨਾ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਪੁੰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਛੋਟਾ ਜਾਂ ਵੱਡਾ।' 'ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਧੰਨਯ ਮਹਾਦੇਵ, ਨੰਦੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਛੂਹਿਆ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਯਮ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।' 'ਹੁਣ ਮੈਂ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤੜਫ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ-ਮੰਦਾ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੋਈ ਰਾਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੰਕੁਕਰਨ ਨੇ ਉਸ ਪਿਸ਼ਾਚ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੈਥੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਧੰਨਯ ਸ਼ਿਵ, ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ। ਤੂੰ ਛੂਹਿਆ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ? ਉਸ ਪੂਜਾ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਹੀ ਤੂੰ ਇਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ।