ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਉਮਾ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਬਖ਼ਸ਼ੀਸ਼ ਵਜੋਂ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦਿਵਤਾ-ਪਦ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵ! ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਅੱਧੇ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਇੱਥੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅੱਗ, ਯਮ, ਕਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਂਧੋਨਾ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਅੱਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਅੱਧੇ ਯੋਜਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਮੋਹ ਦਾ ਰਸਤਾ ਮੁੜਦਾ ਨਹੀਂ; ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤ੍ਰਿਅੰਬਕ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਾਏ। ਜੇ ਆਂਧੋਨਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਰੇੜ੍ਹੇ ਹੇਠ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਰ ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਰਹਿਣ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉੱਤਰੀ ਅਯਾਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਥੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਮਰਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਔਰਤ—ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜਦੋਂ ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਹੱਦਾਂ ਅੰਦਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਖੇਤ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਜਾਂ ਡੰਡਾ ਧਾਰੀ ਮਹਾਬਲੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਜਾਂ ਕੰਨ ਫੁੱਲ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਦਾ ਫਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੁਣ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਗਵੇਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜਾਓ, ਜਿਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ, ਰਾਜਨ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੁਕਲ ਤੀਰਥ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਂਗਾ।" ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਸੀ, ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ, ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸੜਕ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਅਤੇ ਹੀਰੇ ਦੀ ਬਣੀ ਸੀ, ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨਕਸ਼ੀਦਾਰ ਫਰਸ਼ਾਂ, ਜੰਬੂਨਾਦਾ ਦੇਵਤਾਈ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ, ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ। ਉਥੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸਕੰਦਾ, ਨੰਦੀ, ਮਹਾਕਾਲ, ਵੀਰਭਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਣ, ਉਮਾ ਸਮੇਤ, ਬੈਠੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਵਲੋਂ ਆਰਾਧਿਆ, ਮੈਂ ਸੰਸਾਰਕ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਸੁਖ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦੱਸੋ। ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੋ।" ਇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ ਰਿਸ਼ਿ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਨ੍ਹਾ, ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰ, ਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ।" ਮਨੂ, ਅਤ੍ਰਿ, ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਯ, ਕਸ਼੍ਯਪ, ਅੰਗੀਰਸ, ਯਮ, ਆਪਸਤੰਭ, ਸੰਵਰਤ, ਕਾਤਿਆਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਵੀ, ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਤੀਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ: ਗੰਗਾ (ਕਨਖਾਲ), ਪ੍ਰਯਾਗ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਗਿਆ। ਤੇ ਕਰੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਜਦੋਂ ਰਾਹੂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਗ੍ਰਸਦਾ ਹੈ, ਦਿਨ ਜਾਂ ਰਾਤ, ਸ਼ੁਕਲ ਤੀਰਥ ਮਹਾਨ ਪੂਣ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਵੇਖਣ, ਛੂਹਣ, ਨ੍ਹਾਉਣ, ਧਿਆਨ ਕਰਨ, ਤਪੱਸਿਆ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨਿਰਾਲਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਲ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ; ਉਥੇ ਚਾਣਿਕਾ ਨਾਮਕ ਰਾਜਰਿਸ਼ਿ ਨੇ ਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ; ਸ਼ੁਕਲ ਤੀਰਥ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ! ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪਵਿੱਤਰ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਅੰਮਾਵੱਸ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ) ਨੂੰ ਮੈਂ ਕੈਲਾਸ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਦੇਵਤੇ, ਕਿਨਨਰ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਗਣ, ਅਪਸਰਾ, ਨਾਗ—ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾਗਣ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਵਾਈ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੋ ਕੋਈ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੁਕਲ ਤੀਰਥ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਧੋਬੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਧੋਇਆ ਕਪੜਾ ਚਿੱਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਜਨਮ-ਜਨਮ ਦੇ ਪਾਪ ਸ਼ੁਕਲ ਤੀਰਥ ਤੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਕਦੇ ਵੀ, ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ, ਨਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਕਲ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਿਸਨੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤਪ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਯਜ, ਜਾਂ ਦਾਨ—ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੌਂ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਘੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਇਕੱਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਹੋਣ, ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ; ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ, ਸ਼ੁਕਲ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਟਹਿਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ; ਸ਼ੁਕਲ ਤੀਰਥ ਤੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਬੈਲ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜਾਗ ਕੇ, ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ, ਗੀਤ ਆਦਿ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਸਵੇਰੇ ਸ਼ੁਕਲ ਤੀਰਥ ਤੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।