ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੁੱਦਰਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਦੌਲਤ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਲਵਣਾਨਗਰੀ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਥੇ ਇਕ ਰਾਤ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਇਕ ਪਲਕੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬੋਹਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਲਿਆਂਦੇ, ਅਤੇ ਦੋ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੁੱਦਰਾਂ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਆਇਆ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੋ ਮੁੱਦਰਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਵਪਾਰੀ ਸਰਭ ਨੂੰ ਪਲਕੀ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਯਾਤਰੀ ਨੇ ਬੋਹਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਨਿਆਕੁਬਜ ਵੱਲ ਚਲਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਘੜੇ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਲਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਿਸ਼ਨਾ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਂਦਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਉਹ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਲਈ ਰੁਕ ਗਏ। ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਉਥੋਂ ਵਾਪਸ ਜਲਦੀ ਚਲੇ। ਕੁਝ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਤਿਸ਼ਨਾ ਲਗਣ ਕਾਰਨ ਘੜੇ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਪੀ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਸਰਭ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ, ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵਿਕਟਾ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨਾਂ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਦੇ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨਾਂ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਪਲਕੀ ਦੇ ਬੋਹਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਤ ਸਮਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉਡਦਾ ਹੋਇਆ ਰਾਕਸ਼ਸ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਘੁੰਮਾਉਣ ਨਾਲ, ਉਨਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਉਨਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਹੂ ਪੀ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਬੀਮਾਰ ਮਨੁੱਖ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਿਆ ਹੈ? ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਖਾਵਾਂਗਾ, ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਪੀਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘੜੇ ਸਮੇਤ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲਿਆ; ਜਦ ਹੀ ਪਾਣੀ ਪਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੇ ਹਿਰਣ ਵੱਲੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਪਾਪ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਯਾਦ ਆ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਸੀ; ਉਹ ਪਾਪ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਸਰਭ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਅਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਕੌਣ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ, ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ, ਖਾ ਲਿਆ?" "ਇਹ ਕਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਮੈਂ, ਪਾਪੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਵਾਪਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ?" ਵੈਸ਼ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਵੈਸ਼ ਹਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਮੇਰਾ ਘਰ ਕਨਿਆਕੁਬਜ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।" "ਉਥੇ ਮੈਨੂੰ ਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਬੁਖਾਰ ਆ ਗਈ; ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਰਸਤੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ। ਉਥੇ, ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਆਇਆ, ਜੋ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ।" "ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪਲਕੀ ਲਿਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਘਰ ਛੱਡ ਦੇ। ਉਸ ਯਾਤਰੀ ਨੇ ਜਲਦੀ ਪਲਕੀ ਲਿਆਈ।" "ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਲਕੀ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਯਾਤਰੀ ਅਤੇ ਪਲਕੀ ਵਾਲੇ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।" "ਇਹ ਪਾਣੀ—ਸੁਣੋ, ਇਹ ਕਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਦਾ ਹੈ: ਇੰਦਰ ਦੇ ਖਾਂਡਵ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਮ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਹੈ।" "ਉਸਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਹਰੀਪ੍ਰਸਥ ਨਾਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਉਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਵਾਪਸ ਆਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਜਾਗਿਆ; ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਦੱਸ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ: ਕੀ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੇ ਕਰਮ ਯਾਦ ਆ ਗਏ ਹਨ? ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਣਿਆ?" ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਵਿੱਚ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਸੀ; ਪਰ ਮੇਰਾ ਆਚਰਨ ਮਾੜਾ ਤੇ ਅਧਰਮੀ ਸੀ—ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ।" "ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੂਆ ਖੇਡਦਾ ਸੀ, ਜੂਏ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨਾਲ; ਆਪਣਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਧਨ ਗਵਾ ਦਿੱਤਾ।" "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕਰਤੂਤ ਰਾਜਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਏ; ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਨਿਰਧਨ ਹੋ ਕੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵੱਸ ਗਿਆ।" "ਉਥੇ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਦੇਵਕਾ ਸੀ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ; ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।" "ਉਥੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਕਾਮ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਜਬਰ ਕੀਤਾ, ਜਦ ਉਹ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।" "ਉਹ ਪੁੰਨ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ, ਜ਼ਹਿਰ ਖਾ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਮਰ ਗਈ; ਮੈਂ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਭੱਜ ਗਿਆ।" "ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ; ਮੈਨੂੰ ਚੋਰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਨਾਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ।" "ਜਦ ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ; ਯਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।" "ਉਥੇ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਮੈਂ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਸਹਾਰੇ; ਉਸੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਣਿਆ।" "ਇਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਸੌ ਸਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਦਾ ਪਾਣੀ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।" "ਉਸੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਹਰੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ, ਮੈਂ ਇਕ ਵਰਤ ਕੀਤਾ; ਸੰਗਤ ਵਿਚ, ਭਾਵੇਂ ਮਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਨਾਲ ਰਾਤ ਜਾਗ ਕੇ ਬਤੀਤ ਕੀਤੀ।" "ਫਿਰ, ਦਵਾਦਸੀ ਤੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਮੈਂ ਖਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਮੇਰੇ ਘਰ ਇੱਕ ਵੈਸ਼ਨਵ ਆਇਆ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ।" "ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅਖੜ ਬੋਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤੇ: 'ਕਿਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤੁਸੀਂ ਪਾਪੀ, ਪਖੰਡੀ ਮਨੁੱਖ, ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ?'" "ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਐਸਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਥਿਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਸੀ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਮੇਰੇ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਇਹ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੇ ਕਰਮ, ਪਾਪ ਅਤੇ ਦੁਖਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮਿਲੀ।