ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਆ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਮੇਰਾ ਵਾਰਾਣਸੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਹਰ ਤੀਰਥ, ਹਰ ਪਵਿੱਤਰ ਜਗਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਅਵਿਮੁਕਤ ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਹੈ। ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਤੀਰਥ, ਅਤੇ ਮੰਦਰ—even ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਜਾਂ ਦਿਵਿਆ ਭੂਮੀ ‘ਤੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਤੇ ਮੇਰਾ ਅਸਲੀ ਨਿਵਾਸ ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ। ਅਜੇ ਤਕ ਮੁਕਤੀ ਨਾ ਪਾਏ ਹੋਏ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਮੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਜਾਨਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਵਿਮੁਕਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕਾਲ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵਿਘਟਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਗੁਪਤ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਾਨ, ਜਪ, ਹੋਮ, ਤਪ, ਧਿਆਨ, ਪਾਠ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖਸ਼ਤ੍ਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ, ਮਿਲੀ ਜਾਤੀਆਂ, ਔਰਤਾਂ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ, ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਧ ਜਨਮ ਵਾਲੇ—even ਕੀੜੇ, ਚੀਟੀ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ—ਜੇ ਉਹ ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿੱਚ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਿਰਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਬਲਦ ‘ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ, ਜੋ ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਪਾਪੀ ਹੋਵੇ, ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਉਹ ਸਭ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੁਕਤੀ ਬਹੁਤ ਦੁਲਭ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਿਕ ਜੀਵਨ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਵਨਾ; ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—even ਪੈਰ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਤੋੜ ਕੇ ਵੀ—ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ। ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਹੋਰ ਜਗਾ ਤਪ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਣੀ ਔਖੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪੱਕਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ, ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ। ਗੰਦਗੀ, ਮੂਤਰ, ਅਤੇ ਵੀਰਜ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਗਿਆਨੀ, ਚਾਹੇ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆਉਣ, ਇੱਥੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ। ਉਹ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਜਨਮ, ਮੌਤ, ਬੁਢਾਪਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਲਕੜੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੀਵਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ, ਨਾ ਦਾਨ, ਨਾ ਤਪ, ਨਾ ਯਜ, ਨਾ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ; ਪਰ ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ—even ਅਚੂਤ ਅਤੇ ਤਿਆਗੇ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਵਿਮੁਕਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਵਾਈ ਹੈ; ਅਵਿਮੁਕਤ ਹੀ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਅਵਿਮੁਕਤ ਹੀ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਅਵਿਮੁਕਤ ਹੀ ਪਰਮ ਸਤ ਹੈ, ਅਵਿਮੁਕਤ ਹੀ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਹੈ; ਜੋ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋ ਕੇ ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਆਖਰ ‘ਤੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਪ੍ਰਯਾਗ, ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣਯ, ਸ੍ਰਿਸੈਲ, ਮਹਾਬਲਾ, ਕੇਦਾਰ, ਭਦਰਕਰਨ, ਗਿਆ, ਪੁਸ਼ਕਰ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਭਦਰਕੋਟੀ, ਨਰਮਦਾ, ਅਮ੍ਰਤਕੇਸ਼ਵਰੀ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ, ਕੁਬਜਾਮ੍ਰਾ, ਕੋਕਾਮੁਖ, ਪ੍ਰਭਾਸ, ਵਿਜਯਨੇਸ਼ਾ, ਗੋਕਰਨ, ਭਦਰਕਰਨਕਾ—ਇਹ ਤੀਰਥ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਾਂਗ ਪਰਮ ਸਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ, ਗੰਗਾ ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਸੈਂਕੜੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਜਗਾ, ਗੰਗਾ, ਪਿਤਰ ਤਰਪਣ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਜਪ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਬਹੁਤ ਦੁਲਭ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਨਿਰੰਤਰ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੋਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਵਾ ‘ਤੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—even ਪਾਪੀ, ਠੱਗ ਜਾਂ ਧਰਮਕ, ਜੇ ਉਹ ਵਾਰਾਣਸੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸੈਨਾ-ਪਤੀ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਜਗਾ, ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਯੋਗ, ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਾਰਗਾਂ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਜਨਮਾਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਪਰ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਜੋ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਕ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਰਮ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਯੋਗ, ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਅਵਿਮੁਕਤ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਅਵਿਮੁਕਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅਵਿਮੁਕਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਅਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਾਰਗ ਪਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੱਥੇ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਜਗਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਦੇਵ ਖੁਦ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ। ਜੋ ਉੱਚਾ ਸਤ ਹੈ, ਉਹ ਅਵਿਮੁਕਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਇਹ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਵਿਮੁਕਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ, ਜੀਵ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ, ਮੁਕਤੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।