ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਥੇ ਇਕ ਮਹਾਨ ਦਰਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਣਿਜਲਾ ਦਰਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਇਕਸ਼ੁਵਰਧਨਿਕਾ ਨਾਮੀ ਦਰਿਆ ਦਾ ਵੀ ਉਲੇਖ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਖਾਂ-ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪੂਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬੇਅੰਤ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਥੇ ਚਾਰ ਧੰਨ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਮ੍ਰਿਗ, ਮਸ਼ਕ, ਮਾਨਸ ਅਤੇ ਮੱਲਕਾ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਮਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮਾਤਮਾ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਨਸ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਧਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੱਲਕਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ੂਦਰ ਹਨ, ਪਰ ਉੱਚੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਥੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਨਾ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਨਾ ਸਜ਼ਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਇੰਨਾ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹੀ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉੱਤਰੀ ਟਾਪੂਆਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਉਥੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਉਥੇ ਇਕ ਘੀ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਫਿਰ ਸੁਰੋਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਦੁੱਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਹੈ। ਹਰ ਟਾਪੂ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਪਿਛਲੇ ਨਾਲੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਪਹਾੜ, ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਿਲਾ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਲ ਸੰਘਣੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਾਥੀ ਕਾਲਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਉਥੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਆਪ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਥਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਕ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ, ਕੁਸ਼ਾ ਦੀ ਡੰਡੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕ੍ਰੌਂਚ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਖਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਵਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਮੰਤ ਪਹਾੜ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਧਾਤੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ; ਉਥੇ ਸਦਾ ਹੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਹਰੀ ਉਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਕ ਮੂੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਨਾਮਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਹੈ ਹੇਮ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ; ਤੀਜਾ ਹੈ ਕੁਮੁਦ ਪਹਾੜ। ਚੌਥਾ ਹੈ ਪੁਸ਼ਪਵਾਨ, ਪੰਜਵਾਂ ਕੁਸ਼ੇਸ਼ਯਾ, ਅਤੇ ਛੇਵਾਂ ਹਰਿਗਿਰਿ—ਇਹ ਛੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਹਰ ਪਹਾੜ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੋ ਗੁਣਾ ਚੌੜੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਤਰ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ: ਪਹਿਲਾ ਖੇਤਰ ਆਉਧਭਿਦਾ, ਦੂਜਾ ਰੇਣੁਮੰਡਲ; ਤੀਜਾ ਸੁਰਥਾ, ਚੌਥਾ ਲੰਬਨ; ਪੰਜਵਾਂ ਧ੍ਰਿਤਿਮਤ, ਛੇਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਕਰ; ਸੱਤਵਾਂ ਕਾਪਿਲਾ—ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਸੱਤ ਖੇਤਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਖੁਸ਼-ਮਿਜਾਜ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਕੋਈ ਮਰਦਾ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਡਾਕੂ ਹੈ, ਨਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕ; ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੋਰੇ, ਨਰਮ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਬਾਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ; ਸੁਣੋ, ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਕ੍ਰੌਂਚ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ, ਮਹਾਨ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪਹਾੜ ਹੈ; ਕ੍ਰੌਂਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵਾਮਨਕਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਮਨਕਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅੰਧਕਾਰਕਾ ਹੈ। ਅੰਧਕਾਰਕਾ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਹਾੜ ਮੈਨਾਕਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਮੈਨਾਕਾ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਗੋਵਿੰਦ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਗੋਵਿੰਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਮਹਾਨ ਪੁੰਡਰੀਕਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਦੂੰਦੁਭਿਸ਼ਵਨ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਿਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੋ ਗੁਣਾ ਚੌੜੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਥਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਕ੍ਰੌਂਚ ਦਾ ਖੇਤਰ ਕੁਸ਼ਲਾ ਹੈ; ਵਾਮਨਕਾ ਦਾ ਮਨੋਨੁਗਾ; ਮਨੋਨੁਗਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਉਸ਼ਣਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਹੇ ਤਪਸਵੀਆਂ। ਉਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪ੍ਰਾਵਰਕਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਵਰਕਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅੰਧਕਾਰਕਾ; ਅੰਧਕਾਰਕਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਮੁਨੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਮੁਨੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਦੂੰਦੁਭਿਸ਼ਵਨ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਚਾਰਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਥਲੇ ਲੋਕ ਵੱਧਤਰ ਗੋਰੇ ਹਨ। ਇਹ ਖੇਤਰ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਜਵਾਹਰਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਥੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਪ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨ ਭਾਉਣੀਆਂ ਵਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਲੋਕ—ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀ-ਸਯਮ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹਨ। ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਆਯੁ ਦੀ ਮਾਪ-ਤੋਲ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਪਹਿਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ, ਫਿਰ ਫੇਰ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡੇ ਹਨ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਇਕੋ ਹੀ ਨਿਯਮ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਵਰਣਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਦੰਡ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ। ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਰਾਜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਪਿਤਾਮਹ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ। ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਥੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਭੋਜਨ ਆਪ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।