ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਅਚਾਨਕ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਨੱਚਣ ਦੀ ਅੱਤੂ ਉਰਜਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਮਹਾਵੀਰ, ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸੀ ਜਾਂ ਹਿਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਮੋਹਤਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਲਈ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਕੋਲ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਆਏ। ਇਸ ਤੌਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਨੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਥਿਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਤੂੰ ਨੱਚ ਕਿਉਂ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰੀ ਜੰਮੇਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ ਕਿ ਮੇਰੇ ਘਾਅ ਤੋਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਰਸ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹਾਂ?" "ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਮੁਸਕਰਾਏ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਪਰ ਮੈਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ—ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ।" ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਹਾਨ ਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਂਗਲ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨੂੰ ਝਟਕਿਆ। ਉਸ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ, ਬਰਫ ਵਾਂਗ ਸੁਫੈਦ ਰਾਖ ਨਿਕਲ ਆਈ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਲਜੱਜਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹੋ, ਹੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਜੋ ਕੁਝ ਹਿਲਦਾ ਜਾਂ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਬਣਾਈ ਗਈ।" "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਦ ਯੁਗਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਤੁਸੀਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇ enna ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਰੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ—ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਇੰਦ੍ਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਅਤੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੋ।" "ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇੱਥੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।" ਇੰਝ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ: "ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧੇਗੀ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਾਂਗਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।" "ਜੇਹੜਾ ਵੀ ਸੱਤ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਲਈ ਇਸ ਲੋਕ ਜਾਂ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।" "ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਰਸਵਤੀ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਣਗੇ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਉਥੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉਥੋਂ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਔਸ਼ਨਾਸਾ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਕਾਰਤਿਕੇਯਾ ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ, ਭਾਰਗਵ ਲਈ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਕਪਾਲਮੋਚਨ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਹੇ ਨਰਸ਼ੇਰ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਥੋਂ ਅੱਗੇ ਆਗਨਿਤੀਰਥ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤਵੰਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਅੱਗ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੁਚੱਜਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਿਥੂਡਕ ਨਾਮਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਰਤਿਕੇਯਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਗਿਆਨ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਾਰੀ ਜਾਂ ਪੁਰਖ ਵਲੋਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਨਾਲ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ—ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਰਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ্ঞ ਦਾ ਫਲ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰਸਵਤੀ ਹੈ; ਸਰਸਵਤੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਉਸਦੇ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪ੍ਰਿਥੂਡਕ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ—ਪ੍ਰਿਥੂਡਕ—'ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਾਠ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਇਹ ਗੁਣਗਾਨ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵਿਆਸ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ: ਪ੍ਰਿਥੂਡਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਿਥੂਡਕ ਤੋਂ ਵਧ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਨਰਸ਼ੇਰ; ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਉਥੇ, ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਪਾਪੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਿਥੂਡਕ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਥੇ, ਹੇ ਭਾਰਤਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮਧੁਸ੍ਰਵਾ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹੈ; ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਨਰਸ਼ੇਰ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਅਰੁਣਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਗ्नਿਸ਼ਟੋਮ ਤੇ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਯਜ్ఞਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਸੱਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਉਥੇ, ਹੇ ਕੁਰੁਵੰਸ਼ੀ, ਅਵਕੀਰਣ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਦਇਆ ਵਾਸਤੇ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਕਦੇ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਵਰਤ, ਦੀਖਾ ਜਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਵਾਰੀ ਜੰਮਿਆ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਣ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ, ਹੇ ਨਰਸ਼ੇਰ, ਬਿਨਾ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਵੀ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ— ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਿਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਉਥੇ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਨਾਲ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਥਾ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।