ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਪ sacred thread ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ, ਜਲੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਇਸ ਜਲੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਮਰੁਤਗਣ ਮਿਲ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਮਰੁਤਗਣ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਡਰ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਾਂ, ਸਾਡੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।" ਤਦ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਤੁਸੀਂ ਇਥੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਏ ਹੋ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਦੁੱਖ, ਕਿਹੜੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਜਾਂ ਕਿਹੜਾ ਡਰ ਵਿਆਪ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਅਟਲ ਨਿਸ਼ਚਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਬੋਲੇ, "ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਬਾਣਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਘਮੰਡ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਸੀਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਾਂ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਾਂ।" "ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਵੱਡੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੋਂ ਬਚਾਓ, ਦੇਵਤਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੋ। ਜਿਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਤੁਸੀਂ ਉਹੀ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਸਾਨੂੰ ਦਿਓ।" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿਆਂਗਾ।" ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੈਠ ਗਏ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਉਪਾਏ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ। "ਮੈਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂ?" ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੀ ਨਾਰਦ ਜੀ ਤੁਰੰਤ ਉਥੇ ਆ ਗਏ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵ! ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ? ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂ? ਆਦੇਸ਼ ਕਰੋ।" ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਨਾਰਦ, ਤੂੰ ਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਉਥੇ ਜਾ। ਬਾਣਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਕਰ।" "ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੋਤੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਹੋਰ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ।" ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਤੁਰੰਤ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ਼ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਉਹ ਦਿਵਯ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸੋ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਸੋ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਬਾਣਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਘਮੰਡ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਕੁੰਡਲਾਂ, ਬਾਜੂਬੰਦਾਂ ਅਤੇ ਮੁਕੁਟ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਸਨ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਰਦ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਜਦ ਬਾਣਾ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਉੱਠ ਕੇ ਆਇਆ। "ਸਵੈੰ ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਰਘ ਅਤੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਦਾ ਜਲ ਲਿਆਓ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ," ਬਾਣਾ ਨੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਆਏ ਹੋ—ਇਹ ਆਸਨ ਤਿਆਰ ਕਰੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਣਾ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਨਉਪਮਿਆ ਸੀ। ਅਨਉਪਮਿਆ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਕਿਸ ਵਰਤ, ਤਪ, ਦਾਨ ਜਾਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?" ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਤਿਲਾਂ ਦੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ, ਨੌਂ ਖੰਡ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਅਨੰਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਵਰਗ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਉਥੇ ਅੰਬ, ਆਂਵਲਾ, ਬੈਲ, ਕੇਲੇ, ਕਦੰਬ, ਚੰਪਾ, ਅਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਰੁੱਖ ਹਨ।" "ਅਠਵੀਂ, ਚੌਥੀ ਅਤੇ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਤਿਥੀਆਂ, ਦੋਵੇਂ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀਆਂ, ਵਿਸ਼ੁਵ, ਤੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਸੰਧਿ ਸਮੇਂ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਇਸ ਦਿਨ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਤਕਰਮ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਕਲੀ ਯੁਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਵਰਤ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ ਤਪਸਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।" "ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਿਤੰਭ ਵਾਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਕਰ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਬੋਲੇ, "ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ—ਸੋਨਾ, ਰਤਨ, ਮੋਤੀ, ਵਸਤ੍ਰ, ਗਹਨੇ—ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਲੋ।" "ਹਰ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਜੋ ਮਿਲਣੀ ਔਖੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਦੇ ਦਿਆਂਗੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਲੈ ਲੋ; ਹਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ, ਹੇ ਸੁਭਾਵਨੀ, ਕਿਸੇ ਐਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਜਿਸਦੇ ਪਾਸ ਕੁਝ ਨਹੀਂ; ਜਿੱਥੇ ਤਕ ਸਾਡਾ ਸਵਾਲ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਜਿੱਤ ਕੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਆ ਗਏ, ਹੇ ਭਾਰਤ ਸਰਵੋਤਮ। ਉਥੇ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਖਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਹੋਰ ਥਾਂ ਲੱਗ ਗਈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਬਾਣਾ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਦਰਾਰ ਪੈ ਗਈ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਕੁੰਤੀ ਪੁੱਤਰ, ਸੁਣ ਅਤੇ ਸਮਝ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਰੁਦ੍ਰ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।" ਉਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹਰੇਸ਼ਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਉਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਬਣਾਇਆ, ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਤੰਤ, ਵੈਸ਼ਾਖਾ ਨੂੰ ਰਥ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਪਰਮ ਤੀਰ ਬਣਾਇਆ।