ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ, ਸੁਣੋ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਵਚਨ, ਦਾਨ ਜਾਂ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਉਤਨਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ ਦੀ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਾਲਿੰਦੀ (ਯਮੁਨਾ) ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਪੋਸ਼ਿਤ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ, ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ? ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਸਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਾਸ ਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ, ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਅਤੇ ਗੰਦੇ ਸੁਆਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਪਿਸਾਬ ਤੇ ਗੰਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਬੁੜਾਪੇ, ਦੁਖ ਤੇ ਅਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਰੋਗ ਤੇ ਦੁਖ ਦਾ ਘਰ, ਰਜੋ-ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਅਸਥਾਈ, ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ, ਪਾਪ, ਦੁਖ, ਧੋਖਾ, ਈਰਖਾ, ਲਾਲਚ, ਨਿੰਦਿਆ, ਕ੍ਰੂਰਤਾ, ਅਕ੍ਰਿਤਜਤਾ ਅਤੇ ਚੰਚਲਤਾ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਕਠੋਰ, ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਔਖਾ, ਵਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਤਿੰਨ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪਲਿਤ, ਅਪਵਿਤ੍ਰ, ਗੰਦੇ ਸੁਆਦ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਨਾਲ ਭਟਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ, ਅਣਗਿਣਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਡੁੱਬਿਆ, ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਰਕ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਆਖਰਕਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਕੀੜੇ, ਗੰਦਗੀ ਤੇ ਰਾਖ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਕਾਰ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੁਲਬੁਲੇ ਜਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਡੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਮਰਨ ਲਈ ਹੀ ਜੰਮਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਕਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਿਤਰ ਤਰਪਣ ਵੀ ਵਿਅਰਥ, ਵਿਦਾ-ਵਿਰੋਧੀ ਕਸ਼ਤਰੀ ਨਸ਼ਟ, ਅਤੇ ਕੁਟੰਬ ਬਦਚਲਣ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ ਪਖੰਡ ਨਾਲ, ਤਪਸਿਆ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ, ਗਿਆਨ ਅਡੋਲਤਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰੀ ਦੂਜੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਨਾਰੀ ਨਾਲ, ਯਜਨ ਬਿਨਾ ਅੱਗ ਦੇ, ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਭਕਤੀ ਬਿਨਾ ਨਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਆਰੀ ਨਾਰੀ ਦੁਸ਼ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਾਲ, ਪਕਵਾਨ ਲਾਲਚ ਨਾਲ, ਯੋਗ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ, ਤੇ ਧਨ ਕੰਜੂਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਦਿਆ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਸਮਝ ਵਿਰੋਧ ਨਾਲ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੀ ਚਾਹ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ ਸੰਸਾਰੀ ਲਾਭ ਦੀ ਚਾਹ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੋਲੀ ਝੂਠ ਤੇ ਨਿੰਦਿਆ ਨਾਲ, ਮੰਤਰ ਛੇ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਜਪ ਵਿਖਲ ਮਨ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਾਨ ਅਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪਰਲੋਕੀ ਕਰਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਗਰੀਬ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰਾਜਨ; ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਵੀ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ, ਰਾਜਨ, ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣ ਨਾਲ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਕੰਬਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਨੁੱਖ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਜਿਹੜਾ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇ। ਚਾਹੇ ਭਿੱਜਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੁੱਕਾ, ਹਲਕਾ ਜਾਂ ਭਾਰੀ, ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਬੋਲੀ, ਮਨ ਜਾਂ ਕਰਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਾੜ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਾਪ ਅਣਜਾਣੀ ਜਾਂ ਜਾਣ-ਬੁਝ ਕੇ, ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਵੀ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਥੇ ਸਭ ਯੋਗ ਹਨ, ਰਾਜਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ; ਹਰ ਸਮੇਂ, ਯਮੁਨਾ ਦੇਵੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਮੰਤਰ ਹੈ, ਇਹ ਹੀ ਉੱਚੀ ਤਪਸਿਆ; ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਹੈ। ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਆਦਤ ਨਾਲ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਵਾਸਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਕਲਾ ਵੀ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਆਦਤ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਰਾਜਨ। ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਧੋਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਅਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿਤ੍ਰ। ਜੋ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਨ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸੁਭਕ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾਤਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਮਥੁਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਕਾਲਿੰਦੀ ਦਾ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਯਮੁਨਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਕਾਲਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੱਖਾਂ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਸੰਖਿਆ (ਗਿਆਨ) ਤੋਂ ਬਿਨਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੋ-ਪੰਜ (ਗਾਏ ਦੇ ਪੰਜ ਉਤਪਾਦ) ਦੇ ਯਜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਰਾਜਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਤੀਰਥ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਇਥੇ, ਦਾਨ ਤੇ ਯਜਨ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਨਾਰਦ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਪੁਰਾਤਨ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਨ, ਉੱਤਮ ਨਿਸ਼ਾਧ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ— ਉਥੇ ਇੱਕ ਵਣਿਕ ਸੀ, ਜੋ ਕੁਬੇਰ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੇਮਕੁੰਡਲਾ ਸੀ; ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ, ਧਰਮਕ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਖੇਤੀ ਤੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਤੇ ਵਿਕਰੀ ਕਰਦਾ; ਗਾਂ, ਘੋੜੇ, ਭੈਸ ਤੇ ਹੋਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਨਿਯਤ। ਉਹ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਛਾਸ, ਗੋ-ਮਯ, ਤੇ ਘਾਹ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ; ਲੱਕੜ, ਫਲ, ਜੜਾਂ, ਨਮਕ, ਤਾਜਾ ਅਦਰਕ ਤੇ ਲੰਬੀ ਮਿਰਚ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।