ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ਰਭਾ ਉੱਚੀ ਬੁਖਾਰ ਦੀ ਪੀੜਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਲੇਸ਼ੀਤ ਹੋਏ ਪਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਸ ਨਿਵਾਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਸ਼ਰਭਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਤੂੰ ਇਸ ਲੰਮੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਕੁਝ ਦਿਨ ਇੱਥੇ ਰਹਿ, ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾ। ਮੇਰਾ ਇਕ ਦੋਸਤ ਵਿਕਟ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਖਸਸ ਇੱਥੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਉੱਠ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੀਂ। ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਹੁਣ ਹਿੰਸਕ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ; ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਆ ਕੇ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ।" ਮੈਂ, ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ, ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ ਸ਼ਰਭਾ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਖਸਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਆ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਤੇਰਾ ਇੱਥੇ ਆਉਣਾ ਮੰਗਲਕਾਰਕ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਖਸਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪਿਆਰੇ, ਤੂੰ ਵਾਕਈ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ ਜੋ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਤੇਰੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਬੁਖਾਰ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤੂੰ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੇ ਤਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂ; ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰੀਂ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਿਛਲਾ ਜਨਮ ਯਾਦ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਦੇ ਉੱਤਮ ਜਲ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਖਸਸ ਕੋਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੁੱਛੀ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿ ਉਸ ਵਿਚ ਐਨੀ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠਾ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਰਾਖਸਸ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੀ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕ ਸਤੁਤਿ ਰਚੀ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੰਗੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਮੈਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਦਸ ਦਿਨ ਤਕ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ, ਹੇ ਪਿਤਾ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਦੀ ਅੱਧ-ਡੁੱਬੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ ਖੁਦ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਨਵੇਂ ਬਦਲ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ। ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵੇ ਜਾਂਦੇ, ਕਿੰਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ, ਅਤੇ ਹਾਹਾ, ਹੂਹੂ ਆਦਿਕ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਦੀ ਦਾਤ ਦਿੱਤੀ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੁੰਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਮੈਂ ਗਹਿਰੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰੀ; ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਉਦੈ ਹੋਇਆ। ਨਿਸਚਤ ਹੀ, ਇਸ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਕਥ ਹੈ; ਜੋ ਇੱਥੇ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ; ਇਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਟੱਲ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਧਨ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸ੍ਰਾਧ ਸਥਾਨ ਤੇ, ਮੈਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਰਾਖਸਸ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰਖੰਡ ਦੇ ਦੋ ਸੌ ਚੌਂਵੇਂ ਅਧਿਆਇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਰਣੀ ਗਈ ਹੈ, ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਥਾ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਸੌਭਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਬਿ ਨੇ ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ। ਸ਼ਿਬਿ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੁਨਿ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਖੋਂ ਇਸ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਸੁਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਹੇ ਮੁਨਿ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੀਰਥ ਹਨ; ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਦੱਸੋ।" ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਇਕ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਵਾਰਕਾ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉੱਥੇ ਹੋਈ ਇਕ ਪੁਰਾਣੀ ਘਟਨਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।" "ਕਾਂਪਿਲਯਾ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਪੇਸ਼ੁਰ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜੋ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਦਾ ਮੂਰਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਸਾਰੇ ਨਗਰ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੋਇਲ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੀ ਸੀ; ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਪਣੀ ਵੀਣਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵਜਾਉਂਦਾ ਤੇ ਗਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਕੋਇਲ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਨਗਰ ਦੀ ਹਰ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ।" "ਜਦੋਂ ਨਗਰ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੁਰਾਂ ਤੇ ਰਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਗਾਇਕੀ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸ ਕੋਲ ਆ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਦੇ ਜਾਦੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਤਨਾ ਫਸ ਗਈਆਂ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਨਾ ਰੱਖ ਸਕੀਆਂ; ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਗੀਤ ਸੁਣਦੀਆਂ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਆਪ ਭੁਲਾ ਬੈਠਦੀਆਂ।" "ਇਹ ਉਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਰਸਵਤੀ ਵੱਲ ਮੋਹਿਆ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ—ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਸਯਾਣਾ ਜਾਂ ਸਯਮ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ—ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਵਭਾਵਕ ਚੰਚਲਤਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੀ, ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਕਾਮ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀਆਂ; ਹੋਰ ਕੀ ਕਹੀਏ, ਹੇ ਰਾਜਨ? ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਵਾਕਈ ਔਖਾ ਹੈ।" "ਫਿਰ, ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦਾ, ਵੀਣਾ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਇਸਤਰੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀਆਂ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਭਰਾ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਆਉਂਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਾਂਟਦੇ ਤੇ ਹਰ ਇਕ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾਂਦੇ। ਪਰ, ਉਹ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੀਆਂ ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀਆਂ; ਜਦ ਵੀ ਇਹ ਹੁੰਦਾ, ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੰਦੇ।" "ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਕਿਹੜੇ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਨਗਰ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ ਹੈ?'" "'ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਨ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦੇਵਾਂਗਾ।