ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਸੀ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਨਾਜ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਤੇਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੱਪੜੇ, ਧਾਤੂਆਂ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਵੇਚਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅੱਠ ਕਰੋੜ ਸੋਨੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲਏ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਨਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਚਿੱਟੇ ਹੋਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰੀ ਜੀਵਨ ਕਿੰਨਾ ਨਾਸ਼ਵੰਤ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਧਰਮਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ—ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਲਈ ਘਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜਹੀਲ ਖੁਦਵਾਇਆ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਤਲਾਬ ਵੀ ਬਣਾਏ। ਉਸ ਨੇ ਵਟ, ਅੰਜੀਰ, ਅੰਬ, ਕੋਲ੍ਹ, ਜੰਬੂ, ਨੀਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਦਾ ਬਾਗ ਲਗਾਇਆ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਾਗੀਚੀ ਵੀ ਬਣਾਈ। ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਡੁੱਬਣ ਤੱਕ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦਾ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰ, ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਸਰਾਏ ਬਣਵਾਏ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਲੇਖਿਤ ਦਾਨ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਲਗਨ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਪਾਪ ਕੀਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਦਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਸ਼੍ਰੀਕੁੰਡਲਾ ਅਤੇ ਵਿਕੁੰਡਲਾ, ਜੋ ਨਾਮ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਘਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਦੀ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ। ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਮਨ ਸਦਾ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਿਹਾ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਨਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ, ਉਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ—ਜਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ—ਧਨ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਗੁਮਰਾਹ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਖ਼ਰਾਬ ਸੀ, ਵਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਧਰਮਕਰਮ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾਂ ਮਾਂ ਦੀ, ਨਾਂ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦੇ। ਗਲਤ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਤੁਰ ਪਏ, ਮਾੜੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ, ਅਧਰਮ ਤੇ ਮੰਦਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ, ਤਾਨਪੂਰੇ ਤੇ ਬਾਂਸਰੀ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਨਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਘੁੰਮਦੇ। ਚਾਪਲੂਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਭਰਿਆ ਹੋਠਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਰਲਦੇ, ਵਧੀਆ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ, ਸੁਗੰਧਤ ਚੰਦਨ ਲਗਾਇਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸੁਗੰਧਤ ਹਾਰ, ਕਸਤੂਰੀ ਦੇ ਟਿਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਹਣਿਆਂ ਅਤੇ ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਦੋਵੇਂ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ, ਮਦਿਰਾ ਪੀਂਦੇ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਪਿਤਾ ਦਾ ਧਨ ਉਜਾੜਦੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸੌ ਦਾਨ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੋਹਣੀ ਹਵੇਲੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜ-ਮਸਤੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਹ ਧਨ ਗਲਤ ਕੰਮਾਂ—ਨਚਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਜੂਆਰੀਆਂ, ਨਾਟਕੀਆਂ, ਪਹਲਵਾਨਾਂ, ਜਾਸੂਸਾਂ ਤੇ ਭਟਾਂ ਉੱਤੇ ਖਰਚਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਧਨ ਅਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਬੰਜਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੀਜ ਪਾਉਣੀ। ਨਾ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਧਨ ਛੇਤੀ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਦੋਵੇਂ ਭਾਰੀ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਬਿਲਕੁਲ ਕੰਗਾਲ ਹੋ ਗਏ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਖਾਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਦੋਸਤ, ਨੌਕਰ ਤੇ ਆਸਰੇ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਧਨ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਉਹ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਏ। ਆਖ਼ਰ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਰਾਜੇ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੰਗ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਦੋਵੇਂ ਭਟਕੇ ਹੋਏ, ਤੀਖ਼ੇ ਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ, ਸੂਰ, ਹਿਰਣ ਤੇ ਲਾਲ ਰੀਛ ਮਾਰਦੇ। ਖ਼ਰਗੋਸ਼, ਸੂਅਰ, ਗੋਹ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਮਾਰਦੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਜੱਥਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਠੀਆਂ ਫੜੀ ਹੋਈਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਪੀ ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ over a mountain ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਤੇ ਦੂਜਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਬਾਘ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਸੱਪ ਦੇ ਡੱਸਣ ਨਾਲ ਮਰ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ, ਦੋਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ, ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਯਮਲੋਕ ਲੈ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਯਮ ਰਾਜ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਪਾਪੀਆਂ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ, "ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਲਿਆਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਕਮ ਦਿਓ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਕੀ ਕਰੀਏ?" ਯਮ ਨੇ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਇੱਕ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿਉ।" "ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿਉ, ਜਿੱਥੇ ਸਰਵੋਤਮ ਭੋਗ ਹਨ।" ਮੌਤ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇਜ਼ ਦੂਤ ਤੁਰੰਤ ਕੰਮ ਤੇ ਲੱਗ ਪਏ। ਵੱਡੇ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੇ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਦੂਤ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ, "ਓ ਵਿਕੁੰਡਲਾ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਰਗ ਦਿਵਾਂਗਾ। ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਕਮਾਈਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਭੋਗ।" ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ—ਫਿਰ, ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਵਿਕੁੰਡਲਾ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਦੂਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਾ ਸੀ, ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਸੋਚਦਾ, "ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਰਗ ਕਿਵੇਂ?" ਵਿਕੁੰਡਲਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੂਤ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਇੱਕੋ ਵਰਗੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ। ਮੌਤ ਵੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਸੀ, ਯਮ ਰਾਜ ਵੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ। ਫਿਰ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਸਨ, ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ?