ਇਸ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਤਿਉਹਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦਸ਼ਾਅਸ਼੍ਵਮੇਧਿਕ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇਕ ਦੀਮਕ ਦੇ ਟਿੱਬੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਓਥੇ ਉਮਾ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨਾਲ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ। ਇਕ ਦਿਨ, ਗੌਰੀ ਜੀ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਮੌਜੂਦ ਹੈ? ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਹੈ ਜਾਂ ਦਾਨਵ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ।" ਤਦ ਇਸ਼੍ਵਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭ੍ਰਿਗੁ ਹੈ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਾਧੀ ਲਗਾ ਕੇ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯਾ।" ਫਿਰ, ਦੇਵੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾਈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਇਥੇ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਲਕੀਰ ਉਠ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਹਾਲੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਬੜਾ ਔਖਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।" ਤਦ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕੀ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ। ਇਹ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿਖਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੀ, ਧਰਮ ਦਾ ਰੂਪ ਬਣ ਕੇ ਨੰਦੀ ਬੈਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਬੈਲ ਤੁਰੰਤ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀਮਕ ਦੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟੋ।" ਫਿਰ, ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਭ੍ਰਿਗੁ, ਨੰਦੀ ਵਲੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਨੰਦੀ ਵਲ ਹੱਥ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਬੈਲ? ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਜੇਹੜਾ ਪਾਪ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਜਦੋਂ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਨੰਦੀ ਬੈਲ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਦੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ ਹੱਸ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੀਜਾ ਅੱਖ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਸਰਵੋਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ੍ਰੀਫਲ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮੂਲ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੈਂ ਕੁਝ ਆਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਮਹਿਮਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਵਾਸੁਕੀ ਸੱਪ ਕੋਲ ਹਜ਼ਾਰ ਮੂੰਹ ਵੀ ਹੋਣ, ਉਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।" "ਹੇ ਸੰਕਰ, ਜਗਤਪਤੀ, ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸ੍ਰੀਫਲ ਤਾਂ ਬਚਪਨ ਵਰਗੀ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਤ੍ਤਵ, ਰਜਸ ਤੇ ਤਮਸ ਹੋ, ਜੋ ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋ; ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੈਵੀ ਨਹੀਂ। ਜਪ, ਤਪ, ਯੱਗ, ਦਾਨ, ਵੇਦ ਪਾਠ, ਤੇ ਧਿਆਨ—ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।" "ਤੁਹਾਡੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ—ਚੰਗਾ ਸੁਆਦ, ਅਮ੍ਰਿਤ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਅੰਜਨ, ਜੁੱਤੀਆਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਲਾਭ—ਇਸੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਕਪਟ ਨਾਲ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ, ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਧਰਮ ਦਿੰਦੇ ਹੋ; ਪਰ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ, ਜੋ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋੜਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਬਣੀ ਹੈ।" "ਹੇ ਪਰਮਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲਵੋ—ਮੈਂ ਪਰਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਅਪਮਾਨ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਗਲਤ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਸੜਿਆ, ਨਾਸਵੰਤ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਿਆ, ਤੇ ਕਠੋਰ ਹੋਇਆ ਬਚਾ ਲਵੋ। ਮੇਰੀਆਂ ਆਸਾਂ ਸਿਰਫ ਨਿਕੰਮੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਭਰੀਆਂ ਹਨ—ਪਰ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਮੂੜ੍ਹ ਹਾਂ, ਕਿਉਂ ਠਠੋਲ੍ਹਦੇ ਹੋ?" "ਮੈਂਨੂੰ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਓ, ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਿਓ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਬੰਧਨ ਕੱਟੋ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉੱਠਾ ਲਵੋ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ। ਇਹ 'ਕਰੁਣਾ ਉਤਪੱਤੀ' ਨਾਮਕ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੇਹੜਾ ਭੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਭੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਤਦ ਇਸ਼੍ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਜੋ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਮੰਗ ਲੈ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ, ਉਮਾ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਵਰ ਦਿਆਂਗਾ।" ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਇੱਕ ਆਲਯ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਰ ਦਿਓ।" ਇਸ਼੍ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਖਿਆ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇਗਾ। ਇੱਥੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ।" ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਕਿਨਰ, ਉਸ ਭ੍ਰਿਗੁ ਤੀਰਥ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿੱਥੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਚਾਹੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਮਰਜ਼ੀ, ਜੀਵ ਉਥੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਰਿਹਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਖੇਤਰ ਵੱਡਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਉਥੇ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜੁੱਤੀਆਂ, ਛਤਰੀ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਉਹ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜੋ ਕੋਈ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਵੇਲੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ— ਜੋ ਕੁਝ ਤੀਰਥ ਸਨਾਨ ਸਮੇਂ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਤੇ ਚੰਦ੍ਰ ਗ੍ਰਹਣ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਵੇਲੇ, ਬੈਲ ਦਾ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਮੂਰਖ ਲੋਕ, ਜੋ ਵਿ্ণੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਨਰਮਦਾ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਦਿਵ੍ਯ ਵ੍ਰਿਸ਼ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਜੇਹੜਾ ਭੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਤਮ ਗੌਤਮੇਸ਼ਵਰ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਉਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨੰਦੀ ਬੈਲ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਨਰਮਦਾ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ, ਇਹ ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਵੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।