ਸੁਣੋ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਜੀ, ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਸ਼ਰਭ ਵਣਿਕ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰਾ ਘਰ ਕਾਨਯਕੁਬਜ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੀ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਵੈਰੀਆਂ ਤੇ ਪੁੱਤਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ। ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਬੁਖਾਰ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਅੱਜ ਮੁੜ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਦੱਸੋ, ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਹੁਣ ਕਿੰਨੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ? ਮੈਂ ਸ਼ਮਣ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਕਿਸੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਏ ਹੋ। ਮੈਤਰੀ, ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਲੈ ਚੱਲੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੱਡਾ ਧਨ ਦਿਆਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਘਰ ਪਹੁੰਚਾਂਗੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਧਨ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ—ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਹੋ। ਇੱਥੇ ਜਮੀਨ ਖੋਦੋ ਤੇ ਮੇਰਾ ਧਨ ਲੈ ਲਵੋ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਿੰਡ ਦਾ ਲੋਭੀ ਤੇ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਸੀ, ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ।” ਉਹ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਜਮੀਨ ਖੋਦ ਕੇ ਉਹ ਧਨ ਲੈ ਆਇਆ ਤੇ ਸ਼ਰਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਯਾਤਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਧਨ, ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਮੀਨ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਲਦੀ ਦੇ ਦਿਓ ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਦੋਲੀ ਲਿਆ ਸਕਾਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ, ਜੋ ਬੁਖਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ, ਦੋਲੀ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾਵਾਂ।” ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਮਾ ਨੇ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੂਹਰਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਧਨ ਲੈ ਕੇ ਲਵਣ ਨਗਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਰਾਤ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਦੋਲੀ, ਉਸਦੇ ਨੌਕਰ ਤੇ ਕਾਂਧੇ ਵਾਲੇ ਲੈ ਆਇਆ ਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੂਹਰਾਂ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਲੈ ਆਇਆ। ਉਹ ਅਧਰਮੀ ਮਨੁੱਖ ਦੋ ਮੂਹਰਾਂ ਲੈ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਸ਼ਰਭ ਵਣਿਕ ਨੂੰ ਦੋਲੀ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਉਹ ਯਾਤਰੀ ਤੇ ਕਾਂਧੇ ਵਾਲੇ ਕਾਨਯਕੁਬਜ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਪਏ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਘੜੇ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਪਿਆਸੇ ਸ਼ਰਭ ਨੂੰ ਪਿਲਾਉਂਦਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਰੁਕ ਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਥੋਂ ਚਲ ਪਏ। ਕੁਝ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਪਿਆਸੇ ਹੋਏ, ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ ਤੇ ਸ਼ਰਭ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਵਿਕਟਾ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਹਿਲਾ ਕੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ ਯਾਤਰੀ ਤੇ ਕਾਂਧੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਮੇਤ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਘੁੰਮਾਉਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਹੂ ਪੀਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, “ਇਹ ਬੀਮਾਰ ਮਨੁੱਖ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਗਾ? ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਖਾਵਾਂਗਾ, ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ ਹਾਂ।” ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਘੜੇ ਨਾਲ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਤ ਦਾ ਭਟਕਣ ਵਾਲਾ ਰਾਖਸ਼ ਘੜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਕਤਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਹਿਰਣ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਪਾਪ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਯਾਦ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਵੀ, ਰਾਖਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਪ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਖਸ਼ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ਰਭ ਦੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਖਦਾ ਹੈ: “ਮਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਕੌਣ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ, ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਰਾਖਸ਼, ਖਾ ਗਿਆ? ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਤੀਰਥ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮੈਂ, ਪਾਪੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈਣੀ?” ਵੈਸ਼ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਵੈਸ਼ ਹਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੇਰਾ ਘਰ ਕਾਨਯਕੁਬਜ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਹੁਣ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਉੱਥੇ ਮੇਰੇ ਨਸੀਬ ਨਾਲ ਬੁਖਾਰ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਗਲਤ ਰਾਹੀਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਹੋਇਆ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਆਇਆ ਜੋ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ‘ਦੋਲੀ ਲਿਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਘਰ ਲੈ ਚੱਲ।’ ਉਹ ਯਾਤਰੀ ਜਲਦੀ ਦੋਲੀ ਲਿਆ ਆਇਆ। ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੋਲੀ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਉਹ ਯਾਤਰੀ ਤੇ ਦੋਲੀ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ ਖਾਧੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ, ਸੁਣੋ, ਇਹ ਕਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਦਾ ਹੈ: ਇੰਦਰ ਦੇ ਖਾਂਡਵ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਕੰਢੇ ਹਰਿਪ੍ਰਸਥ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੀਣ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਜਾਗ ਪਈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੇ ਕਰਮ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਰਾਖਸ਼ ਬਣੇ?” ਰਾਖਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਆਚਰਨ ਮਾੜਾ ਤੇ ਅਧਰਮਕ ਸੀ। ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਜੂਆ ਖੇਡਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੇ ਪਿਓ ਦੇ ਬਹੁਤ ਧਨ ਨੂੰ ਗਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੇਰੇ ਪਿਓ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕਰਤੂਤ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਲੁੱਟ ਪਟੜ ਹੋ ਕੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਸਿਆ। ਉਥੇ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਦੇਵਕਾ ਨਾਂ ਦਾ ਬੜਾ ਚੰਗਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਰੱਖ ਲਿਆ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਮੇਰੀ ਬਹੁਤ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਮੈਂ ਵਾਸਨਾ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜਦ ਉਹ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।